فهرست کتاب


مردان علم در میدان عمل جلد 4

سید نعمت الله حسینی‏‏‏‏‏‏

چرا فاطمه(ع) از دختران دیگر پیامبر(ص) افضل است

شیخ طوسی می نویسد یکی از دانشمندان علم کلام معروف به ترک هروی از حسین بن روح پرسید: پیغمبر - صلی الله علیه و آله - چند دختر داشته است؟ حسین بن روح گفت: چهارتا. هروی پرسید کدام یک افضل بودند؟ گفت: فاطمه - علیهاالسلام -، پرسید: چرا او افضل است و حال آنکه او از سه دختر دیگر کوچکتر و کمتر محضر پیغمبر را درک کرده بود؟
حسین بن روح گفت: افضلیت فاطمه - علیهاالسلام - به خاطر دو خصلت بوده که خداوند او را بدانها مشرف داشته و مورد تکریم قرار داده است: یکی از آنها این است که تنها فاطمه - علیهاالسلام - بود که از پیغمبر - صلی الله علیه و آله - ارث می برد، و دیگر اینکه نسل پیغمبر - صلی الله علیه و آله - را از وی باقی گذاشت و این مزیت را خداوند به او نداد مگر اینکه می دانست فاطمه چه اندیشه خالص و پاکی دارد.
هروی گفت: هیچ کس را ندیدم که در این خصوص مانند حسین ابن روح به این خوبی و اختصار سخن گفته و جواب داده باشد.(913) ابوالحسن بن تمام گفت: عبدالله کوفی خادم حسین بن روح رضی الله عنه برای من نقل کرد و گفت: بعد از صدور توقیع در مذمت و لعن محمد بن علی شلمغانی درباره کتابهای او از حسین بن روح سؤال شد که چگونه عمل به کتابها نمائیم زیرا خانه های ما مملو از آنهاست؟
حسین بن روح گفت: من همان جوابی را به شما می دهم که امام حسن عسکری - علیه السلام - به کسانی که از حضرتش پرسیدند: چگونه عمل کنیم به کتب بنی فضال که خانه های ما پر از آنهاست، داده، حضرت به آنها فرمود: خذوا مارووا و ذروا ما رأو یعنی هر چه آنها از راویان دیگر روایت کرده اند بگیرید و عمل کنید، و آنچه را خود درباره آنها نظر داده اند، رها کنید.(914)
سپس شیخ می نویسد: ابوالحسن ایادی (یکی از مریدان عباس افند) از ابوالقاسم حسین بن روح پرسید چرا متعه دختر باکره مکروه است؟
حسین بن روح در جواب گفت: پیغمبر - صلی الله علیه و آله - فرمود: حیاء از ایمان است شرط آن هم میان تو و اوست وقتی دختری را واداشتی که قبول کند از او لذت ببری، او از حیا بیرون رفته و ایمانش از میان می رود، پرسید، اگر با این صورت از دختر لذت ببرد زنا کرده؟ گفت: نه.(915)
- حافظه

قوه حافظه ابن انباری (محمد بن قاسم)

ابوبکر محمد بن قاسم بغدادی (معروف به ابن انباری) ابوعلی قالی گفته است که ابن انباری سیصد هزار بیت شاهد برای قرآن در حفظ داشته است، به او گفتند درباره حافظه ات بسیار سخن می گویند بگو چقدر در حفظ داری؟ گفت: حفظ دارم سیزده صندوق را، گفته شده که صد و بیست تفسیر قرآن در حفظ داشت و به جهت حفظ قوه حافظه از بسیاری از غذاهای لذیذه که به قوه حافظه ضرر دارد پرهیز می کرد، رطب می گرفت و می گفت: تو طیبی ولی علمی که خدا به من بخشیده از تو اطیب است و چون مریض شد به مرض موت آن وقت همه چیز خورد.
روزی در بازار می گذشت کنیز خوشروئی را دید طالب آن شد، راضی بالله خلیفه عباسی شنید امر کرد آن جاریه را خریده برای او فرستادند، او می گوید من در طلب مسئله ای بودم که در آن حین قلبم متوجه آن جاریه شد بالاخره به خادم گفتم این جاریه را ببر برای خلیفه چون اینقدر نمی ارزد که مرا از لذت علم بازدارد، غلام خواست که او را ببرد کنیز گفت: اگر مرا بی جهت بیرون کنی من در میان مردم متهم می شوم تو مرد عاقل و عالمی هستی باعث مشو که من در میان مردم تقبیح و سرزنش شوم جهت پشیمانی خود را بیان کن.
ابن انباری گفت: تو تقصیری نداری بلکه من به علم زیاد علاقه دارم و بودن تو در نزد من مرا از دانش و علم مشغول می کند چون خبر به راضی بالله رسید گفت سزاوار نیست که علم در نزد احدی شیرین تر از چیزی باشد که در قلب مردم است، ذبح العلوم فی فروج النساء فاعبروا ایها الطلاب و المحصلین.
و همچنین از حافظه ابن انباری نقل شده که روزی کنیز خلیفه از او تعبیر خواب خواست چون تعبیر نمی دانست گفت: فعلاً من احتیاج به بیت الخلاء دارم و حال جواب گفتن ندارم، به این بهانه از دست آن کنیز فرار کرد ولی فردای آن روز در یک روز کتاب تعبیر خواب کرمانی را تماماً حفظ کرد.
- خواجه نصیر طوسی

چرا فاطمه(ع) از دختران دیگر پیامبر(ص) افضل است

شیخ طوسی می نویسد یکی از دانشمندان علم کلام معروف به ترک هروی از حسین بن روح پرسید: پیغمبر - صلی الله علیه و آله - چند دختر داشته است؟ حسین بن روح گفت: چهارتا. هروی پرسید کدام یک افضل بودند؟ گفت: فاطمه - علیهاالسلام -، پرسید: چرا او افضل است و حال آنکه او از سه دختر دیگر کوچکتر و کمتر محضر پیغمبر را درک کرده بود؟
حسین بن روح گفت: افضلیت فاطمه - علیهاالسلام - به خاطر دو خصلت بوده که خداوند او را بدانها مشرف داشته و مورد تکریم قرار داده است: یکی از آنها این است که تنها فاطمه - علیهاالسلام - بود که از پیغمبر - صلی الله علیه و آله - ارث می برد، و دیگر اینکه نسل پیغمبر - صلی الله علیه و آله - را از وی باقی گذاشت و این مزیت را خداوند به او نداد مگر اینکه می دانست فاطمه چه اندیشه خالص و پاکی دارد.
هروی گفت: هیچ کس را ندیدم که در این خصوص مانند حسین ابن روح به این خوبی و اختصار سخن گفته و جواب داده باشد.(916) ابوالحسن بن تمام گفت: عبدالله کوفی خادم حسین بن روح رضی الله عنه برای من نقل کرد و گفت: بعد از صدور توقیع در مذمت و لعن محمد بن علی شلمغانی درباره کتابهای او از حسین بن روح سؤال شد که چگونه عمل به کتابها نمائیم زیرا خانه های ما مملو از آنهاست؟
حسین بن روح گفت: من همان جوابی را به شما می دهم که امام حسن عسکری - علیه السلام - به کسانی که از حضرتش پرسیدند: چگونه عمل کنیم به کتب بنی فضال که خانه های ما پر از آنهاست، داده، حضرت به آنها فرمود: خذوا مارووا و ذروا ما رأو یعنی هر چه آنها از راویان دیگر روایت کرده اند بگیرید و عمل کنید، و آنچه را خود درباره آنها نظر داده اند، رها کنید.(917)
سپس شیخ می نویسد: ابوالحسن ایادی (یکی از مریدان عباس افند) از ابوالقاسم حسین بن روح پرسید چرا متعه دختر باکره مکروه است؟
حسین بن روح در جواب گفت: پیغمبر - صلی الله علیه و آله - فرمود: حیاء از ایمان است شرط آن هم میان تو و اوست وقتی دختری را واداشتی که قبول کند از او لذت ببری، او از حیا بیرون رفته و ایمانش از میان می رود، پرسید، اگر با این صورت از دختر لذت ببرد زنا کرده؟ گفت: نه.(918)
- پاسخ