فهرست کتاب


زندگانی امام علی الهادی علیه السلام

باقر شریف قرشی‏

سجده بر شیشه

جمیع فقهای شیعه شرط کرده اند که سجده بایستی بر زمین یا روئیدنی های آن باشد ولی خوردنی ها و پوشیدنی ها را از آن استثنا کرده اند و سجده بر آنها را جایز نمی دانند چه عملاً خوردنی و پوشیدنی باشند و چه امکان پوشیدن و خورده شدن را داشته باشند. فقها سجده بر شیشه را نیز جایز نمی دانند و مستند آنان روایات متضافر ائمه است از جمله این روایت است که:
محمّد بن حسین نقل می کند: یکی از یارانمان نامه ای به امام نوشت و حکم سجده بر شیشه را جویا شد لیکن پس از ارسال نامه به فکر فرو رفت و پنداشت شیشه نیز جزء روئیدنی های زمین است و نیازی به پرسش از امام نیست.
امام پاسخ فرستاد که: لا تصل علی الزجاج، و ان حدثتک نفسک أنه مما انبتت الأرض، و لکنه من الملح و الرمل و هما ممسوخان. (115)
بر شیشه سجده نکن اگر چه به ذهنت خطور کرده است که از روییدنی های زمین است، لیکن شیشه از نمک و رمل به وجود آمده است و این دو تن از مسخ شدگان هستند.

نماز فرد بیهوش نیاز به قضا ندارد

فقها شرط توجه تکلیف به مکلف را هوشیاری وی در هنگام تکلیف می دانند و اگر مکلف از آغاز زمان تکلیف تا پایان آن بیهوش باشد نه ادای تکلیف بر او واجب است و نه قضای آن. علمای ما در این حکم به روایات متعددی از ائمه استناد کرده اند و ما در اینجا به دو تا از این احادیث اشاره می کنیم:
1 - علی بن مهزیار از امام دهم، ابوالحسن ثالث درباره تکلیف فرد بیهوش و مغمی علیه پرسید.
حضرت پاسخ داد: قضای واجبات بر او واجب نیست و نیازی به بجا آوردن نماز و روزه ندارد زیرا در این بیهوشی مغلوب قدرت خدایی بوده است و هر مورد این چنینی عذرش خواسته است و خداوند به طریق اولی عذر او را می پذیرد.(116)
2 - ایوب بن نوح درباره نمازهای فوت شده فردی که یک یا دو روز بیهوش است سؤال می کند: آیا باید نمازها را قضا کند یا خیر؟
و امام پاسخ می دهد: لا یقضی الصوم، و لا یقضی الصلاة؛ (117) قضای نماز و روزه بر او لازم نیست.

نماز قصر در سفر مکّه

فقهای امامیه شرایطی را برای نماز قصر ذکر کرده اند از جمله آنکه سفر شغل او نباشد مانند چاروادار، کشتیبان، نامه رسان و چوپان که این گونه افراد باید نمازشان را در سفر تمام بخوانند. البته شغل بودن این کارها در صورتی محقق می گردد که انجام دهنده عزم بر ادامه و تکرار آن را همچنان داشته باشد و فاصله غیر متعارفی میان سفرهایش به وجود نیاید مثلاً سفر حمله داران و صاحبان کاروان حج که سالی یک بار به مکه می روند موجب نمی شود که شغل آنان سفر و نمازشان تمام باشد بلکه نماز این افراد قصر است.(118)
محمّد بن جزک می گوید: به امام هادی، ابوالحسن ثالث نامه ای نوشتم و خاطر نشان ساختم که: شترانی دارم که از طریق آنها زندگی می کنم و به خاطر علاقه شدید به حج تنها مسیر مکه را انتخاب می کنم و ندرتاً به جاهای دیگر می روم، حال حکم نماز من در سفر چیست؟ آیا نمازم را تمام بخوانم و روزه بگیرم یا اینکه نمازم قصر است و روزه جایز نیست؟
امام توقیع کرد که: اذا کنت لا تلزمها، و لا تخرج معها فی کل سفر الا الی مکة فعلیک تقصیر و افطار. (119)
اگر خودت ملازم شترانت نیستی و تنها برای سفر مکه همراه شترانت خارج می شوی در آن صورت نمازت قصر است و باید افطار کنی.
در اینجا احادیث حضرت را درباره احکام شرعی به پایان می بریم.