فهرست کتاب


زندگانی امام علی الهادی علیه السلام

باقر شریف قرشی‏

فضیلت صبر

امام هادی در بیان فضیلت صبر و پاداشی که خداوند به صبر پیشگان عنایت می کند احادیث چندی دارد. از جمله حسن بن علی می گوید: شنیدم امام هادی می فرمود:
قیامت که بر پا می گردد ندایی به گوش می رسد که: صابرین کجایند؟ گروهی بر می خیزند. ندای دیگری به گوش می رسد: متصبران و خویشتنداران کجا هستند؟ گروه دیگری بر می خیزند.
پرسیدم: فدایت گردم! صابرین و متصبرین چه کسانی هستند؟
حضرت فرمود: صابرین کسانی هستند که بر انجام واجبات پایداری می کنند و از آن شانه تهی نمی نمایند. و متصبران کسانی هستند که از معاصی اجتناب کرده و این حالت را بشدت حفظ می کنند.(274)
شکیبایی بر انجام واجبات الهی و خویشتنداری و تحمل ترک و دوری از گناهان از برترین و مهمترین عبادات بشمار می رود و آدمی را بر مهار کردن هواهای نفسانی و گرایش های انحرافی و کجروی قادر می سازد و زمام نفس را در کف با کفایت عقل می گذرد.

روزها را شوم ندانیم

اسلام با تمام عبادات و سنت های جاهلی از جمله اعتقاد به شومی پاره ای از روزها که مورد قبول جامعه جاهلی بود به نبرد برخاست و به صراحت گفت روزها نقشی در بد و نیک آدمی ندارد نه سودی می رساند و نه زیانی را برطرف می کند و تمامی حوادث طبق ناموس الهی و سنن تغییرناپذیر هستی بخش، جریان دارد و سررشته عالم به دست خداست.
امام هادی - علیه السلام - نیز این اعتقاد را در عقل و دل اصحاب خود استوار می ساخت از جمله حسن بن مسعود (275) نقل می کنید که: روزی انگشتم زخم برداشت و در راه با مرکب سواری برخورد کردم که شانه ام آسیب دید و پس از آن وارد جمعیتی شدم و لباس هایم پاره گشت همینکه خدمت حضرت ابوالحسن هادی - علیه السلام - رسیدم گفتم: خداوند مرا از شرّ این روز آسوده بدارد چه روز شوم و بد شگونی هستی!
حضرت به من فرمود: ای حسن تو هم که با ما رفت و آمد داری گناهت را به گردن بی گناه می گذاری.
حسن می گوید: عقلم به سر، باز آمد و دانستم خطا کرده ام پس گفتم: ای آقای من استغفار می کنم و از خداوند آمرزش می خواهم.
حضرت فرمود: ای حسن روزگار را چه گناهی است که چون به سزای کردار خویش می رسید آن را شوم می شمارید!
حسن گفت: برای همیشه استغفار می کنم (و دیگر خطای خود را تکرار نخواهم کرد) یابن رسول اللَّه این توبه من باشد.
حضرت فرمود: به خدا سودتان نبخشد و خداوند بخاطر سرزنش کردن روزها - که گناهی ندارند - شما را مجازات خواهد کرد. ای حسن آیا نمی دانی این خداوند است که در دنیا و آخرت پاداش و کیفر اعمال شما را می دهد؟
عرض کردم: آری، آقای من.
حضرت فرمود: به راه خطا مرو و روزها را مؤثر در احکام الهی مدان و نقشی به عهده آنها مگذار.
حسن می گوید: عرض کردم اطاعت می کنم آقای من.(276)
پیامبر اکرم در حدیث رفع فرمود: کسی که به شوم بودن ایام معتقد باشد بویی از اسلام نبرده و خارج از ملت اسلامی است. امام هادی همین مطلب را بشدت مورد تأکید قرار می دهد و از مؤمن می خواهد با عزمی راسخ و اراده ای به استواری کوه موانع را از سر راه بردارد و در راه صواب گام زند نه اوهامی او را سست کنند و نه شوم دانستنی او را کند (مگر آنکه خدای ناکرده بخواهد بکاری نامشروع دست یازد).

پاکیزگی

امام - علیه السلام - مسلمانان را به پاکیزگی و آراستگی فرا خوانده و می فرمود:
ان اللَّه یحب الجمال و التجمل، و یکره البؤس، و البائس، فان اللَّه عزوجل اذا انعم علی عبده نعمة احب ان یری علیه اثرها، فقیل له و کیف ذلک؟ قال: ینظف ثوبه، و یطیب ریحه، و یحسن داره، و یکنس افنیته، حتّی ان السراج قبل مغیب الشمس ینفی الفقر، و یزید فی الرزق. (277)
خداوند زیبایی و آراستگی را دوست می دارد، آلودگی و آشفتگی را برای مؤمن نمی پسندد. خداوند دوست دارد اثر نعمت خود را بر بنده اش ببیند و او باید جلوه های عطاهای خدایی را نشان دهد. به حضرت گفتند چگونه اثر نعمت را ظاهر کند؟ حضرت فرمود: لباس خود را پاکیزه نگهدارد، خود را خوشبو کند، خانه اش را نیکو بدارد و حیاط آن را جارو کند. حتّی روشن کردن چراغ قبل از غروب خورشید، فقر و تهیدستی را از بین می برد و روزی را افزون می کند.