فهرست کتاب


زندگانی امام علی الهادی علیه السلام

باقر شریف قرشی‏

اخبار گوناگون

حمیری به امام هادی - علیه السلام - نامه ای نگاشت و در آن از اخبار مختلف و روش عمل کردن به آنها از حضرت سؤال کرد امام پاسخ داد:
الی من لزم رأس العین لم یختلف علیه امره، فانها تخرج من مخرجها و هی بیضاء صافیة.
هر که به سرچشمه دست پیدا کند دچار مشکلی نخواهد شد، اخبار ما چون آب زلالی است که هنگام صدور، صاف و شفاف است.
مقصود امام آنست که هر که اتصال خود را با حضرت حفظ کند و مطالب را از منبع اصلی دریافت دارد، دچار ابهام و سردرگمی نخواهد شد. حمیری پس از قرائت نامه امام، مجدداً به حضرت نوشت: چگونه به سرچشمه دست پیدا کنیم در حالی که میان ما و آن موانعی وجود دارد.
با توجه به فشارهای سیاسی و تحت نظر بودن امام و تعقیب و مجازات کسانی که در صدد تماس با حضرت بودند، حمیری می خواست بگوید راهی برای دست یابی به منبع علم و اندیشه یعنی امام موجود نیست. امام پاسخ داد:
هی مبذولة لمن طلبها الا لمن أرادها بالالحاد.... (104)
هر که مخلصانه در این راه بکوشد به سرچشمه خواهد رسید مگر آنکه آن را برای الحاد و خروج از راه حق بخواهد....
مراد امام - علیه السلام - آنست که طالب حقیقت و جوینده آن اگر با اخلاص بکوشد به مقصود خواهد رسید و شاهد مقصود را در آغوش خواهد کشید.

فقه

امام هادی بیشترین تلاش خود را مصروف گسترش آثار اسلام و نشر احکام این دین مبین و تدریس علوم آن کرد فقیهان عصر، پروانه وار گرد امام جمع شده بودند و از شهد دانش حضرت نیرو و توان می یافتند، تشنگان معرفت از همه سو قصد این زمزم علم می کردند و سیراب از این مصدر باز می گشتند و آنچه را از حضرت فرا می گرفتند در سینه ها و کتب خویش ثبت می کردند. و بدین گونه یکی از منابع تشریع و استنباط احکام نزد شیعه امامیه را بارور ساختند.
امام هادی - علیه السلام - فقیه بلامنازع عصر خود بود و دوست و دشمن، رأی صائب امام را متّبع می دانست حتّی متوکل عباسی کینه توزترین دشمن علویان در مسائل پیچیده به حضرت رجوع می کرد و فتوای امام را بر فتوای دیگر فقها مقدم می داشت که ما این مطلب را در لابلای مباحث این کتاب بیان خواهیم کرد.
در اینجا برخی از روایات منقول از حضرت را که مورد استفاده فقهای شیعه در استنباط احکام شرعیه است بیان می کنیم.

غسل اموات

احمد بن قاسم رساله ای به امام هادی نگاشت و در آن پرسید: شخص مؤمن (شیعه) می میرد و او را برای غسل می برند لیکن جماعتی از گروه مرجثه (یکی از فرقه های ساختگی دوران حکومت های غاصب همچون معاویه که توجیه گر اعمال حکام ظالم بودند) حاضر هستند او را چگونه غسل دهند؟ آیا می توان تقیّه کرد و او را مانند عامه اهل سنت غسل داد و همراه او جریده نگذاشت؟
حضرت در پاسخ نوشت: او را مانند مؤمنین (شیعیان) غسل می دهند اگر چه مرجثه حاضر باشند لیکن سعی کنند جریده را مخفیانه در کفن او بگذارند و آنان متوجه نشوند و در این کار کاملاً سعی کنند.(105)
این روایت با وضوح نحوه غسل میت را بر طبق روش اهل بیت - علیهم السلام - و بی اعتنایی به مرجثه بیان می کند و پنهانکاری و تقیه را در گذاشتن دو جریده از درخت خرما در کنار میّت توصیه می نماید. روایت دالّ بر استحباب گذاشتن دو جریده سبز و تازه در کنار میّت به حد تضافر رسیده است و اگر جریده به دست نیامد دو قطعه چوب تازه از هر درخت دیگری می تواند مورد استفاده قرار گیرد.
غیر از روایت فوق، روایت علی بن بلال از امام هادی نیز همین مطلب را بیان می کند و فقها به این حدیث تمسّک کرده اند و بر طبق مفاد آن فتوا داده اند.(106)