فهرست کتاب


زندگانی امام علی الهادی علیه السلام

باقر شریف قرشی‏

روایات حضرت از امام رضا (ع)

امام هادی از جدّش امام رضا - علیه السلام - نقل می کند که: روزی ابوحنیفه از نزد حضرت امام صادق خارج می شد که امام هفتم موسی بن جعفر را دید و از او پرسید: ای جوان گناه از کیست؟
حضرت پاسخ داد: از سه صورت خارج نیست: یا اینکه از خداوند متعال است - که نیست - در آن صورت سزاوار کریمی خداوند نیست که بنده ای را بخاطر گناه نکردن معذب نماید.
و یا اینکه مصدر گناه از خدا و بنده باشد - که البته اینهم نیست - در آن صورت شایسته نیست که شریک نیرومند به شریک ضعیف ستم روا دارد.
و یا اینکه گناه منحصراً از بنده صادر شده - که همینطور است - و در آن صورت اگر خداوند کیفر دهد بخاطر گناه بنده است و اگر ببخشد به کریمی و سخاوت خودش است....(101)
امام به گوشه ای مستدلّ، نادرستی جبر و سستی این عقیده را بیان می دارد و روشن می سازد انسان در حیات دنیوی خود مختار است و طبعاً مسؤول انتخاب راه و پیامدهای آن انا هدیناه السبیل امّا شاکراً و امّا کفوراً. (102)
در اینجا روایاتی را که امام هادی - علیه السلام - از پدران خود نقل کرده است به پایان می بریم.

فهم اخبار مشکل را به اهل بیت واگذارید

امام هادی - علیه السلام - شیعیان خود را ملزم ساخته بود تا با احادیث مروی از خاندان رسالت با دقت برخورد کنند؛ هر حدیثی را که دانستند از ایشان است و معنی آن را نیز درک کردند مورد عمل قرار دهند و هر حدیثی که مبهم بود و درک آن مشکل، فهم آن را به ائمه واگذارند و از ایشان توضیح بخواهند و از تصرف بی جا خودداری کنند. این دستور در جواب نامه داود بن فرقد فارسی صادر شده است.
داوود در نامه ای از حضرت می پرسد: درباره احادیثی که از پدران و اجداد شما به دست ما رسیده است مختلف و بعضاً متغایر هستند چه کنیم؟ حضرت پاسخ داد:
ان عملتم انه قولنا فالزموه، و ما لم تعلوه فردوه الینا؛ اگر یقین کردید حدیث مورد نظر از ماست آن را حفظ کنید و اگر ندانستید آن را به ما واگذارید.(103)
حضرت این دستور را صادر می کند تا صحت و سقم صدور حدیث را برای شیعیان بیان کند، و احادیث صحیح را از مجعول و موضوع جدا نماید.

اخبار گوناگون

حمیری به امام هادی - علیه السلام - نامه ای نگاشت و در آن از اخبار مختلف و روش عمل کردن به آنها از حضرت سؤال کرد امام پاسخ داد:
الی من لزم رأس العین لم یختلف علیه امره، فانها تخرج من مخرجها و هی بیضاء صافیة.
هر که به سرچشمه دست پیدا کند دچار مشکلی نخواهد شد، اخبار ما چون آب زلالی است که هنگام صدور، صاف و شفاف است.
مقصود امام آنست که هر که اتصال خود را با حضرت حفظ کند و مطالب را از منبع اصلی دریافت دارد، دچار ابهام و سردرگمی نخواهد شد. حمیری پس از قرائت نامه امام، مجدداً به حضرت نوشت: چگونه به سرچشمه دست پیدا کنیم در حالی که میان ما و آن موانعی وجود دارد.
با توجه به فشارهای سیاسی و تحت نظر بودن امام و تعقیب و مجازات کسانی که در صدد تماس با حضرت بودند، حمیری می خواست بگوید راهی برای دست یابی به منبع علم و اندیشه یعنی امام موجود نیست. امام پاسخ داد:
هی مبذولة لمن طلبها الا لمن أرادها بالالحاد.... (104)
هر که مخلصانه در این راه بکوشد به سرچشمه خواهد رسید مگر آنکه آن را برای الحاد و خروج از راه حق بخواهد....
مراد امام - علیه السلام - آنست که طالب حقیقت و جوینده آن اگر با اخلاص بکوشد به مقصود خواهد رسید و شاهد مقصود را در آغوش خواهد کشید.