فهرست کتاب


یک هزار حدیث در یک صد موضوع

گردآورنده هادی موحدی‏‏

44 - تشکر از مردم

(1)
امام سجاد (علیه السلام):
أما حق ذی المعروف علیک فأن تشکره و تذکر معروفه، و تکسبه المقالة الحسنة و تخلص له الدعاء فیما بینک و بین الله عزوجل، فاذا فعلت ذلک کنت قد شکرته سراً و علانیة، ثم ان قدرت علی مکافاته یوماً کافیته؛
حق کسی که به تو نیکی کرده، این است که از او تشکر کنی و نیکیش را به زبان آوری و از وی به خوبی یاد کنی و میان خود و خدای عزوجل برایش خالصانه دعا کنی، هر گاه چنین کردی بی گمان پنهانی و آشکارا از او تشکر کرده ای. سپس اگر روزی توانستی نیکی او را جبران کنی، جبران کن.
(2)
امام رضا (علیه السلام):
من لم یشکر المنعم من المخلوقین لم یشکر الله عزوجل؛
هر کس در مقابل خوبی مردم تشکر نکند، از خدای عزوجل تشکر نکرده است.
(3)
امام علی (علیه السلام):
ان مکرمة صنعتها الی أحد من الناس، انما أکرمت بها نفسک و زینت بها عرضک، فلا تطلب من غیرک شکر ما صنعت الی نفسک؛
اگر به کسی خوبی کردی در واقع با این کار خود را گرامی داشته ای و به خودت آبرو داده ای، پس به سبب خوبی ای که به خودت کرده ای از دیگران خواهان تشکر مباش.
(4)
امام علی (علیه السلام):
شکرک للراضی عنک یزیده رضا ووفاء، شکرک للساخط علیک یوجب لک منه صلاحاً وتعطفاً؛
سپاسگزاری تو از کسی که از تو راضی است، موجب رضایت و وفاداری بیشتر او می شود و سپاسگزاریت از کسی که از تو ناخشنود است، سبب رفع ناراحتی و مهربانی او نسبت به تو می شود.
(5)
امام علی (علیه السلام):
من صنع بمثل ما صنع الیه فانما کافاه و من اضعفه کان شکوراً؛
هر کس در برابر خوبی ای که به او شده همانند آن را انجام دهد آن را تلافی کرده است و اگر بیشتر از آن خوبی کند سپاسگزاری نموده است.
(6)
امام رضا (علیه السلام):
ان الله عزوجل أمر... بالشکر له وللوالدین فمن لم یشکر والدیه لم یشکر الله؛
خدای عزوجل دستور داد... به سپاسگزاری از خود و از پدر ومادر، پس کسی که از پدر و مادر خود سپاسگزاری نکند از خداوند سپاسگزاری نکرده است.
(7)
امام صادق (علیه السلام):
لعن الله قاطعی سبل المعروف قیل وما قاطعوا سبل المعروف؟ قال: الرجل یصنع الیه المعروف فیکفره، فیمتنع صاحبه من أن یصنع ذلک الی غیره؛
خدا لعنت کند راهزنان نیکی را. سئوال شد راهزنان نیکی چه کسانی هستند؟ فرمودند: کسی که به او نیکی شود، و او ناسپاسی کند، در نتیجه نیکوکاران را از نیکی به دیگران باز دارد.
(8)
امام علی (علیه السلام):
لا یزهدنک فی المعروف من لا یشکر لک، فقد یشکرک علیه من لا یستمتع بشی ء منه، وقد تدرک من شکر الشاکر أکثر مما أضاع الکافر، والله یحب المحسنین؛
تشکر نکردن دیگران از تو نباید تو را به خوبی کردن بی رغبت سازد، زیرا کسی که از آن نیکی کم ترین بهره ای نمی برد (یعنی خداوند) از تو قدردانی می کند و از سپاسگزاری این سپاسگزار به بیش از آن چیز می رسی که فرد ناسپاس فرو گذاشته است و خداوند نیکو کاران را دوست دارد.
(9)
امام صادق (علیه السلام):
ان المومن مکفر وذلک أن معروفه یصعد الی الله تعالی فلا ینتشر فی الناس، والکافر مشهور وذلک أن معروفه للناس ینتشر فی الناس و لا یصعد الی السماء؛
مومن ناسپاسی می شود، زیرا خوبی او به درگاه خدای متعال و در میان مردم شایع نمی شود، اما خوبی های کافر شایع می شود چون برای مردم است و به درگاه الهی بالا نمی رود.
(10)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
أفضل الناس عند الله منزلة وأقربهم من الله وسیلة المحسن یکفر احسانه؛
بهترین مردم در نزد خداوند و نزدیک ترین آنان به او، نیکوکاری است که از نیکی او قدردانی نمی شود.

45 - نصیحت

(1)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
ان أعظم الناس منزلة عندالله یوم القیامة أمشاهم فی أرضیه بالنصیحة لخلقه؛
بلند مرتبه ترین مردم در روز قیامت نزد خداوند کسی است که در روی زمین بیشتر در خیرخواهی و ارشاد مردم قدم بردارد.
(2)
لقمان حکیم رحمة الله:
یا بنی ... علیک بالموعظة فاعمل بها فانها عند العاقل أحلی من العسل الشهد؛
فرزندم نصیحت را بپذیر و به آن عمل کن که نصیحت نزد عاقل از عسل ناب شیرین تر است.
(3)
امام علی (علیه السلام):
من قبل النصیحة سلم من الفضیحة؛
هر کس نصیحت را بپذیرد، از رسوایی به سلامت می ماند.
(4)
امام جواد (علیه السلام):
المومن یحتاج الی ثلاث خصال: توفیق من الله وواعظ من نفسه و قبول ممن ینصحه؛
مومن نیازمند سه چیز است: توفیقی از پروردگار، پند دهنده ای از درون خویش و پذیرش از نصیحت کنندگان.
(5)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
اذا أراد الله بعبد خیراً جعل له واعظاً من نفسه یامره وینهاه؛
هر گاه خداوند خیر بنده ای را بخواهد، واعظی از درون او برایش قرار می دهد که او را به کار نیک وادار و از کار بد باز دارد.
(6)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
یا علی اذا لم یکن العالم تقیاً تائباً زلت موعظته عن قلوب الناس کما تزل القطرة عن بیضة النعامة والصفا؛
یا علی هر گاه عالم با تقوا و توبه کار نباشد، موعظه اش از دل مردم می لغزد همچنانکه قطره آب از روی تخم شتر مرغ و سنگ صاف می لغزد.
(7)
امام علی (علیه السلام):
المسلم مرآة أخیه فاذا رأیتم من أخیکم هفوة فلاتکونوا علیه الباً وأرشدوه وانصحوا له و تزفقوا به...؛
مسلمان آینه برادر خویش است. هر گاه خطایی از برادر خود دیدید همگی او را مورد حمله قرار ندهید بلکه او را راهنمایی و نصیحت نمایید و با او مدارا کنید...
(8)
امام حسن عسکری (علیه السلام):
من وعظ أخاه سراً فقد زانه ومن وعظه علانیة فقد شانه؛
هر کس برادر (دینی) خود را پنهانی نصیحت کند، او را آراسته و اگر آشکارا نصیحتش نماید ارزش او را کاسته است.
(9)
امام سجاد (علیه السلام):
وأما حق المستنصح فان حقه أن تودی الیه النصیحة علی الحق الذی تری له أنه یحمل ویخرج المخرج الذی یلین علی مسامعه وتکلمه من الکلام بما یطیقه عقله فان لکل عقل طبقة من الکلام یعرفه ویجتنبه ولیکن مذهبک الرحمة؛
حق نصیحت خواه این است که به راه صحیحی که می دانی می پذیرد، راهنمائیش کنی و سخن در حد درک و فهم و عقلش بگویی که هر عقلی ظرفیت مخصوص خود را دارد و روش تو باید همراه با مهربانی و رحمت باشد.
(10)
امام سجاد (علیه السلام):
وأما حق الناصح فأن تلین له جناحک ثم تشرئب له قلبک و تفتح له سمئک حتی تفهم عنه نصیحته ثم تنظر فیها فان کان رفق فیها للصواب حمدت الله علی ذلک وقبلت منه وعرفت له نصیحته...؛
حق نصیحت کننده این است که نسبت به او فروتنی کنی، دل را برای فهم نصیحتش آماده نمایی و به سخنانش گوش دهی و اگر گفتارش درست بود خدا را شکر گویی و بپذیری و حق شناسی کنی...

46 - تواضع

(1)
امام علی (علیه السلام):
أشرف الخلائق التواضع والحلم ولین الجانب؛
شریف ترین اخلاق، تواضع، بردباری و نرم خویی است.
(2)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
ان الله تعالی أوحی الی أن تواضعوا حتی لایفخر أحد علی أحد ولایبغی أحد علی أحد؛
خدای متعال به من وحی فرمود که متواضع باشید، تا هیچ کس بر دیگری فخر نفروشد و احدی به دیگری زورگویی و تجاوز نکند.
(3)
امام صادق (علیه السلام):
ان فی السماء ملکین موکلین بالعباد، فمن تواضع لله رفعاه و من تکبر وضعاه؛
در آسمان دو فرشته بر بندگان گماشته شده اند پس هر کس برای خدا تواضع کند، او را بالا برند و هر کس تکبر ورزد او را پست گردانند.
(4)
امام علی (علیه السلام):
اذا تفقه الرفیع تواشع؛
انسان بلند مرتبه چون به فهم و دانایی رسد، متواضع می شود.
(5)
امام علی (علیه السلام):
فی صفة المتقین -: ملبسهم الاقتصاد ومشیهم التواشع؛
در وصف پرهیزکاران -: لباسشان میانه رویست و راه رفتن و رفتارشان متواظعانه است.
(6)
امام صادق (علیه السلام):
ان من التواضع أن یرضی الرجل بالمجلس دون المجلس وأن یسلم علی من یلقی وأن یترک المراء وان کان محقاً ولایحب أن یحمد علی التقوی؛
از تواضع است که انسان به پایین مجلس رضایت دهد، به هر کس بر می خورد سلام کند، مجادله را رها کند اگر چه حق با او باشد و دوست نداشته باشد که او را به پرهیزکاری بستایند.
(7)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
ثلاثة لایزید الله بهن الا خیراً: التواضع لا یزید الله به الا ارتفاعاً وذل النفس لایزید الله به الا عزاً والتعفف لا یزید الله به الاغنی؛
سه چیز است که خداوند به سبب آنها جز بر خیر و خوبی نمی افزاید: تواضع که خداوند به سبب آن جز بلند مرتبگی نمی افزاید، شکسته نفسی که خداوند به سبب آن جز عزت نمی افزاید و مناعت طبع که خداوند به سبب آن جز بی نیازی نمی افزاید.
(8)
امام کاظم (علیه السلام):
ان الزرع ینبت فی السهل ولاینبت فی الصفا فکذلک الحکمة تعمر فی قلب المتواضع و لا تعمر فی قلب المتکبر الجبار، لان الله جعل التواضع آلة العقل و جعل التکبر من آلة الجهل؛
زراعت در زمین همواره می روید، نه بر سنگ سخت و چنین است که حکمت، در دل های متواضع جای می گیرد نه در دل های متکبر. خداوند متعال، تواضع را وسیله عقل و تکبر را وسیله جهل قرار داده است.
(9)
امام رضا (علیه السلام):
التواضع درجات: منها أن یعرف المرء قدر نفسه فینزلها منزلتها بقلب سلیم، لایحب أن یاتی الی أحد الا مثل مایوتی الیه، ان رأی سئیئة درأها بالحسنة، کاظم الغیظ عاف عن الناس، والله یحب المحسنین؛
تواضع درجاتی دارد: یکی از آنها این است که انسان اندازه خود را بشناسد و با طیب خاطر خود را در آن جایگاه قرار دهد، دوست داشته باشد با مردم همان گونه رفتار کند که انتظار دارد با او رفتار کنند، اگر بدی دید آن را با خوبی جواب دهد، خشم خود را فرو خورد و از مردم در گذرد، و خداوند نیکوکاران را دوست دارد.
(10)
امام علی (علیه السلام):
من أتی غنیاً فتواضع له لغناه ذهب ثلثا دینه؛
هر کس در مقابل ثروتمند در مقابل ثروتش تواضع کند دو سوم دینش از بین برود.