فهرست کتاب


زندگانی امام علی الهادی علیه السلام

باقر شریف قرشی‏

پدر

پدر امام هادی امام محمّد جواد فرزند علی بن موسی الرضا فرزند و وارث امامت موسی بن جعفر بن محمّد بن علی بن الحسین بن علی بن ابی طالب، اصیل ترین و ریشه دارترین خاندان عرب در اسلام می باشد و بشریت هرگز خاندانی بدین عظمت و بزرگواری را جز همین خاندان به خود ندیده است. این خاندان معلم انسانیت در پیمودن مسیر کمال بوده اند و خداوند به وسیله آنان و با خون شهیدانشان شجره طیّبه توحید را آبیاری نموده است.
پدر امام هادی، حضرت جواد از نوابغ و اعجوبه های روزگار بود و پس از وفات پدر (حضرت رضا) در سن هشت سالگی (حدود هفت سال و چند ماه) ریاست عامه مسلمین و مرجعیّت دینی را به عهده گرفت. حکومت بنی عباس که فرصت را برای امتحان حضرت و در نتیجه درهم پیچیدن طومار امامت که از عناصر اساسی تفکر شیعی بشمار می رفت مناسب دیده بود، یحیی بن اکثم را که از علمای عصر بود فرا خواند تا امام را در معرض امتحان درآورد. یحیی نیز در برابر جمع کثیری از وزرا، علما، و دیگر وابستگان حکومت بنی عباس از امام جواد سؤالی فقهی کرد امام در پاسخ، آنچنان فروع و شقوق مسأله را یکایک بیان کرد که یحیی سرگشته شد و به سرمایه کم خود و توانایی علمی امام اعتراف کرد. این قدرت علمی بی نظیر امام به اضافه دیگر موارد به سرعت در میان مردم منتشر گشت و نقل مجالس و محافل شد و از شهری به شهری، دهان به دهان انتقال یافت، ما بحمداللَّه توفیق آن را یافتیم که در کتاب دیگرمان از زندگی این امام عظیم - علیه السلام - بحث کنیم لذا در اینجا به طرح مجدد آن مسائل را نداریم.

مادر

همانطور که بارها گفته ایم اسلام تمام تلاش خود را بر وحدت جامعه و اتفاق کلمه گذاشت و صدای: یا ایها الناس انا خلقناکم من ذکر و انثی... (1) در داد و با دستورات خود ریشه تفرقه و تفاخر نژادی را خشکاند. امامان ما در تک تک حرکات و سکنات خود بیانگر نظر قرآن و اسلام درباره وحدت نژادی و تساوی مردم بودند و عملاً در این راه گام بر می داشتند و فرقی میان سفید و سیاه (جز به تقوا) نمی گذاشتند و برای از بین بردن اختلافات ویرانگر، پیش قدم شده با کنیزان ازدواج می کردند، امام سجاد با کنیزی ازدواج کرد و زید بن علی - شهید همیشه جاوید - از این پیوند مبارک به دنیا آمد.
امام جواد نیز با کنیزی که به وسیله محمّد بن الفرج برای آن حضرت به هفتاد دینار خریده شده (2) بود ازدواج نمود و امام علی هادی ثمره این ازدواج بود. امام جواد برای تربیت و تهذیب همسر خود که با مفاهیم اسلامی آشنا نبود وی را در کنار دختران پیامبر - صلی اللَّه علیه و آله - این اسوه های عفت و طهارت قرار داد و خود عهده دار تعلیم وی گشت. سلوک روحی و جاذبه امام و زنان حرم آنچنان نیرومند بود که بتدریج از این کنیز، پارسایی شب زنده دار و صالحه ای قاری قرآن و تالی آیات الهی به وجود آورد که این مطلب به وسیله راویان آثار نقل شده است. (3) این زن شایسته، نتیجه تهجد و تلاوت شبانه خود را دید و به بالاترین مرتبه افتخار دست یافت و رشک برین گشت زیرا افتخار مادری امامی از امامان شیعه و سروری از سروران مسلمین را کسب کرده بود. او عضوی از خاندانی گشته بود که خداوند آنان را پناهگاه بندگان و کشتی نجات قرار داده بود. امام مورخین در نامه مادر حضرت اختلاف کرده اند و ما برخی از این اقوال را ذکر می کنیم:
1 - سمانه مغربیه (4) معروف به بانو امّ الفضل. (5)
2 - ماریه قبطیه. (6)
3 - یدیش. (7)
4 - حویت. (8)
البته اقوال دیگری هم نقل شده است که ما به دلیل بی فایده بودن نتیجه آنها را ترک می کنیم و چون دانستن نام ایشان کمترین سودی ندارد لذا از این مطلب می گذریم.

نوزاد بزرگوار

بالاخره چشم مادر گیتی به جمال این مولود عظیم روشن شد و با تولد امام هادی - علیه السلام - خون تازه ای در رگ های اسلام به حرکت درآمد. در آن زمان هیچ مادری فرزندی با چنین علم، تقوا و تقیّد به دین نزاده بود. حضرت در بصریا (9) از توابع مدینه (10) به دنیا آمد و مکارم اخلاق، شرافت و نجابت را چون دیگر ارزش ها از خاندان نبوت در خود جمع داشت.