فهرست کتاب


مردان علم در میدان عمل جلد 4

سید نعمت الله حسینی‏‏‏‏‏‏

در هوش و فراست مؤمن

ان فی ذلک لایات للمتوسمین در این کار نشانه هائی است برای کسانی که اهل فراست و هوشند.(860)
رسول خدا فرموده است: اتقوا فراسة المؤمن فانه ینظر بنور الله؛ از فراست مؤمن غافل نباشید چون او با نور خدا نگاه کند.(861)
هر کس که منظر نظر کبریا بود - پیوسته جلوه گاه کمال فراست است
بدان فراست بر دو قسم است، شرعی و غیر شرعی. اگر به وسیله ریاضت شرعیه تزکیه نفس شود صفائی برای نفس حاصل شود که پرده از پیش او برداشته شود و چیزها را آنطور که باید و شاید ادراک کند. و اما غیر شرعی به تجربه و ریاضتهای باطله حاصل می گردد.
ابوسعید گوید: فراست عبارت است از راهنمائی ظاهر به باطن، گوید: در کعبه معظمه بودم درویشی را دیدم برهنه و پیراهنی بیش نداشت در نظرم کوچک آمد فوراً گفت:
واعلموا ان الله یعلم ما فی انفسکم فاحذروه.
من از این اندیشه پشیمان شدم و توبه کردم. باز گفت:
هو الذی یقبل التوبة عن عباده و یعفو عن السیئات.
(اما عرفه) چنین گفته اند: از مناسبت نهانی بعض حوادث به بعضی دیگر پیدا می شود، چنانکه اسکندر گفت: تو سلطان و جهانگیر می شوی، بعد از آن والی مدینه رفت، آن زن گفت: تو معزول می شوی والی در خشم شد عرافه گفت: خشم نکن که ارواح و نفوس حوادث را به نشانه های نهانی که در آنها است می یابند، چون اسکندر درآمد پارچه را اندازه گیری می کردم، ولی چون تو درآمدی از آن فارغ شدم و می خواستم آن را قطع کنم.(862)
- حق و باطل

در هوش و فراست مؤمن

ان فی ذلک لایات للمتوسمین در این کار نشانه هائی است برای کسانی که اهل فراست و هوشند.(863)
رسول خدا فرموده است: اتقوا فراسة المؤمن فانه ینظر بنور الله؛ از فراست مؤمن غافل نباشید چون او با نور خدا نگاه کند.(864)
هر کس که منظر نظر کبریا بود - پیوسته جلوه گاه کمال فراست است
بدان فراست بر دو قسم است، شرعی و غیر شرعی. اگر به وسیله ریاضت شرعیه تزکیه نفس شود صفائی برای نفس حاصل شود که پرده از پیش او برداشته شود و چیزها را آنطور که باید و شاید ادراک کند. و اما غیر شرعی به تجربه و ریاضتهای باطله حاصل می گردد.
ابوسعید گوید: فراست عبارت است از راهنمائی ظاهر به باطن، گوید: در کعبه معظمه بودم درویشی را دیدم برهنه و پیراهنی بیش نداشت در نظرم کوچک آمد فوراً گفت:
واعلموا ان الله یعلم ما فی انفسکم فاحذروه.
من از این اندیشه پشیمان شدم و توبه کردم. باز گفت:
هو الذی یقبل التوبة عن عباده و یعفو عن السیئات.
(اما عرفه) چنین گفته اند: از مناسبت نهانی بعض حوادث به بعضی دیگر پیدا می شود، چنانکه اسکندر گفت: تو سلطان و جهانگیر می شوی، بعد از آن والی مدینه رفت، آن زن گفت: تو معزول می شوی والی در خشم شد عرافه گفت: خشم نکن که ارواح و نفوس حوادث را به نشانه های نهانی که در آنها است می یابند، چون اسکندر درآمد پارچه را اندازه گیری می کردم، ولی چون تو درآمدی از آن فارغ شدم و می خواستم آن را قطع کنم.(865)
- علم

چند روایت در خصوص آگاهی و علم

علی علیه السلام فرموده است لکل شی ء زکاة و زکاة العقل احتمال الجهال ینبغی للعاقل ان یخاطب الجاهل مخاطبة المریض، عنوان العقل مداراة الناس.
آن حضرت فرمود: برای هر چیزی زکاتیست و زکات عقل تحمل (گفتار و کردار) نادان است.
رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: اعقل الناس اشدهم مداراة للناس؛ داناترین مردم کسی است که با مردم سازگارتر است.
علی - علیه السلام - فرمود: لافقر لعاقل و لا غناء لجاهل؛ هیچ نیازمندی برای خردمند نیست و هیچ توانگری برای نادان نیست.
خواجه انصاری در معنی این حدیث گفته است: الهی کسی را که عقل دادی چه ندادی، و کسی را که عقل ندادی چه دادی؟
العاقل اذا علم و اذا عمل اخلص و اذا اخلص اعتزل؛ فرمود: خردمند هرگاه بداند عمل کند و چون عمل کند خالص کند و چون عمل با خلوص کند کناره گیرد.(866)
انا معاشر الانبیاء امرنا ان نکلم الناس علی قدر عقولهم.(867)
ما گروه انبیا موظفیم با مردم به قدر توانائی فهم آنها گفتگو نمائیم.
و نیز رسول خدا - صلی الله علیه و آله و سلم فرموده است: ما احد یحدث قوما بحدیث - لا یبلغ عقولهم - الا کان فتنة علی بعضهم.
اگر کسی با مردم سخنی بگوید که در خور عقل آنها نیست فتنه و ناامنی برای برخی از آنها ایجاد می کند.(868)
امام حسن مجتبی - علیه السلام - فرموده است:
رأس العقل معاشرة الناس بالجمیل و بالعقل تدرک الدارین جمیعاً و من حرم العقل حرمهما جمیعا
سر خرد معاشرت نیکو با مردم است و به وسیله خود می توان هر دو جهان را بدست آورد و کسی که از عقل محروم است از هر دو جهان محروم است.(869)
- عقل