فهرست کتاب


یک هزار حدیث در یک صد موضوع

گردآورنده هادی موحدی‏‏

87 - حکومت

(1)رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
عمالکم أعمالکم، کما تکونون، یولی علیکم؛
کارگزاران شما (نتیجه) اعمال شما هستند، همان گونه که هستید، بر شما حکومت می شود.
(2)
امام صادق (علیه السلام):
لیس یحب للملوک أن یفرطوا فی ثلاث: فی حفظ الثغور، وتفقد المظالم واختیار الصالحین لاعمالهم؛
برای حاکم سزاوار نیست که در سه کار کوتاهی کند: حفظ مرزها، رسیدگی به حقوق پایمال شده و انتخاب افراد شایسته برای کارهای خود.
(3)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
اذا کانت امراؤکم خیارکم وأغنیاؤکم سمحاء کم وامور کم شوری بینکم فظهرالارض خیر لکم من بطنها واذا کانت أمراؤکم شرارکم وأغنیاؤکم بخلاء کم وامورکم الی نسیاءکم فبطن الارض خیر لکم من ظهرها؛
هر گاه حاکمانتان نیکان شما باشند و ثروتمندانتان بخشندگان شما و کارها میان شما با مشورت باشد، روی زمین از درون آن برای شما بهتر است هر گاه حاکمان شما اشرار شما و ثروتمندان شما بخیلان باشند و کارهای شما به دست زنان افتد، درون زمین برای شما بهتر از روی زمین است.
(4)
امام علی (علیه السلام):
لعمربن الخطاب -: ثلاث ان حفظتهن وعملت بهن کفتک ما سواهن وان ترکتهن لم ینفعک شی ء سواهن. قال: و ما هن یا أباالحسن؟ قال اقامة الحدود علی القریب والبعید والحکم بکتاب الله فی الرضا والسخط والقسم بالعدل بین الاحمر والاسود. فقال له عمر: لعمری لقد أو جزت وأبلغت؛
به عمر بن خطاب -: سه چیز است که اگر آنها را به خاطر سپاری و به کار بندی به چیز دیگر نیاز نخواهی داشت و اگر آنها را رها کنی، هیچ چیز دیگری سودت نبخشد. عمر گفت: آنها چیست ای اباالحسن؟ فرمودند: اجرای حدود درباره نزدیکان و بیگانه، حکم بر اساس کتاب خدا در خشنودی و خشم و تقسیم عادلانه (بیت المال) میان سرخ و سفید. عمر گفت: به جانم سوگند که کوتاه و رسا گفتی.
(5)
امام علی (علیه السلام):
فیما کتب للاشتر لما ولاه مصر -: ثم انظر فی امور عمالک، فاستعملهم اختباراً و لا تولهم محاباة وأثرة فانهما جماع من شعب الجور والخیانة وتوخ منهم أهل التجربة والحیاء من أهل البیوتات الصالحة والقدم فی الاسلام المتقدمة؛
در فرمان استانداری مصر به مالک اشتر -: دیگر آن که در کارهای کراگزارانت اندیشه و تأمل کن و پس از آزمودن آنها، ایشان را به کار گمار و به صرف جانبداری یا علاقه به کسی او را عهده دار کاری مکن، زیرا این دو، کانون انواع ستم و خیانت است. کارگزاران خود را از میان افراد با تجربه و آبرومند خاندان های نیک و خوشنام و پیشگام در اسلام انتخاب کن.
(6)
امام علی (علیه السلام):
اذا بنی الملک علی قواعد العدل و دعم بدعائم العقل نصر الله موالیة وخذل معادیه؛
چون حکومت بر پایه های عدل بنا شود و باستون های عقل استوار گردد، خداوند دوستانش را یاری و دشمنانش را خوار می نماید.
(7)
امام علی (علیه السلام):
... واجعل لذوی الحاجات منک قسماً تفرغ لهم فیه شخصک وتجلس لهم مجلساً عاماً فتتواضع فیه لله الذی خلقک وتقعد عنهم جندک وأعوانک من أحراسک وشرطک حتی یکلمک متکلمهم غیر متتعتع...؛
(در فرمان به استاندار مصر) و مقداری از وقت خود را به نیازمندان خود اختصاص ده و با آنان در یک مجلس عمومی بنشین و شخصاً به مشکلاتشان رسیدگی کن و در آن مجلس برای خداوندی که تو را آفریده است فروتنی نما و سربازان و یارانت را که جزء پاسداران و نگهبانان تو هستند از آنان دور بدار تا هر کس می خواهد سخن بگوید بدون لکنت زبان و ترس مطالبش را اظهار کند...
(8)
امام علی (علیه السلام):
من کتابه للاشتر لما ولاه مصر -: ثم تفقد أعمالهم، وابعث العیون من أهل الصدق والوفاء علیهم فان تعاهدک فی السر لامورهم حدوة لهم علی التعمال الامانة، والرفق بالرعیة وتحفظ من الاعوان...؛
در فرمان استانداری مصر به مالک اشتر -: به کارهای آنان (کارگزاران) رسیدگی کن و از میان افراد با صداقت و وفادار مراقبانی بر آنها بگمار، زیرا مراقبت پنهانی تو در کارهای ایشان، آنها را به رعایت امانت و خوشرفتاری با مردم وا می دارد و با دقت مراقب دستیاران خویش باش...
(9)
امام علی (علیه السلام):
أحب لعامة رعیتک ما تحب لنفسک وأهل بیتک واکره لهم ماتکره لنفسک وأهل بیتک فان ذلک أوجب للحجة و أصلح للرعیة؛
آنچه برای خود و خانواده ات دوست داری، برای توده ملت خود نیز دوست بدار و آنچه برای خود و خانواده ات نمی پسندی برای آنان مپسند، زیرا که این کار حجت را تمام تر می کند، و در اصلاح ملت موثرتر است.
(10)
امام علی (علیه السلام):
زکاة السلطان اغاثة الملهوف؛
زکات حاکم، فریاد رسی دلسوختگان و درماندگان است.

88 - جامعه شناسی

(1)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
لن تقدس امة لایوخذ للضعیف فیها حقه من القوی غیر متعتع؛
ملتی که نتوان در میان آنان بدون دلهره حق ضعیف را از قوی گرفت، هرگز قابل ستایش نیست.
(2)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
صنفان من امتی اذا صلحا صلحت امتی واذا فسدا، فسدت امتی، قیل یا رسول الله و من هما؟ قال: الفقهاء والامراء؛
دو گروه از امت من اگر صالح شوند امتم صالح می شوند و اگر آنها فاسد شوند امتم فاسد شوند. عرض شد ای رسول خدا آن دو گروه کدامند؟ فرمودند: عالمان و دولتمران.
(3)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
انما أهلک الذین من قبلکم أنهم کانوا اذا سرق فیهم الشریف ترکوه و اذا سرق فیهم الضعیف أقاموا علیه الحد؛
هلاک پیشینیان شما از آنجا بود که اگر سرشناسی دزدی می کرد، رهایش می ساختند و چون ناتوانی دزدی می نمود، مجازاتش می کردند.
(4)
امام صادق (علیه السلام):
العالم بزمانه لا تهجم علیه اللوابس؛
کسی که به اوضاع زمان خود آگاه باشد، گرفتار هجوم اشتباهات نمی شود.
(5)
امام علی (علیه السلام):
لایزال الناس بخیر ما تفاوتوا فاذا استووا، هلکوا؛
مردم تا زمانی که با هم تفاوت دارند، در خیرند و هر گاه همه یکسان شوند هلاک می گردند.
(6)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
لا تختلفوا، فان من کان قبلکم اختلفوا فهلکوا؛
با هم اختلاف نکنید، که پیشینیان شما دچار اختلاف شدند و نابود گشتند.
(7)
امام علی (علیه السلام):
الناس بأمرائهم أشبه منهم بآبائهم؛
مردم به دولتمردان خود شبیه ترند تا به پدرانشان.
(8)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
من أصبح لایهتم بامور المسلمین فلیس منهم و من سمع رجلا ینادی یا للمسلمین فلم یجبه فلیس بمسلم؛
هر کس صبح کند و به امور مسلمانان همت نورزد، از آنان نیست و هر کس فریاد کمک خواهی کسی را بشنود و به کمکش نشتابد، مسلمان نیست.
(9)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
اذا کثر الزنا بعدی کثر موت الفجأة واذا طفف المکیال اخذهم الله بالسنین والنقص واذا منعوا الزکاة منعت الارض برکاتها من الزرع والثمار والمعادن واذا جاروا فی الحکم تعاونوا علی الضلم والعدوان واذا نقضوا العهود سلط الله علیهم عدوهم...؛
چون پس از من زنا زیاد شود، مرگ ناگهانی زیاد می شود و چون کم فروشی کنند، خداوند آنان را به قحطی و کمبود مبتلا می گرداند و چون زکات ندهند، زمین برکات خود مانند غلات و میوه ها و معادن را از آنان دریغ می دارد و چون در قضاوت ستم نمایند، بر ظلم و تجاوز یکدیگر را یاری کنند و چون عهد و پیمان ها را بشکنند، خداوند دشمنشان را بر آنان مسلط کند...
(10)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
ألا کلکم راع وکلکم مسؤول عن رعیته؛
آگاه باشید که همه شما سرپرست و مسئوول هستید و درباره زیردستانتان بازخواست می شوید.

89 - حق

(1)
امام علی (علیه السلام):
ان الحق لا یعرف بالرجال اعرف الحق تعرف أهله؛
حق به شخصیت ها شناخته نمی شود، خود حق را بشناس تا پیروان آن را بشناسی.
(2)
امام صادق (علیه السلام):
لیس من باطل یقوم بازاء الحق الا غلب الحق بالباطل وذلک قوله: (بل نقذف بالحق علی الباطل فیدمغه...)؛
هیچ باطلی نیست که در برابر حق بایستد مگر آن که حق بر باطل چیره شود و این سخن خداوند است: بلکه حق را بر سر باطل می زنیم تا آن را در هم کوبد....
(3)
امام علی (علیه السلام):
من عمل بالحق مال الیه الخلق؛
هر کس بر اساس حق رفتار کند، مردم به سوی او روی خواهد ورد.
(4)
امام علی (علیه السلام):
لن یدرک النجاة من لم یعمل بالحق؛
هرگز رستگار نمی شود (نجات پیدا نمی کند) کسی که به حق عمل نکند.
(5)
امام علی (علیه السلام):
أشبه الناس بأنبیاء الله أقولهم للحق وأصبر هم علی العمل به؛
شبیه ترین مردم به پیامبران الهی کسی است که در بیان حق گویاتر و در عمل به حق صابرتر باشد.
(6)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
اقبل الحق ممن أتاک به - صغیر أو کبیر - وان کان بغیضاً، واردد الباطل علی من جاء به من صغیر أوکبیر وان کان حبیباً؛
حق را از هر کس برایت آورد کوچک باشد و یا بزرگ بپذیر هر چند دشمنت باشد و باطل را، کوچک یا بزرگ هر کس گوید به خودش برگردان هر چند دوستت باشد.
(7)
امام علی (علیه السلام):
أصبر نفسک علی الحق فانه من منع شیئاً فی حق أعطی فی باطل مثلیه؛
خود را بر ادای حق شکیبا دار که هر کس حق را ادا نکند، دو برابر آن را در باطل می پردازد.
(8)
امام صادق (علیه السلام):
وقد استفتاه رجل من أهل الجبل فأفتاه بخلاف ما یحب، فرأی أبو عبدالله الکراهة فیه -: یا هذا، اصبر علی الحق، فانه لم یصبر أحد قط الحق الا عوضه الله ما هو خیر له؛
مردی از اهالی جبل از امام صادق (علیه السلام) استفتایی کرد، حضرت فتوایی داد که بر خلاف میل او بود. امام ناراحتی را در چهره او مشاهده کردند، پس فرمودند: ای مرد! حق را تحمل کن، زیرا هیچ کسی حقی را تحمل نکرد مگر این که خداوند در عوض چیزی که برایش بهتر است به او عطا فرمود.
(9)
امام صادق (علیه السلام):
خیر الناس قضاة الحق؛
بهترین مردم کسانی هستند که به حق قضاوت کنند.
(10)
امام علی (علیه السلام):
أعظم الخطایا اقتطاع مال امرء مسلم بغیر حق؛
بزرگ ترین معصیت، مال مسلمانی را به ناحق در اختیار گرفتن است.