فهرست کتاب


زندگانی امام علی الهادی علیه السلام

باقر شریف قرشی‏

نماز در البیداء (112)

علی بن مهزیار از امام هادی - علیه السلام - پرسید: مردی وارد بیداء می شود و هنگام نماز فرا می رسد و او تا آخر وقت امکان خروج از آنجا را ندارد. با نماز خود چه کند در صورتی که از نماز خواندن در بیداء نهی شده است؟
حضرت پاسخ داد: یصلی فیها، و ینجنب قارعة الطریق (113) ان کراهة الصلاة انما هی فی قارعة الطریق سواء کانت مشغولة بالمارة ام فارغة ان لم یعطلها و الا حرمت الصلاة. (114)
از قسمت پر رفت و آمد دور می شود و نماز خود را می خواند. کراهت نماز بخاطر اشغال محل رفت و آمد است چه عملاً رهگذری در حال عبور می باشد و چه خلوت باشد البته اگر راه را بند نیاورد وگرنه نماز (خواندن در آنجا) حرام است.

سجده بر شیشه

جمیع فقهای شیعه شرط کرده اند که سجده بایستی بر زمین یا روئیدنی های آن باشد ولی خوردنی ها و پوشیدنی ها را از آن استثنا کرده اند و سجده بر آنها را جایز نمی دانند چه عملاً خوردنی و پوشیدنی باشند و چه امکان پوشیدن و خورده شدن را داشته باشند. فقها سجده بر شیشه را نیز جایز نمی دانند و مستند آنان روایات متضافر ائمه است از جمله این روایت است که:
محمّد بن حسین نقل می کند: یکی از یارانمان نامه ای به امام نوشت و حکم سجده بر شیشه را جویا شد لیکن پس از ارسال نامه به فکر فرو رفت و پنداشت شیشه نیز جزء روئیدنی های زمین است و نیازی به پرسش از امام نیست.
امام پاسخ فرستاد که: لا تصل علی الزجاج، و ان حدثتک نفسک أنه مما انبتت الأرض، و لکنه من الملح و الرمل و هما ممسوخان. (115)
بر شیشه سجده نکن اگر چه به ذهنت خطور کرده است که از روییدنی های زمین است، لیکن شیشه از نمک و رمل به وجود آمده است و این دو تن از مسخ شدگان هستند.

نماز فرد بیهوش نیاز به قضا ندارد

فقها شرط توجه تکلیف به مکلف را هوشیاری وی در هنگام تکلیف می دانند و اگر مکلف از آغاز زمان تکلیف تا پایان آن بیهوش باشد نه ادای تکلیف بر او واجب است و نه قضای آن. علمای ما در این حکم به روایات متعددی از ائمه استناد کرده اند و ما در اینجا به دو تا از این احادیث اشاره می کنیم:
1 - علی بن مهزیار از امام دهم، ابوالحسن ثالث درباره تکلیف فرد بیهوش و مغمی علیه پرسید.
حضرت پاسخ داد: قضای واجبات بر او واجب نیست و نیازی به بجا آوردن نماز و روزه ندارد زیرا در این بیهوشی مغلوب قدرت خدایی بوده است و هر مورد این چنینی عذرش خواسته است و خداوند به طریق اولی عذر او را می پذیرد.(116)
2 - ایوب بن نوح درباره نمازهای فوت شده فردی که یک یا دو روز بیهوش است سؤال می کند: آیا باید نمازها را قضا کند یا خیر؟
و امام پاسخ می دهد: لا یقضی الصوم، و لا یقضی الصلاة؛ (117) قضای نماز و روزه بر او لازم نیست.