فهرست کتاب


یک هزار حدیث در یک صد موضوع

گردآورنده هادی موحدی‏‏

47 - تکبر

(1)
امام صادق (علیه السلام):
الکبر أن تغمص الناس و تسفه الحق؛
تکبر، این است که مردم را تحقیر کنی و حق را خوار شماری.
(2)
امام علی (علیه السلام):
الحرص والکبر والحسد دواع الی التقحم فی الذنوب؛
حرص و کبر و حسادت، انگیزه های فرورفتن در گناهانند.
(3)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
الا اخبرکم بأهل النار؟ کل عتل جواظ مستکبر؛
آیا شما را از اهل دوزخ آگاه نکنم؟ هر درشتخوی خشن متکبر.
(4)
امام صادق (علیه السلام):
ما من أحد یتیه الا من ذلة یجدها فی نفسه؛
هیچ کس نیست که تکبر ورزد، مگر بر اثر خواری و حقارتی است که در خود می بیند.
(5)
امام علی (علیه السلام):
عجبت للمتکبر الذی کان بالامس نطفة ویکون غداً جیفة؛
در شگفتم از شخص متکبر، که دیروز نطفه ای بود و فردا لاشه ای است.
(6)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
انه لیعجبنی أن یحمل الرجل الشی ء فی یده یکون مهنئاً لاهله یدفع به الکبر عن نفسه؛
براستی که خوش دارم مرد با خوشحالی و افتخار چیزی را با دست خودش برای خانواده اش ببرد و بدین وسیله تکبر را از خود دور کند.
(7)
امام علی (علیه السلام):
فی صفة المتقین -: بعده عمن تباعدعنه زهد ونزاهة ودنوه ممن دنا منه لین ورحمة لیس تباعده بکبر و عظمة و لا دنوه بمکر وخدیعة؛
در وصف پرهیزگاران، می فرماید: اگر از کسی دوری می کند، به خاطر دنیا گریزی و پاکدامنی است و اگر به کسی نزدیک می شود، از سر خوشخویی و مهربانی است، نه دوری کردنش از روی تکبر و نخوت است و نه نزدیک شدنش از روی مکر و فریب.
(8)
امام صادق (علیه السلام):
من ذهب یری أن له علی الاخر فضلا فهو من المستکبرین، (قال حفص بن غیاث): فقلت له انما یری أن له علیه فضلا بالعافیة اذا رآه مرتکباً للمعاسی، فقال: هیهات هیهات! فلعله أن یکون قد غفر له ما أتی و أنت موقوف محاسب أما تلوت قصة سحرة موسی (علیه السلام)؛
هر کس خودش را بهتر از دیگران بداند، او از متکبران است. حفص بن غیاث می گوید: عرض کردم: اگر گنهکاری را ببیند و به سبب بی گناهی و پاکدامنی خود، خویشتن را از او بهتر بداند چه؟ فرمودند: هرگز هرگز! چه بسا که او آمرزیده شود اما تو را برای حسابرسی نگه دارند، مگر داستان جادوگران و موسی (علیه السلام) را نخوانده ای؟
(9)
امام علی (علیه السلام):
وعن ذلک ما حرس الله عباده المومنین بالصلوات والزکوات ومجاهدة الصیام فی الایام المفروضات تسکیناً الاطرافهم وتخشیعاً لابصارهم وتذلیلا لنفوسهم وتخفیضاً لقلوبهم واذهاباً للخیلاء عنهم... انظروا الی ما فی هذه الافعال من قمع نواجم الفخر وقدع طوالع الکبر؛
از این جاست که خداوند بندگان مومن خود را به وسیله نمازها و زکاتها و جدیت در روزه داری در روزهای واجب، نگهبانی می کند، زیرا که این امور باعث آرام شدن اعضاء و جوارح و خشوع دیدگان و فروتنی جانها و خضوع دلها و بیرون راندن کبر و نخوت از وجود آنان می شود... بنگرید، که این اعمال چگونه نمودهای فخر فروشی را در هم می شکند و آثار و نشانه های تکبر را می زداید!
(10)
امام حسن مجتبی (علیه السلام):
لما قیل له ان فیک کبراً-: کلا، الکبر لله وحده ولکن فی عزة، قال الله تعالی: (ولله العزة ولرسوله وللمومنین)؛
در پاسخ کسی که به ایشان گفت: در وجود شما تکبر است، فرمودند: هرگز، تکبر تنها از آن خداست. اما در وجود من، عزت است. خدای متعال فرموده است: و عزت از آن خدا و پیامبر او و مومن است.

48 - صبر

(1)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
الصبر ثلاثة: صبر عند المصیبة، وصبر علی الطاعة وصبر عن المعصیة؛
صبر سه نوع است: صبر در هنگام معصیت، صبر بر طاعت و صبر بر ترک گناه.
(2)
امام علی (علیه السلام):
الصبر ان یحتمل الرجل ما ینوبه ویکظم ما یغضبه؛
صبر آن است که انسان گرفتاری و مصیبتی که به او می رسد تحمل کند و خشم خود را فرو خورد.
(3)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
علامة الصابر فی ثلاث: اولها ان لا یکسل، والثانیة أن لا یضجر، والثالثة أن لا یشکو من ربه تعالی؛ لانه اذا کسل فقد ضیع الحق، واذا ضجر لم یود الشکر، واذا شکا من ربه عزوجل فقد عصاه؛
صبور سه نشانه دارد: اول آن که سستی نمی کند، دوم آنکه افسرده و دلتنگ نمی شود و سوم آن که از پروردگار خود شکوه نمی کند؛ زیرا اگر سستی کند، حق را ضایع کرده، و اگر افسرده و دلتنگ باشد شکر نمی گذارد و اگر از پروردگارش شکوه کند او را معصیت کرده است.
(4)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
الصبر أربع شعب: الشوق، والشفقة، والزهادة، والترقب، فمن اشتاق الی الجنة سلا عن الشهوات، و من أشفق عن النار رجع عن المحرمات، و من زهد فی الدنیا تهاون بالمصیبات، و من ارتقب الموت سارع فی الخیرات؛
صبر چهار شعبه دارد: شوق، ترس، زهد و انتظار، هر کس شوق بهشت داشته باشد، از هوا و هوس دست می کشد و هر کس از آتش بترسد، از حرام ها خود را نگه می دارد و هر کس به دنیا بی اعتنا باشد، گرفتاری ها را به چیزی نگیرد و هر کس منتظر مرگ باشد، در کارهای خیر بکوشد.
(5)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
ثلاث من کن فیه جمع الله له خیر الدنیا والاخرة: الرضا بالقضاء والصبر عند البلاء والدعاء عند الشدة والرخاء؛
کسی که سه خصلت در او باشد خداوند خیر دنیا و آخرت را برای او فراهم می کند: خشنودی به مقدرات، صبر در بلا و دعا در سختی و راحتی.
(6)
امام کاظم (علیه السلام):
اسبر علی طاعة الله، واصبر عن معاصی الله، فانما الدنیا ساعة، فما مضی منها فلیس تجدله سروراً و لا حزناً، وما لم یاًت منها فلیس تعرفه، فاصبر علی تلک اساعة التی أنت فیها فکانک قد اغتبطت؛
بر طاعت خدا صبر کن و بر ترک معاصی او شکیبا باش؛ زیرا دنیا لحظه ای بیش نیست. آنچه گذشته جای شادی و غم ندارد و از آنچه نیامده نیز خبر نداری، پس لحظه ای را که در آن به سر می بری، صبور باش چنان که گویی خوشبخت و خوشحالی.
(7)
امام علی (علیه السلام):
فصبراً علی دنیا تمر بلاوائها کلیلة بأحلامها تنسلخ؛
در برابر دنیایی که گرفتاری آن، مانند خواب های پریشان شب می گذرد شکیبا باش.
(8)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
ان المعونة تأتی من الله علی قدر الموونة وان الصبر یأتی من الله علی قدر المصیبة؛
براستی که کمک از جانب خداوند به اندازه هزینه می رسد و صبر از جانب خداوند به اندازه گرفتاری می آید.
(9)
امام علی (علیه السلام):
انک ان صبرت جرت علیک المقادیر وأنت مأجور، وان جزعت جرت علیک المقادیر وأنت مأزور؛
اگر صبر کنی مقدرات الهی بر تو جاری خواهد شد و اجر خواهی برد و اگر بیتابی کنی باز هم مقدرات خداوند بر تو جاری می شود و گناهکار خواهی بود.
(10)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
اللهم ارزقنی... الصبر علی ما أبلیتنی؛
خدایا روزی کن مرا... صبر بر آنچه مرا بدان می آزمایی.

49 - محبت

(1)
امام جواد (علیه السلام):
ثلاث خصال تجتلب بهن المحبة: الانصاف فی المعاشرة والمواساة فی الشدة والانطواع والرجوع الی قلب سلیم؛
با سه خصلت، محبت (دیگران) به دست می آید: انصاف در معاشرت، همدردی (با دیگران) در سختی ها، و بازگشت به قلبی پاک.
(2)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
خیر المومنین من کان مألفة للمومنین ولاخیر فیمن لایالف ولایولف؛
بهترین مومنان کسی است که با مومنان انس بگیرد و کسی که انس نگیرد و انس نپذیرد، خیر در او نیست.
(3)
امام علی (علیه السلام):
النصح یثمر المحبة؛
خیر خواهی محبت آور است.
(4)
امام صادق (علیه السلام):
ان الله عزوجل لیرحم الرجل لشدة حبه لولده؛
خداوند عزوجل انسان را برای محبت بسیار به فرزندانش مورد رحمت خود قرار می دهد.
(5)
امام سجاد (علیه السلام):
القول الحسن یثری المال وینمی الرزق وینسی فی الاجل و یحبب الی الاهل ویدخل الجبة؛
گفتار نیک، ثروت را زیاد و روزی را فراوان می کند، مرگ را به تاخیر می اندازد، (انسان را) محبوب خانواده می کند و به بهشت وارد می نماید.
(6)
امام علی (علیه السلام):
من حسن ظنه بالناس حاز منهم المحبة؛
هر کس به مردم خوش گمان باشد، محبت آنان را به دست می آورد.
(7)
امام علی (علیه السلام):
علیکم بالسخاء و حسن الخلق فانهما یزیدان الرزق و یوجبان المحبة؛
سخاوتمند و خوش اخلاق باشید زیرا این دو روزی را زیاد می کنند و محبت آورند.
(8)
امام باقر (علیه السلام):
اعلم أن الالف من الله والفرک من الشیطان؛
بدان که، انس و الفت گرفتن (با دیگران) از خداوند و دشمنی از شیطان است.
(9)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
تهادوا تزدادوا حباً؛
به یکدیگر هدیه بدهید تا محبت را در میان خود بیفزایید.
(10)
امام صادق (علیه السلام):
اللهم انی اسألک الزین والزینة وأعوذ بک من الشین والشنان والمقت؛
خدایا از تو خوبی، آراستگی و محبت را خواستارم و از بدی و دشمنی و کینه، به تو پناه می برم.