فهرست کتاب


سلام بر مهدی

آیت اللَّه سید محمد کاظم قزوینی‏ ترجمه و تحقیق:علی کرمی و سید محمد حسینی‏

بیعت با امام مهدی علیه السلام

پیش از اینکه از بیعت آن اصلاحگر بزرگ جهانی سخن بگوییم، برخی روایتی را که در این مورد آمده است، می آوریم:
1- امام صادق علیه السلام در این مورد فرمود:
ان اول من یبایع القائم، جبرئیل (589)
یعنی: نخستین کسی که با قائم بیعت خواهد کرد، فرشته امین وحی است.
2- امام جواد علیه السلام فرمود:
کانی بالقائم - یوم عاشورا، یوم السبت - قائماً بین الرکن و المقام، بین یدیه جبرئیل ینادی: البیعه لله (590)
یعنی: گویی می نگرم که قائم علیه السلام روز شنبه و روز عاشورا، میان رکن و مقام ابراهیم در مسجدالحرام ایستاده است و در آغاز قیام جهانبخش جبرئیل فرشته امین وحی در برابر او قرار گرفته و ندا می دهد که: هر کس می خواهد برای خدا بیعت کند بشتابد و با حجت خدا بیعت نماید.
3- ششمین امام نور علیه السلام فرمود:
اذا أذن الله تعالی للقائم فی الخروج صعد المنبر فدعا الناس الی نفسه وناشدهم الله و دعاهم الی حقه و أن یسیر فیهم بسنة رسول الله صلی الله علیه و آله و یعمل فیهم بعلمه.
فیبعث الله جل جلاله، جبرئیل، حتی یأتیه فینزل علی الحطیم یقول: الی أی شی ء تدعو!؟!
فیخبره القائم علیه السلام.
فیقول جبرئیل: أنا اول من یبایعک. ابسط یدک!
فیمسح علی یده وقد وافاه ثلاثمائة و ثلاثة عشر رجلاً فیبایعونه و یقیم بمکة حتی یتم أصحابه عشرة الآف نفس، ثم یسیر منها الی المدینة. (591)
یعنی: هنگامی که خداوند به قائم علیه السلام فرمان ظهور می دهد، آن حضرت در مکه ظاهر می گردد و بر فراز منبر می رود و مردم را بسوی خود و اهداف بلند و انسانی و آسمانی خویش فرا می خواند، آنان را سوگند می دهد و به حقوق خویش فرا می خواند و از آنان می خواهد که حقوق او را رعایت کنند تا آن گرامی هم بر اساس سنت و روش عادلانه و آسمانی پیامبر صلی الله علیه و آله امور و شئون جامعه را تدبیر نماید و بر اساس دانش و آگاهی خویش، کارها را به سامان آورد.
پس خداوند جبرئیل را فرو می فرستد تا به حضور آن حضرت شرفیاب گردد و فرشته وحی میان رکن، نزدیک حجرالاسواد یا حطیم(592) و باب کعبه قرار می گیرد و از امام علیه السلام می پرسد که: مردم را به چه نامه ای دعوت می کنید؟
آن گرامی برنامه خویش را توضیح می دهد، جبرئیل می گوید: من اولین کسی هستم که با شما بیعت می کنم، پس، دست مبارک را بگشا تا با تو بیعت نمایم.
آنگاه جبرئیل دست گرامی او را می فشارد و از پی آن، یاران خاص آن حضرت که 313 نفر هستند، گرد آمده و با پیشوای بزرگ نجات، بیعت می نمایند.
آن حضرت در مکه توقف می کند و 10 هزار نفر با او بیعت می کنند سپس بسوی مدینه حرکت می کند.
بیعت
پس از ترسیم این روایت، لازم به یادآوری است که واژه بیعت در فرهنگ واژه شناسان به مفهوم پیمان بستن برای فرمانبرداری و اطاعت، سرکشی و گردنفرازی نکردن و در اندیشه نقشه و توطئه بر ضد حق و عدالت نبودن است.
اما آنچه بیعت با امام مهدی علیه السلام را از دیگر بیعتها مشخص می سازد این است که بیعت با آن گرامی بیعتی است که آسمانیان و زمینیان در آن شرکت می جویند. نخست فرشته امین وحی فرود می آید و به نمایندگی از آسمانیان پیش از مردم با امام مهدی علیه السلام دست بیعت می فشارد و این نشانگر اقرار و اعتراف عالم بالا به مشروعیت و قداست این بیعت و حاکمیت مبارک و پرارجی است که برکات آن، تمامی آفرینش و همه موجودات را در بر می گیرد و از پی آن، یاران خاص آن حضرت، دست بیعت با او می فشارند و آنگاه توده های انسانی.
از روایات دریافت می شود که امام مهدی علیه السلام از یاران خویش می خواهد با شرایط ویژه ای که در روایات و کتابها آمده است با آن حضرت دست بیعت دهند.
این شرایط متنوع است: برخی از این شرایط انسان را متعهد می سازد که در هر مورد حال از ارتکاب گناهانی نظیر: فحشاء، سرقت، حرام خوارگی، بردن مال یتیم و دیگر گناهانی که در آیات و روایات تحریم شده است، سخت اجتناب ورزد.
و برخی دیگر انسان را به انجام وظایف فردی و اجتماعی، نظیر دعوت به ارزشها و هشدار از ضد ارزشها...که پیش از آن، همگان موظف به انجام آنها هستند متعهد می سازد.
و برخی از شرایط این بیعت، انسان را به آراستگی و پارسایی و ارزشهای اخلاقی، ملتزم می سازد.
از اینرو هنگامی که یاران آن پیشوای بزرگ نجات و عدالت، با این شرایط دست مبارک او را به عنوان بیعت فشردند، وظایف و تعهدات آنان، جدیتر و احساس مسئولیتشان سخت تر و سنگینتر می گردد، درست بسان انسانی که سوگند یاد می کند که هرگز دست به سرقت نزند، از اینرو اگر سرقت نمود در خور دو کیفر است: یکی برای سرقت و دیگری برای شکستن سوگند خویش.
پیمان با آن حضرت نیز اینگونه است، چرا که هم با او پیمان می بندند و هم پیش از او با خدا پیمان بسته اند که خود را به آراستگیها و ارزشها بیارایند و از ضد ارزشها بپیرایند، واجبات را انجام دهند و محرمات را وانهند.
قرآن در اشاره به این بیعت است که می فرماید:
ان الذین یبایعونک انما یبایعون الله، یدالله فوق ایدیهم. (593)
یعنی: بی تردید کسانی که با تو بیعت می کنند، تنها با خدا بیعت می نمایند... به هر حال با اینکه یاران امام مهدی علیه السلام از امتیازات و ویژگیهای بسیاری برخوردارند باز هم طرح این شرایط و بیعت آگاهانه و آزادانه و عاشقانه با آن حضرت، بر اساس این شرایط، ضروری است چرا که آن گرامی در این اندیشه است که یاران و مددکارانش در راه اصلاح زمین و زمان نمونه های بارزی در ارزشهای انسانی و فضایل و کمالات باشند تا بدینوسیله با کفایت و لیاقت، اداره و رهبری کره زمین و جامعه بزرگ جهانی را در برابر دیدگان همه حقجویان به نمایش نهند.
با همه وجود از ضد ارزشها و کارهای حرام دوری گزینند و به همه ارزشها و والاییها آراسته باشند، از زرق و برق دنیا و فریبندگی آن اجتناب ورزند و از هر بدمستی و خوشگذرانی و عیاشی خودداری کنند و راه پارسایی و ساده زیستی، مردانگی و جوانمردی را، پیشی گیرند تا بتوانند بار سنگین مسئولیت خویش را آنگونه که شایسته است به دوش کشند و وظایف خود را بهتر از آنچه می باید، به انجام رسانند

سپاه امام مهدی علیه السلام

1- از امام باقر علیه السلام آورده اند که ضمن یک روایت طولانی در مورد امام مهدی علیه السلام فرمود:
... ثم لا یخرج من مکة حتی یکون فی مثل الحلقة.
قال الراوی: فما الحلقة؟
قال: عشرة الآف. (594)
یعنی: ... سپس از مکه خارج نمی شود جز اینکه در حلقه و دایره ای بسیار پرشکوه.
پرسیدند: حلقه چیست؟
فرمود: دایره ای از یک جمعیت ده هزار نفری که از ایمان تزلزل ناپذیر و آگاهی و شهامت بسیاری برخوردارند.
2- از امام صادق علیه السلام پرسیدند:
کم یخرج مع القائم؟ فانهم یقولون: انه یخرج معه مثل عدة أهل بدر، ثلاثمائة و ثلاثة عشر رجلاً.
فقال علیه السلام: ما یخرج الا فی اولی قوة و ما یکون أولو قوة أقل من عشرة الآف. (595)
یعنی: به هنگام ظهور امام مهدی علیه السلام چند نفر با او همراه خواهند بود؟ برخی می گویند: با 313 نفر به شمار یاران پیامبر در بدر ظهور می کند.
حضرت فرمود: او از مکه با نیروی بسیاری خارج می شود و نیروی بسیار، کمتر از ده هزار نفر نخواهد بود.
در مورد واژه حلقه، در منابعی که نزد ما موجود است تنها این موضوع آمده است که عبارت است از: ده هزار نفر. اما به نظر می رسد که منظور از حلقه و عقد - که به مفهوم آن است و در برخی دیگر از روایات آمده است - لشکر گران و جمعیت بسیاری است که از ایمان کامل و تزلزل ناپذیر و آگاهی بسیاری بهره ورند. آنان از ارتش امام عصر علیه السلام محسوب می شوند، اما امتیازات و ویژگیهای 313 نفر یاران اصلی امام علیه السلام را ندارند جز اینکه در مکه به آن پیشوای نجاتبخش می پیوندند و زیر پرچم او قرار می گیرند.
آری! امام مهدی علیه السلام از مکه با این شمار از فداکاران آگاه و باایمان خارج می گردد اما روشن است که در مسیر کوفه و در مدت اقامت آن حضرت در کوفه، میلیونها انسان شیفته حق و عدالت به او می پیوندند و دست بیعت به آن گرامی می دهند.
بنابراین ما نمی توانیم آمار عظیم ارتش گران و یاران بی شمار و آگاه و باایمان آن حضرت را در نظر بگیریم، اما همین مقدار می توانیم بگوییم که هر انسانی که بدان پیشوای بزرگ هدایت و نجات، ایمان آورد و توان به دوش کشیدن سلاح را داشته باشد، او از افراد ارتش مهدی علیه السلام است و هنگامی که فرماندهی کل، فرمان قیام و بسیج عمومی دهد، تمامی قشرها و توده های مردم در هر سن و سال و هر سطح و شرایطی، در پاسخگویی به ندای ملکوتی آن حضرت و انجام دستورات او بر یکدیگر سبقت می گیرند و آن را مسابقه در نیکیها می شمارند که ما در این مورد در آینده نیز بحث خواهیم داشت.

سلام بر مهدی

چگونه باید به امام مهدی علیه السلام گفت و درود فرستادن بر آن گرامی چگونه است؟
در روایتی آمده است که:
سأل رجل من الامام الصادق علیه السلام: هل یسلم علی القائم بامرة المؤمنین؟
قال علیه السلام: لا... ذاک اسم سمی الله به أمیر المؤمنین، لم یسم به أحد قبله و لا یسمی به بعده الا کافر.
فقال رجل کان حاضراً عند الامام الصادق علیه السلام: جعلت فداک... و کیف یسلم علیه؟ قال علیه السلام: تقول: اسلام علیک یا بقیة الله!
ثم قرأ قوله تعالی: بقیة الله خیر لکم ان کنتم مؤمنین. (596)
یعنی: مردی از امام صادق علیه السلام پرسید که: می شود به قائم علیه السلام گفت: السلام علیک یا امیرالمومنین؟
امام صادق علیه السلام پاسخ فرمود: نه! چرا که این عنوان، ویژه علی علیه السلام است و قبل و بعد از او، کسی جز کافر، به این عنوان، خوانده نمی شود.
دیگری پرسید: فدایت شوم! پس چگونه بر امام مهدی می توان سلام گفت؟
فرمود: هرگاه خواستی بر او درود فرستی می توانی بگویی: السلام علیک یا بقیة الله! و آنگاه این آیه شریفه را خواند که:
بقیةالله خیر لکم ان کنتم مؤمنین (597)
از این روایت و دیگر روایات استفاده می شود که به مردم اجازه داده نشده است که حضرت مهدی علیه السلام را به هنگام زیارت و سلام، بنام مبارک یا کنیه اش ندا دهند و بگویند: السلام علیک أیها المهدی! و این نشانگر تعظیم و تجلیل بر مقام والای اوست همانگونه که خداوند در قرآن شریف مسلمانان را نهی فرمود که پیامبر را بنام صدا بزنند:
... لاتجعلوا دعاء الرسول بینکم کدعاء بعضکم بعضاً.(598)
امام باقر علیه السلام فرمود:
هرکس از شما قائم علیه السلام را درک نمود هنگامی که او را دید باید بگوید:
السلام علیکم یا اهل بیت الرحمة و النبوة و معدن العلم و موضع الرسالة. (599)
یعنی: سلام بر شما ای خاندان رحمت و نبوت، سلام بر شما ای سرچشمه دانش و کانون رسالت.