فهرست کتاب


زندگانی امام علی الهادی علیه السلام

باقر شریف قرشی‏

زکات فطره:

نخستین حکم تشریعی اسلام (درباره امور مالی) زکات فطره است که فقها آن را زکات ابدان نامیده اند و بر تمام مردم چه مسلمان، چه کافر، کوچک یا بزرگ، زن یا مرد، به طور مساوی واجب است.
امام هادی - علیه السلام - در نامه ای به ابراهیم بن محمّد همدانی به روشنی این حکم را بیان می فرماید:
زکات فطره بر تو و تمام مردم واجب است و بایستی زکات فطره تمام افراد نانخور خود را چه مرد باشند و چه زن، کوچک باشند یا بزرگ، بنده باشند یا آزاد، شیرخوار باشند یا نوپا، بپردازی. برای هر فرد باید شش رطل اهل مدینه که 195 درهم است یعنی 1170 درهم به عنوان زکات فطره پرداخت گردد.(126)
ابراهیم بن محمّد همدانی می گوید: روایات و نظرات درباره زکات متفاوت و مختلف شده بود لذا به امام هادی - علیه السلام - نامه ای نوشتم و از ایشان درباره زکات فطره سؤال کردم، حضرت طی نامه ای چنین پاسخ داد:
مقدار زکات فطره یک صاع از قوت و خوراک غالب اهل هر شهری می باشد: خرما برای اهل مکه، یمن، طائف، اطراف شام، یمامه و بحرین، عراقین، فارس، اهواز و کرمان، به عنوان قوت غالب است و باید از همان زکات بدهند. مویز، خوراک غالب اهل شامات است و زکات فطره از همان پرداخت می شود. گندم یا جو برای اهل جزیره، موصل و تمام اهل جبال، برنج برای اهالی طبرستان، گندم برای اهل خراسان، مویز برای اهل مرو و ری، گندم برای مصریان، کشک برای اعراب بادیه نشین. و اهل هر شهر از قوت غالب خود زکات فطره باید بدهند. و (بدان که) فطره بر تو و تمام مرم واجب است....(127)
معیار در جنس زکات فطره آنست که خوراک غالب اهل آن شهر باشد و جز مواد مصرفی روزانه آنان قرار گیرد مانند گندم یا جو. مقدار واجب آن هم یک صاع یعنی حدود سه کیلو می باشد و همانطور که فقها گفته اند پرداخت قیمت فطریه نیز کفایت می کند.

روزه

از حضرت امام هادی سؤالات فراوانی درباره روزه و احکام آن پرسیدند و حضرت تمام آنها را پاسخ داد از جمله این سؤال و جواب ها موارد زیر را می توان نام برد:

روزه با رؤیت هلال ثابت می گردد:

یکی از معتبرترین راه ثبوت اول رمضان دیدن هلال است. هر مکلّفی هلال را ببیند روزه بر او واجب می گردد چه به تنهایی باشد و چه دیگران هم مشاهده کنند. علی بن راشد از امام هادی - علیه السلام - نقل می کند که ایشان فرمود: لا تصم الا للرویة؛ (128) جز با دیدن هلال روزه نگیر.
فقهای شیعه مقصود حدیث را چنین بیان کرده اند: تا رؤیت هلال ثابت نشده است کسی نمی تواند به قصد وجوب و قصد رمضان روزه بگیرد.