فهرست کتاب


مردان علم در میدان عمل جلد 4

سید نعمت الله حسینی‏‏‏‏‏‏

مبارزه آیت الله کاشانی با قوام السلطنه

پس از استعفای ناگهانی دکتر مصدق و انتصاب قوام السلطنه به نخست وزیری، قوام السلطنه به اتکاء به نیروی انتظامی اعلامیه شدید اللحنی علیه آزادیخواهان و رهبران نهضت ملی ایران صادر و تهدید کرد که هر گونه مقاومت را در مقابل حکومت خود به سختی سرکوب خواهد کرد.
آیت الله کاشانی وقتی در مقابل این موقعیت دشوار قرار گرفت اعلامیه ای صادر کرد که در آن نوشت:
توطئه تفکیک دین از سیاست که قرون متمادی سرلوحه برنامه انگلیسها بوده و از همین راه ملت مسلمان را از دخالت در سرنوشت خود بازمی داشته است امروز سرلوحه برنامه این مرد جاه طلب قرار گرفته است. احمد قوام باید بداند که در سرزمینی که مردم رنج دیده آن پس از سالها رنج شانه از زیر بار دیکتاتوری بیرون کشیده اند نباید رسماً اختناق افکار و عقاید را اعلام و مردم را به اعدام دسته جمعی تهدید نماید من صریحاً می گویم که بر عموم مردم مسلمان لازم است که در راه جهاد اکبر کمر همت بربسته و برای آخرین مرتبه به صاحبان سیاست استعمار ثابت کند که تلاش آنها در به دست آوردن قدرت و سیطره گذشته محال است...
و نامه ای خطاب به علاء نوشت: جناب آقای علاء دیروز بعد از شما ارسنجانی از جانب قوام آمد و گفت: به شرط سکوت، قوام انتخاب شش وزیرش را در اختیار من می گذارد همانطور که حضوری عرض کردم به عرض اعلیحضرت برسانید اگر در بازگشت دولت مصدق تا فردا اقدام نفرمایند دهانه تیز انقلاب را با جلوداری شخص خودم متوجه دربار خواهم کرد، در انتظار اقدامات مجدانه شما والسلام.
آیت الله کاشانی در پاسخ یکی از روزنامه نگاران که پرسیده بود اگر قوام السلطنه تا 48 ساعت کنار نرود شما چه اقدامی خواهید کرد؟ گفت: شخصاً کفن می پوشم و پیشاپیش صفوف مردم مسلمان حکومت او را سرنگون خواهم کرد.
این تهدید چنان مؤثر شد که مردم قیام کردند و با دادن صدها شهید و مجروح قدرت نظامی قوام را در هم شکستند و در کمتر از 20 ساعت از مهلت مقرر حکومت قوام سقوط کرد.(592)
- تاریخ معاصر

مبارزه آیت الله کاشانی با قوام السلطنه

پس از استعفای ناگهانی دکتر مصدق و انتصاب قوام السلطنه به نخست وزیری، قوام السلطنه به اتکاء به نیروی انتظامی اعلامیه شدید اللحنی علیه آزادیخواهان و رهبران نهضت ملی ایران صادر و تهدید کرد که هر گونه مقاومت را در مقابل حکومت خود به سختی سرکوب خواهد کرد.
آیت الله کاشانی وقتی در مقابل این موقعیت دشوار قرار گرفت اعلامیه ای صادر کرد که در آن نوشت:
توطئه تفکیک دین از سیاست که قرون متمادی سرلوحه برنامه انگلیسها بوده و از همین راه ملت مسلمان را از دخالت در سرنوشت خود بازمی داشته است امروز سرلوحه برنامه این مرد جاه طلب قرار گرفته است. احمد قوام باید بداند که در سرزمینی که مردم رنج دیده آن پس از سالها رنج شانه از زیر بار دیکتاتوری بیرون کشیده اند نباید رسماً اختناق افکار و عقاید را اعلام و مردم را به اعدام دسته جمعی تهدید نماید من صریحاً می گویم که بر عموم مردم مسلمان لازم است که در راه جهاد اکبر کمر همت بربسته و برای آخرین مرتبه به صاحبان سیاست استعمار ثابت کند که تلاش آنها در به دست آوردن قدرت و سیطره گذشته محال است...
و نامه ای خطاب به علاء نوشت: جناب آقای علاء دیروز بعد از شما ارسنجانی از جانب قوام آمد و گفت: به شرط سکوت، قوام انتخاب شش وزیرش را در اختیار من می گذارد همانطور که حضوری عرض کردم به عرض اعلیحضرت برسانید اگر در بازگشت دولت مصدق تا فردا اقدام نفرمایند دهانه تیز انقلاب را با جلوداری شخص خودم متوجه دربار خواهم کرد، در انتظار اقدامات مجدانه شما والسلام.
آیت الله کاشانی در پاسخ یکی از روزنامه نگاران که پرسیده بود اگر قوام السلطنه تا 48 ساعت کنار نرود شما چه اقدامی خواهید کرد؟ گفت: شخصاً کفن می پوشم و پیشاپیش صفوف مردم مسلمان حکومت او را سرنگون خواهم کرد.
این تهدید چنان مؤثر شد که مردم قیام کردند و با دادن صدها شهید و مجروح قدرت نظامی قوام را در هم شکستند و در کمتر از 20 ساعت از مهلت مقرر حکومت قوام سقوط کرد.(593)
- علمای مبارز

بدنبال اعلامیه شدیداللحن، آیت الله کاشانی به لبنان تبعید شد

در 27 خرداد 1327 یکی دیگر از ایادی دربار بنام هژیر به نخست وزیری انتخاب شد. همزمان عده زیادی از مردم در منزل آیت الله کاشانی اجتماع کردند. آیت الله پس از سخنرانی از مردم خواست که از ورود هژیر به مجلس جلوگیری کنند. سیل جمعیت در حالی که طلاب پیشاپیش آنها حرکت می کردند و قرآن بزرگی در دست داشتند به طرف مجلس حرکت کردند که این تظاهرات مورد هجوم قوای دولتی قرار گرفت و عده کثیری زخمی شدند و یکی از جوانان شجاع بر اثر جراحت به شهادت رسید با این حال حکومت هژیر بیش از صد روز دوام نیاورد، این امر پیروزی جدیدی برای مبارزات ملت ما محسوب می شد. روز 27 خرداد به عنوان روز تأسیس یک گروه مهم سیاسی بنام مجمع مسلمانان مجاهد انتخاب شد که این گروه نقش بسیار مهمی در حوادث بعدی که منجر به پیروزی نهضت ملی ایران گردید ایفا کرد.
استعمار انگلیس و حکومتهای دست نشانده برای تمدید امتیاز نفت جنوب و شاه برای تغییر قانون اساسی تصمیم به برقراری یک حکومت استبدادی خشن گرفتند و بدین دلیل این مأموریت به سپهبد رزم آرا واگذار شد.
آیت الله کاشانی با شناخت نقشه دشمن بر شدت مبارزه خود افزود و در بهمن 1327 اعلامیه شدید اللحنی علیه دولت انگلیس و دولت دست نشانده او صادر کرد و در پانزده بهمن همین سال حادثه تیراندازی به شاه در دانشگاه پیش آمد کرد، این حادثه که به احتمال زیاد از طرف حزب توده رهبری شده بود به نتیجه نرسید و شاه جان سالم بدر برد. پس از وقوع این حادثه و با برقراری حکومت نظامی و سانسور شدید روزنامه ها ساعت یک بعد از نیمه شب منزل آیت الله را محاصره کردند و یکی از عمال سرسپرده رژیم بنام سرتیپ دفتری آیت الله را به طرز فجیعی دستگیر کردند و در همان شب او را با یک جیپ ارتشی به طرف خرم آباد و قلعه فلک الافلاک اعزام و پس از چند روز به لبنان تبعید نمودند.
نمایندگان مجلس پانزدهم که تا این هنگام در حال سکوت بودند پس از تبعید آیت الله کاشانی چند نفری از آنها دست به یک اعتراض شدیدی علیه حکومت وقت زدند که این اعتراضات را باید اولین مبارزه جدی در مجلس در جهت نهضت ملی ایران پس از شهریور 1320 محسوب نمود.
- آیت الله کاشانی