فهرست کتاب


زندگانی امام علی الهادی علیه السلام

باقر شریف قرشی‏

ب - دانش و اعتبار ایشان:

عبدالعظیم حسنی مردی ثقه، عادل، متعهد، عالم، فقیه و فاضل بود. ابوتراب رویانی می گوید: شنیدم که ابوحماد رازی می گفت: خدمت امام هادی - علیه السلام - در سامرّا رسیدم و سؤالاتی از احکام شرعی کردم و پاسخ گرفتم هنگامی که خواستم با حضرت وداع کنم ایشان گفتند:
ای حماد! اگر در شهر و ناحیه خودت دچار مشکلی درباره احکام دین شدی درباره آن از عبدالعظیم حسنی بپرس و سلام مرا به او برسان. (407) این روایت فقاهت و دانش ایشان را بیان می کند.

ج - عرضه عقیده خود بر امام هادی:

سید بزرگوار و جلیل القدر عبدالعظیم حسنی خدمت امام هادی - علیه السلام - مشرف شد و اعتقادات خود را بر ایشان عرضه کرد. در اینجا این گفتگو را نقل می کنیم:
- یابن رسول اللَّه - صلی اللَّه علیه و آله - می خواهم عقیده ام را بر تو عرضه کنم تا آنچه را درست می دانی تأیید و تقویت کنی تا آن را همچنان حفظ کنم.
امام با تبسم فرمود: ای ابوالقاسم بگو... (عرضه کن).
و عبدالعظیم به بیان یکایک معتقدات خود پرداخته چنین گفت: من می گویم: خداوند متعال هیچ مانندی و شبیهی ندارد و فراتر از حد تعطیل (سکوت و توقف درباره صفات خدا بطور کامل) و تشبیه (تشبیه خداوند به مادیات و دادن صفات موجودات محدود به خداوند) است، نه جسم است و نه صورت می باشد، نه عرض است و نه جوهر بلکه او آفریننده و جسم دهنده اجسام و صورتگر صورتهاست و خالق عرض ها و جواهر می باشد. او پروردگار، ایجاد کننده و پدید آورنده همه چیز است.
و می گویم: محمّد بنده و فرستاده خدا و خاتم پیامبران است و تا روز قیامت پس از او پیامبری نخواهد آمد و شریعت او را خاتم شرایع و ادیان سابقه می دانم و پس از اسلام تا روز قیامت شریعت جدیدی نخواهد آمد.
و معتقدم: امام، جانشین و ولی امر پس از پیامبر، امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب است و پس از او به ترتیب: حسن، حسین، علی بن الحسین، محمّد بن علی، جعفر بن محمّد، موسی بن جعفر، علی بن موسی، محمّد بن علی امام هستند و پس از آنها امام ما تو هستی ای مولای من.
حضرت متوجه او شده و فرمود: و پس از من فرزندم حسن امام است پس چه جانشینی مردم پس از او خواهند داشت!.
و عبدالعظیم از امام پس از امام حسن عسکری پرسش کرد و گفت: مولای من مگر این امام چگونه خواهد بود؟
امام پاسخ داد: امام دوازدهم در خفا بسر می برد و دیده نمی شود نامش را نیز نمی توان به تصریح به زبان آورد تا آنکه خروج کند و زمین را پس از آنکه از ستم و حق کشی و ظلم پر شده باشد، از داد و عدالت پر کند....
فوراً عبدالعظیم حسنی ایمان و اعتقاد خود را به گفته های حضرت چنین بیان کرد: اقرار می کنم و می گویم: دوستدار آنان دوستدار خداست و دشمن آنان دشمن خداست، اطاعت از آنان اطاعت از خدا و معصیت کردن آنان معصیت خدا بشمار می رود... و معتقدم: معراج حق است، سؤال در قبر حق است و ساعت (جزا) بدون تردید فرا خواهد رسید و خداوند همه مردگان را از گورها بر خواهد انگیخت. و معتقدم: پس از ولایت - اهل بیت علیهم السلام - واجبات عبارتند از: نماز، زکات، روزه، حج، جهاد، امر به معروف، نهی از منکر و....
امام هادی - علیه السلام - اعتقادات او را تأکید کرده بر او آفرین گفت و فرمود: ای اباالقاسم! به خدا سوگند این همان دین خداست که آن را برای بندگانش پسندیده و خواسته است پس همین عقیده را حفظ کن خداوند در دنیا و آخرت تو را با قول و عقیده ثابت استوار بدارد....(408)

گریز عبدالعظیم به ری:

هنگامی که حکومت جنایتکار عباسی عرصه را بر علویان تنگ کرد و به تعقیب آنان پرداخت سید شریف عبدالعظیم حسنی برای رهایی از چنگال خونین بنی عباس به ری رفت و در خانه مردی شریف از شیعیان اهل بیت اقامت گزید.
مورخان درباره ایشان می گویند: وی مانند پدران شب زنده دار خود، تن را با عبادات شبانه و با روزه گرفتن روزانه رنجه می ساخت و تیرگی شب را با نیایش های عارفانه روشن می نمود.
در اثنای اقامت در ری به قصد زیارت یکی از فرزندان امام موسی بن جعفر - علیه السلام - (409) تا آنجا که می دانم او سید بزرگوار سید احمد بن موسی کاظم معروف به شاهچراغ است - مخفیانه به راه افتاد شیعیان، ایشان را شناختند و پس از آن با احتیاط و ترس از حکومت در خفا به زیارت و ملاقات عبدالعظیم حسنی می رفتند.(410)