فهرست کتاب


زندگانی امام علی الهادی علیه السلام

باقر شریف قرشی‏

الغرد:

یکی دیگر از کاخ های متوکل غرد نام داشت که یک میلیون درهم صرف آن کرد (741) و بحتری آن را چنین ستود:
احسن بدجلة منظراً و مخیما - و الغرد فی اکتاب دجلة منزلاً... (742)
بهترین منظره و جایگاه دجله است و زیباترین منزل غرد است که بر کناره آنست. حیاط و اطرافش همواره نمناک و خیس است گویی باران فراوانی آنجا را سیراب ساخته است.
امواج پیاپی چرخ های (چاه) را بر کنار گمارده و از سستی آنها جلوگیری می کند. چهره اش آنچنان سپید و نور افشان می گردد که چشم ها را خیره می کند و از کار می اندازد، مانند ستاره ای درخشان دل تیرگی را می شکافد و شب سیاه را به روز روشن بدل می کند.
دیوارهای آن از چپ و راست طاق ها را راست کرده و بر پا نگهداشته اند و بر دوش خود گرفته اند، گویا قصر، پادشاهی است که پادشاهان دیگر او را احاطه کرده و خود به احترام بر پای ایستاده اند.
بر بلندای آن نگهبانی است که خسته نمی شود و بر گرداندن بادها وکیل است از هر سود باد بوزد چونان پیکارگری نستوه به استقبال او شتافته راهش را سد می کند.

برکوار:

یکی از زیباترین و بدیع ترین کاخ های متوکل برکوار بود که بیست میلیون درهم صرف آن کرد (743) و میهمانی معروف خود را نمودار اسراف و زبانزد ولخرجی است - و ما قبلاً از آن سخن گفتیم - در همین قصر به مناسبت ختنه کردن فرزندش معتز برگزار نمود.

الحیر:

یکی دیگر از کاخ های بدیع و شگفت انگیز خلیفه حیر (مخفف حائر) نام داشت که چهار میلیون درهم خرج آن شد. (744) الراضی؛ خلیفه عباسی بر سر ویرانه این قصر آمد و ابیات زیر را فی البداهه سرود:
و الحیر و القصر و القاطول جنتها - و الجعفری بکف الدهر مذموم
منازل آنست دهراً فاوحشها - ظلم الزمان فمثلوم و مهدوم (745)
حیر، قصر، قاطول و جعفری بهشت گونه های زمینی، تاراج روزگار شدند. این کاخ ها که روزگاری ایمن و آسایش بخش بودند به دست ظلم زمانه به وحشت خانه هایی بدل شدند و جز ویرانه هایی از آنها باقی نماند.
حیر را ظلم و ستم خلفا خراب کرد و نابود ساخت نه ستم زمانه؛ زیرا زمانه را به ستمگری نمی توان متهم نمود و اساساً خوب و بد حوادث نتیجه افعال آدمی است چرا که:
این جهان کو هست و فعل ما ندا - سوی ما آید نداها را صدا
ظهر الفساد فی البر و البحر بما کسبت ایدی الناس.
اینها پاره ای از کاخ های متوکل بود که با بیت المال مسلمین ساخته شد و به قیمت فقر و تهیدستی آنان کاخی بر کاخ دیگر افزوده گشت.