فهرست کتاب


مردان علم در میدان عمل جلد 4

سید نعمت الله حسینی‏‏‏‏‏‏

چند روایت در خصوص آگاهی و علم

علی علیه السلام فرموده است لکل شی ء زکاة و زکاة العقل احتمال الجهال ینبغی للعاقل ان یخاطب الجاهل مخاطبة المریض، عنوان العقل مداراة الناس.
آن حضرت فرمود: برای هر چیزی زکاتیست و زکات عقل تحمل (گفتار و کردار) نادان است.
رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: اعقل الناس اشدهم مداراة للناس؛ داناترین مردم کسی است که با مردم سازگارتر است.
علی - علیه السلام - فرمود: لافقر لعاقل و لا غناء لجاهل؛ هیچ نیازمندی برای خردمند نیست و هیچ توانگری برای نادان نیست.
خواجه انصاری در معنی این حدیث گفته است: الهی کسی را که عقل دادی چه ندادی، و کسی را که عقل ندادی چه دادی؟
العاقل اذا علم و اذا عمل اخلص و اذا اخلص اعتزل؛ فرمود: خردمند هرگاه بداند عمل کند و چون عمل کند خالص کند و چون عمل با خلوص کند کناره گیرد.(874)
انا معاشر الانبیاء امرنا ان نکلم الناس علی قدر عقولهم.(875)
ما گروه انبیا موظفیم با مردم به قدر توانائی فهم آنها گفتگو نمائیم.
و نیز رسول خدا - صلی الله علیه و آله و سلم فرموده است: ما احد یحدث قوما بحدیث - لا یبلغ عقولهم - الا کان فتنة علی بعضهم.
اگر کسی با مردم سخنی بگوید که در خور عقل آنها نیست فتنه و ناامنی برای برخی از آنها ایجاد می کند.(876)
امام حسن مجتبی - علیه السلام - فرموده است:
رأس العقل معاشرة الناس بالجمیل و بالعقل تدرک الدارین جمیعاً و من حرم العقل حرمهما جمیعا
سر خرد معاشرت نیکو با مردم است و به وسیله خود می توان هر دو جهان را بدست آورد و کسی که از عقل محروم است از هر دو جهان محروم است.(877)
- دوراندیشی

دوراندیشی و آینده نگری در رهبری جامعه

چرخ زمان یک لحظه نمی ایستد، پیوسته جهان در حال دگرگونی است و این تغییر که جوهر عالم طبیعت است چهره زندگی را دگرگون می سازد و نیازهای جدیدی را پدید آورده و از چیزهائی بی نیاز می سازد، مدیر موفق نمی تواند در چاچوبه خاصی به کار خود ادامه دهد مگر اینکه پیوسته از شرایط زمان و دگرگونیهائی که در جهان رخ می دهد آگاه باشد خصوصاً در آنچه که مربوط به کار مدریریت اوست، جهان صنعت و علم پیوسته ابزار و ادواتی را عرضه می کند و از روی مجهولاتی پرده برمی دارد که ناآگاهی مدیر از آنها مایه رکود کار او می گردد و در نتیجه درجا زدن نشانه عقب گرد است در این مورد کافی است سخنی از امام صادق - علیه السلام - بشنویم که فرمود: العالم بزمانه لاتهجم علیه اللوابس.(878)
انسان آگاه از زمانه خویش هرگز غافلگیر نمی شود.
نه تنها مدیر باید از وضع جاری زمان آگاه باشد بلکه باید دوراندیش و آینده نگر نیز باشد.
در روایات پیشوایان ما از این مطلب به حزم و احتیاط تعبیر شده است تا آنجا که احتیاط را در کنار علم و دانش آورده اند که مایه حسن عاقبت است.
امیر مؤمنان - علیه السلام - می فرماید:
خذ بالحزم و الزم العلم تحمد عواقبک.(879)
احتیاط را پیشه خود ساز و از علم و دانش جدا مشو که سرانجام کار تو ستوده خواهد بود.
و امام صادق - علیه السلام - در حدیثی می فرماید:
وقف عند کل امر حتی تعرف مدخله من مخرجه قبل ان تقع فیه فتندم. (880)
هر کاری که بر تو عرضه می شود درباره آن بیندیش تا آغاز و پایان آن را به دست بیاوری پیش از آنکه در پشیمانی فرو روی.(881)
علی - علیه السلام - در مقام نصیحت عثمان که به سبب سوء سیاست و فساد تدبیر و اعمال هوی، نظام جامعه نوپای اسلامی را دچار اضطراب و فتنه ساخته بود فرمود:
فاعلم ان افضل عباد الله عند الله امام عادل هدی و هدی فاقام سنة معلومة وامات بدعة مجهولة. (882)
بدان بافضیلت ترین بندگان خدا نزد او پیشوای دادگستری است که خود بر مسیر هدایت و رستگاری گام سپارد و مردم را نیز به راه صحیح زندگانی رهنمون باشد، روش های خوب و شناخته شده را حفظ کند و شیوه های باطل و بدعت های نامطلوب را بمیراند و از بین برد.
از نظر علی - علیه السلام - آن پیشوای صالحان امام و رهبر و زمامدار حقیقی کسی است که گسترش دهنده عدل، دانش، مهر و محبت و برای همه مردم زندگی پرداز باشد فرق میان حکومت محمدی(ص) و حکومت قیصری و کسروی و همه سلطنتهای شاهنشاهی همین است.
- رهبری

دوراندیشی و آینده نگری در رهبری جامعه

چرخ زمان یک لحظه نمی ایستد، پیوسته جهان در حال دگرگونی است و این تغییر که جوهر عالم طبیعت است چهره زندگی را دگرگون می سازد و نیازهای جدیدی را پدید آورده و از چیزهائی بی نیاز می سازد، مدیر موفق نمی تواند در چاچوبه خاصی به کار خود ادامه دهد مگر اینکه پیوسته از شرایط زمان و دگرگونیهائی که در جهان رخ می دهد آگاه باشد خصوصاً در آنچه که مربوط به کار مدریریت اوست، جهان صنعت و علم پیوسته ابزار و ادواتی را عرضه می کند و از روی مجهولاتی پرده برمی دارد که ناآگاهی مدیر از آنها مایه رکود کار او می گردد و در نتیجه درجا زدن نشانه عقب گرد است در این مورد کافی است سخنی از امام صادق - علیه السلام - بشنویم که فرمود: العالم بزمانه لاتهجم علیه اللوابس.(883)
انسان آگاه از زمانه خویش هرگز غافلگیر نمی شود.
نه تنها مدیر باید از وضع جاری زمان آگاه باشد بلکه باید دوراندیش و آینده نگر نیز باشد.
در روایات پیشوایان ما از این مطلب به حزم و احتیاط تعبیر شده است تا آنجا که احتیاط را در کنار علم و دانش آورده اند که مایه حسن عاقبت است.
امیر مؤمنان - علیه السلام - می فرماید:
خذ بالحزم و الزم العلم تحمد عواقبک.(884)
احتیاط را پیشه خود ساز و از علم و دانش جدا مشو که سرانجام کار تو ستوده خواهد بود.
و امام صادق - علیه السلام - در حدیثی می فرماید:
وقف عند کل امر حتی تعرف مدخله من مخرجه قبل ان تقع فیه فتندم. (885)
هر کاری که بر تو عرضه می شود درباره آن بیندیش تا آغاز و پایان آن را به دست بیاوری پیش از آنکه در پشیمانی فرو روی.(886)
علی - علیه السلام - در مقام نصیحت عثمان که به سبب سوء سیاست و فساد تدبیر و اعمال هوی، نظام جامعه نوپای اسلامی را دچار اضطراب و فتنه ساخته بود فرمود:
فاعلم ان افضل عباد الله عند الله امام عادل هدی و هدی فاقام سنة معلومة وامات بدعة مجهولة. (887)
بدان بافضیلت ترین بندگان خدا نزد او پیشوای دادگستری است که خود بر مسیر هدایت و رستگاری گام سپارد و مردم را نیز به راه صحیح زندگانی رهنمون باشد، روش های خوب و شناخته شده را حفظ کند و شیوه های باطل و بدعت های نامطلوب را بمیراند و از بین برد.
از نظر علی - علیه السلام - آن پیشوای صالحان امام و رهبر و زمامدار حقیقی کسی است که گسترش دهنده عدل، دانش، مهر و محبت و برای همه مردم زندگی پرداز باشد فرق میان حکومت محمدی(ص) و حکومت قیصری و کسروی و همه سلطنتهای شاهنشاهی همین است.
- رهبری