فهرست کتاب


یک هزار حدیث در یک صد موضوع

گردآورنده هادی موحدی‏‏

43 - اصلاح بین مردم

(1)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
اتقوا الله و أصلحوا ذات بینکم فان الله یصلح بین المومنین یوم القیامة؛
تقوای الهی داشته باشید و اصلاح کنید میان خودتان را زیرا خداوند در روز قیامت میان مومن را اصلاح می کند.
(2)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
ألا اخبرکم بأفضل من درجه الصیام والصلاة والصدیقه؟ صلاح ذات البین، فان فساد ذات البین هی الحالقة؛
آیا شما را به چیزی با فضیلت تر از نماز روزه و صدقه (زکات) آگاه نکنم؟ آن چیز اصلاح میان مردم است، زیرا تیره شدن رابطه میان مردم ریشه کن کننده دین است.
(3)
امام کاظم (علیه السلام):
طوبی للمصلحین بین الناس، اولئک هم المقربون یوم القیامة؛
خوشا به سعادت اصلاح کننده بین مردم که آنان همان مقربان روز قیامت اند.
(4)
امام صادق (علیه السلام):
للمفضل -: اذا رأیت بین اثنین من شیعتنا منازعة فافتدها من مالی؛
به مفضل فرمودند: هر گاه میان دو نفر از شیعان من نزاعی دیدی از مال من غرامت بده (یعنی با پرداخت وجه مورد اختلاف، میان آنان را اصلاح کن).
(5)
امام صادق (علیه السلام):
صدقه یحبها الله: اصلاح بین الناس اذا تفاسدوا، وتقارب بینهم اذا تباعدوا؛
صدقه ای که خداوند آن را دوست دارد عبارت است از: اصلاح میان مردم هر گاه رابطه شان تیره و شده و نزدیک کردن آنها به یکدیگر هر گاه از هم دور شدند.
(6)
امام صادق (علیه السلام):
الکلام ثلاثة: صدق وکذب واصلاح بین الناس قال: قیل له: جعلت فداک ما الاصلااح بین الناس؟ قال: تسمع من الرجل کلاماً یبلغه فتخبث نفسه، فتلقاه فتقول: سمعت من فلان قال فیک من الخیر کذا و کذا، خلاف ما سمعت منه؛
سخن سه گونه است: راست و دروغ و اصلاح میان مردم به آن حضرت عرض شد: قربانت اصلاح میان مردم چیست؟ فرمودند: از کسی سخنی درباره دیگری می شنوی که اگر سخن به گوش او برسد، ناراحت می شود. پس تو آن دیگری را می بینی و برخلاف آنچه شنیده ای، به او می گویی: از فلانی شنیدم که در خوبی تو چنین و چنان می گفت.
(7)
امام صادق (علیه السلام):
... والله ما اوتی لقمان الحکمة بحسب، ولامال ولاأهل و لا بسط فی جسم ولاجمال ولکنه کان رجلا قویا الی أن قال: ولم یمر برجلین یختصمان أو یقتتلان الا أصلح بینهما ولم یمض عنهما حتی تحاجزا؛
... به خدا قسم که: به لقمان تنها حکمت و دانش عطا نشده بود، و نیز دارائی و خانواده و قدرت جسمی و زیبایی چشمگیر نداشت ولی او مردی با اراده بود تا آنجا که امام فرمودند: و او به دو نفر که با هم نزاع می کردند و یا می جنگیدند نمی گذشت مگر اینکه: میانشان صلح برقرار می کرد و از پیش آنان نمی رفت تا آنکه آنها دست از نزاع و جنگ کشیده و متفرق می شدند.
(8)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
أیما مسلمین تهاجرا فمکثا ثلاثاً لا یصطلحان الا کانا خارجین من الاسلام، ولم یکن بینهما ولایة فأیهما سبق الی کلام أخیه کان السابق الی الجنة یوم الحساب؛
هر دو مسلمانی که با هم قهر کنند و سه روز به قهر خود ادامه دهند و آشتی نکنند، هر دو از اسلام بیرون روند و میان آنان هیچ پیوند دینی نباشد و هر کدام از آنها پیش از دیگری با برادرش حرف بزند، در روز حسابرسی زودتر به بهشت می رود.
(9)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
الصلح جائز بین المسلمین، الا صلحاً أحل حراماً وحرم حلالا؛
صلح میان مسلمانان جایز است، مگر صلحی که حرامی را حلال یا حلالی را حرام کند.
(10)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
ان الله أحب الکذب فی الصلاح وأبغض الصدق فی الفساد؛
براستی که خداوند دروغی را که باعث اصلاح باشد دوست می دارد و راستی را که موجب فساد گردد، دشمن می دارد.

44 - تشکر از مردم

(1)
امام سجاد (علیه السلام):
أما حق ذی المعروف علیک فأن تشکره و تذکر معروفه، و تکسبه المقالة الحسنة و تخلص له الدعاء فیما بینک و بین الله عزوجل، فاذا فعلت ذلک کنت قد شکرته سراً و علانیة، ثم ان قدرت علی مکافاته یوماً کافیته؛
حق کسی که به تو نیکی کرده، این است که از او تشکر کنی و نیکیش را به زبان آوری و از وی به خوبی یاد کنی و میان خود و خدای عزوجل برایش خالصانه دعا کنی، هر گاه چنین کردی بی گمان پنهانی و آشکارا از او تشکر کرده ای. سپس اگر روزی توانستی نیکی او را جبران کنی، جبران کن.
(2)
امام رضا (علیه السلام):
من لم یشکر المنعم من المخلوقین لم یشکر الله عزوجل؛
هر کس در مقابل خوبی مردم تشکر نکند، از خدای عزوجل تشکر نکرده است.
(3)
امام علی (علیه السلام):
ان مکرمة صنعتها الی أحد من الناس، انما أکرمت بها نفسک و زینت بها عرضک، فلا تطلب من غیرک شکر ما صنعت الی نفسک؛
اگر به کسی خوبی کردی در واقع با این کار خود را گرامی داشته ای و به خودت آبرو داده ای، پس به سبب خوبی ای که به خودت کرده ای از دیگران خواهان تشکر مباش.
(4)
امام علی (علیه السلام):
شکرک للراضی عنک یزیده رضا ووفاء، شکرک للساخط علیک یوجب لک منه صلاحاً وتعطفاً؛
سپاسگزاری تو از کسی که از تو راضی است، موجب رضایت و وفاداری بیشتر او می شود و سپاسگزاریت از کسی که از تو ناخشنود است، سبب رفع ناراحتی و مهربانی او نسبت به تو می شود.
(5)
امام علی (علیه السلام):
من صنع بمثل ما صنع الیه فانما کافاه و من اضعفه کان شکوراً؛
هر کس در برابر خوبی ای که به او شده همانند آن را انجام دهد آن را تلافی کرده است و اگر بیشتر از آن خوبی کند سپاسگزاری نموده است.
(6)
امام رضا (علیه السلام):
ان الله عزوجل أمر... بالشکر له وللوالدین فمن لم یشکر والدیه لم یشکر الله؛
خدای عزوجل دستور داد... به سپاسگزاری از خود و از پدر ومادر، پس کسی که از پدر و مادر خود سپاسگزاری نکند از خداوند سپاسگزاری نکرده است.
(7)
امام صادق (علیه السلام):
لعن الله قاطعی سبل المعروف قیل وما قاطعوا سبل المعروف؟ قال: الرجل یصنع الیه المعروف فیکفره، فیمتنع صاحبه من أن یصنع ذلک الی غیره؛
خدا لعنت کند راهزنان نیکی را. سئوال شد راهزنان نیکی چه کسانی هستند؟ فرمودند: کسی که به او نیکی شود، و او ناسپاسی کند، در نتیجه نیکوکاران را از نیکی به دیگران باز دارد.
(8)
امام علی (علیه السلام):
لا یزهدنک فی المعروف من لا یشکر لک، فقد یشکرک علیه من لا یستمتع بشی ء منه، وقد تدرک من شکر الشاکر أکثر مما أضاع الکافر، والله یحب المحسنین؛
تشکر نکردن دیگران از تو نباید تو را به خوبی کردن بی رغبت سازد، زیرا کسی که از آن نیکی کم ترین بهره ای نمی برد (یعنی خداوند) از تو قدردانی می کند و از سپاسگزاری این سپاسگزار به بیش از آن چیز می رسی که فرد ناسپاس فرو گذاشته است و خداوند نیکو کاران را دوست دارد.
(9)
امام صادق (علیه السلام):
ان المومن مکفر وذلک أن معروفه یصعد الی الله تعالی فلا ینتشر فی الناس، والکافر مشهور وذلک أن معروفه للناس ینتشر فی الناس و لا یصعد الی السماء؛
مومن ناسپاسی می شود، زیرا خوبی او به درگاه خدای متعال و در میان مردم شایع نمی شود، اما خوبی های کافر شایع می شود چون برای مردم است و به درگاه الهی بالا نمی رود.
(10)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
أفضل الناس عند الله منزلة وأقربهم من الله وسیلة المحسن یکفر احسانه؛
بهترین مردم در نزد خداوند و نزدیک ترین آنان به او، نیکوکاری است که از نیکی او قدردانی نمی شود.

45 - نصیحت

(1)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
ان أعظم الناس منزلة عندالله یوم القیامة أمشاهم فی أرضیه بالنصیحة لخلقه؛
بلند مرتبه ترین مردم در روز قیامت نزد خداوند کسی است که در روی زمین بیشتر در خیرخواهی و ارشاد مردم قدم بردارد.
(2)
لقمان حکیم رحمة الله:
یا بنی ... علیک بالموعظة فاعمل بها فانها عند العاقل أحلی من العسل الشهد؛
فرزندم نصیحت را بپذیر و به آن عمل کن که نصیحت نزد عاقل از عسل ناب شیرین تر است.
(3)
امام علی (علیه السلام):
من قبل النصیحة سلم من الفضیحة؛
هر کس نصیحت را بپذیرد، از رسوایی به سلامت می ماند.
(4)
امام جواد (علیه السلام):
المومن یحتاج الی ثلاث خصال: توفیق من الله وواعظ من نفسه و قبول ممن ینصحه؛
مومن نیازمند سه چیز است: توفیقی از پروردگار، پند دهنده ای از درون خویش و پذیرش از نصیحت کنندگان.
(5)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
اذا أراد الله بعبد خیراً جعل له واعظاً من نفسه یامره وینهاه؛
هر گاه خداوند خیر بنده ای را بخواهد، واعظی از درون او برایش قرار می دهد که او را به کار نیک وادار و از کار بد باز دارد.
(6)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
یا علی اذا لم یکن العالم تقیاً تائباً زلت موعظته عن قلوب الناس کما تزل القطرة عن بیضة النعامة والصفا؛
یا علی هر گاه عالم با تقوا و توبه کار نباشد، موعظه اش از دل مردم می لغزد همچنانکه قطره آب از روی تخم شتر مرغ و سنگ صاف می لغزد.
(7)
امام علی (علیه السلام):
المسلم مرآة أخیه فاذا رأیتم من أخیکم هفوة فلاتکونوا علیه الباً وأرشدوه وانصحوا له و تزفقوا به...؛
مسلمان آینه برادر خویش است. هر گاه خطایی از برادر خود دیدید همگی او را مورد حمله قرار ندهید بلکه او را راهنمایی و نصیحت نمایید و با او مدارا کنید...
(8)
امام حسن عسکری (علیه السلام):
من وعظ أخاه سراً فقد زانه ومن وعظه علانیة فقد شانه؛
هر کس برادر (دینی) خود را پنهانی نصیحت کند، او را آراسته و اگر آشکارا نصیحتش نماید ارزش او را کاسته است.
(9)
امام سجاد (علیه السلام):
وأما حق المستنصح فان حقه أن تودی الیه النصیحة علی الحق الذی تری له أنه یحمل ویخرج المخرج الذی یلین علی مسامعه وتکلمه من الکلام بما یطیقه عقله فان لکل عقل طبقة من الکلام یعرفه ویجتنبه ولیکن مذهبک الرحمة؛
حق نصیحت خواه این است که به راه صحیحی که می دانی می پذیرد، راهنمائیش کنی و سخن در حد درک و فهم و عقلش بگویی که هر عقلی ظرفیت مخصوص خود را دارد و روش تو باید همراه با مهربانی و رحمت باشد.
(10)
امام سجاد (علیه السلام):
وأما حق الناصح فأن تلین له جناحک ثم تشرئب له قلبک و تفتح له سمئک حتی تفهم عنه نصیحته ثم تنظر فیها فان کان رفق فیها للصواب حمدت الله علی ذلک وقبلت منه وعرفت له نصیحته...؛
حق نصیحت کننده این است که نسبت به او فروتنی کنی، دل را برای فهم نصیحتش آماده نمایی و به سخنانش گوش دهی و اگر گفتارش درست بود خدا را شکر گویی و بپذیری و حق شناسی کنی...