فهرست کتاب


زندگانی امام علی الهادی علیه السلام

باقر شریف قرشی‏

ج - تألیفات:

علی بن مهزیار مجموعه ای مشتمل بر بیش از سی عنوان کتاب که عمدتاً در فقه می باشند تألیف کرد از جمله کتب زیر را می توان از او یاد کرد: کتاب الوضوء، کتاب الصلاة، کتاب الزکاة، کتاب الصوم، کتاب الحج، کتاب الطلاق، کتاب الحدود، کتاب الدیات، کتاب التفسیر، کتاب الفضائل، کتاب العتق و التدبیر، کتاب التجارات و الاجارات، کتاب المکاسب، کتاب المثالب، کتاب الدعاء، کتاب التجمّل و المروة و کتاب المزار. (462)

د - طبقه او در حدیث:

علی بن مهزیار در اسناد حدود 437 روایت واقع شده است و از امام رضا، امام جواد و امام هادی - علیهم السلام - و دیگران حدیث نقل کرده است. (463) علی یکی از ارکان تفکر شیعی و اندیشمندان بزرگ زمان خود و شخصیت های بارز علمی بشمار می رفت.
107 - علی بن یحیی دهقان: شیخ او را از اصحاب امام هادی نام می برد و می افزاید که او متهم به غلوّ بوده است.(464)
108 - عیسی بن احمد: شیخ او را از اصحاب امام هادی بر می شمارد. (465) او مجموعه ای از اخبار از جمله این حدیث شریف را روایت کرده است:
حضرت امام علی هادی از پدرش از پدرانش از امیرالمؤمنین - علیهم السلام - برایم گفت که پیامبر اکرم - صلی اللَّه علیه و آله - فرمود: (ای علی!) هر کس می خواهد خداوند را پاک و با ایمنی دیدار کند و بیمی از هراس روز بزرگ و دهشت عظیم نداشته باشد، باید تو و فرزندانت: حسن، حسین، علی بن الحسین، محمّد بن علی، جعفر بن محمّد، موسی بن جعفر، علی بن موسی، محمّد، علی، حسن و مهدی را که خاتم آنانست دوست بدارد و به ولایت شما معتصم گردد.(466)
(غ) (ف)
109 - فارس بن حاتم قزوینی: شیخ او را از اصحاب امام هادی نام می برد و می افزاید او غلوّ کننده و ملعون است. (467) کشّی می گوید: نصر بن الصباح می گفت: امام هادی - علیه السلام - حسن بن محمّد معروف به ابن بابا، محمّد بن نصیر التمری و فارس بن حاتم قزوینی را لعن کرد.(468)
از امام هادی - علیه السلام - اخبار زیادی در لعن فارس و اجتناب و دوری شیعیان از او وارد شده است. زیرا او عامل گمراهی و انحراف بشمار می رفت. در اینجا به پاره ای از اخبار محکوم کننده ابن حاتم اشاره می کنیم:
1 - عروه طی نامه ای از امام هادی - علیه السلام - درباره فارس استفسار نمود و حضرت چنین پاسخ داد:
او را تکذیب کنید و رسوا نمایید. خداوند او را از رحمت خویش دور کند و خوار نماید و او در تمام ادعاها و گفته ها و توصیفاتش دروغ می گوید لیکن شما از هم سخنی و برخورد کلامی با وی خودداری نماید و با او مشورت و گفتگو نکنید و راهی برای فتنه انگیزی او باز مگذارید خداوند شر او و امثال او را از سر ما و شما دور کند و خود ایشان را دفع نماید.(469)
2 - ابراهیم بن داوود یعقوبی با ارسال نامه ای از حضرت امام هادی - علیه السلام - درباره فارس پرسش کرد و حضرت پاسخ داد: به او توجهی مکن و اگر نزدت آمد او را سبک و خوار کن.(470)
3 - امام هادی - علیه السلام - نامه ای درباره فارس بدین مضمون به علی بن عمر قزوینی نگاشت:
درباره فارس پرسیده بودی به یقین بدان تنها آن چیزی را خواهم گفت که مطابق واقع و راه صحیح باشد و تو را به امیری خلاف واقع و مغضوب خداوند رهنمون نخواهم شد امّا آنچه باید انجام دهی آنست که با تمام کوشش و توان خود، فارس را لعن کنی و دشمنی او را پیشه نمایی و بهر وسیله بتوانی شر او را دفع نمایی؛ زیرا تو را به دیانت حقیقی دستور می دهم پس بکوش و با شدت او را لعن و رسوا کن، عرصه را بر او تنگ کن و راهی برای نفوذ او در میان اصحاب ما باز مگذار و کوشش های او را تباه ساز به یاران ما در آنجا نیز همین را بگو و آن را برایشان استوار کن زیرا من فردای قیامت در پیشگاه خداوند از این امر مؤکّد و مهم پرسش خواهم کرد. پس وای بر منکر و سرکش. (این نامه را) به خط خود در شب سه شنبه نهم ربیع الاول سال 250 ه نگاشتم. به خدا توکل می کنم و او را سزاوار ستایش بسیار می دانم....(471)
اینها برخی از نامه هایی بودند که امام درباره این شخص منحرف و از دین خارج شده و دشمن اسلام نگاشتند.
فارس بدعتگری گمراه بود که مردم را به خروج از حدود دین و تحریف آیات و مسخ اسلام فرا می خواند و ما آراء او را هنگام بحث از دوران امام خواهیم آورد. بهر حال خیانت این شخص مسخ شده و حیوان صفت تا بدانجا رسیده بود که امام خواستار هلاکت وی شده و می فرمود:
کیست آنکه مرا از او راحت کند و او را بکشد تا من نزد خداوند ضامن بهشت برای او باشم.(472)
110 - فتح بن یزید جرجانی: شیخ و برقی او را از اصحاب امام هادی بر می شمارند (473) و نجاشی او را صاحب مسائل - فکر می کنیم پاسخ هایی است که امام هادی - علیه السلام - در برابر پرسش هایی که از ایشان شد فرمودند - می داند.
111 - فضل بن شاذان نیشابوری: شیخ او را از اصحاب امام هادی - علیه السلام - بر می شمارد. (474) فضل یکی از برجسته ترین و چیره دست ترین عالمان اسلامی و متفکران شیعی بشمار می رود و در عصر خود در علوم و فنون مختلف آثار ارزشمندی بجا گذاشت و ما در اینجا فهرست وار برخی از جنبه های شخصیتی این بزرگوار را می آوریم:

ستایش امام حسن عسکری (ع):

امام حسن عسکری هنگام ملاحظه یکی از آثار این بزرگوار با الفاظی عبیرآمیز و عطرآلود بر او درود و رحمت فرستاد و فرمود: بر اهل خراسان بخاطر بودن فضل و اقامت او در آنجا غبطه می خورم و رشک می برم.(475)
بار دیگری که امام یکی از تألیفات فضل را مشاهده فرمود. سه مرتبه بر او درود فرستاد و طلب رحمت نمود و سپس این گونه کتابش را تأیید کرد:
مطالب این کتاب صحیح و شایسته عمل کردن است.(476)