فهرست کتاب


یک هزار حدیث در یک صد موضوع

گردآورنده هادی موحدی‏‏

31 - شجاعت

(1)
امام علی (علیه السلام):
الشجاعة عز حاضر، الجبن ذل ظاهر؛
شجاعت عزتی است آماده، ترس ذلتی است آشکار.
(2)
امام علی (علیه السلام):
الشجاعة نصرة حاضرة وفضیلة ظاهرة؛
شجاعت، نصرتی نقد و فضیلتی آشکار است.
(3)
امام علی (علیه السلام):
السخاء والشجاعة غرائز شریفة، یضعها الله سبحانه فیمن أحبه وامتحنه؛
سخاوت و شجاعت خصلت های والایی هستند که خداوند سبحان آن دو را در وجود هر کس که دوستش داشته و او را آزموده ب اشد می گذارد.
(4)
امام علی (علیه السلام):
جبلت الشجاعة علی ثلاث طبائع، لکل واحدة منهن فضیلة لیست للاخری: السخاء بالنفس والانفة من الذل وطلب الذکر...؛
شجاعت بر سه خصلت سرشته شده که هر یک از آنها فضیلتی دارد که دیگری فاقد آن است: از خود گذشتگی، تن ندادن به خواری و ذلت و نامجویی.
(5)
امام علی (علیه السلام):
ثمرة الشجاعة الغیرة؛
غیرت میوه شجاعت است.
(6)
امام صادق (علیه السلام):
ثلاثة لاتعرف الافی ثلاث مواطن: لایعرف الحلیم الا عند الغضب الشجاع الا عند الحرب و لا أخ الا عند الحاجة؛
سه کس اند که جز در سه جا شناخته نمی شوند: بردبار جز در هنگام خشم، شجاع جز در جنگ و برادر جز در هنگام نیازمندی.
(7)
امام علی (علیه السلام):
لا أشجع من لبیب؛
شجاع تر از خردمند، وجود ندارد.
(8)
امام علی (علیه السلام):
لو ثمیزت الاشیاء لکان الصدق مع الشجاعة و کان الجبن مع الکذب؛
اگر خصلت ها از یکدیگر متمایز و جدا شوند، هر آینه راستی با شجاعت باشد و بزدلی با دروغ.
(9)
امام علی (علیه السلام):
آفة الشجاعة اضاعة الحزم؛
آفت شجاعت، فروگذاشتن دوراندیشی است.
(10)
امام علی (علیه السلام):
العدل أفضل من الشجاعة لان الناس لواستعملوا العدل عموماً فی جمیعهم لاستغنوا عن الشجاعة؛
عدالت بهتر از شجاعت است زیرا اگر مردم عدالت را همگی دوباره به کار گیرند از شجاعت بی نیاز می شوند.

32 - بردباری

(1)
امام صادق (علیه السلام):
الحلم سراج الله... والحلم یدور علی خمسة أوجه: أن یکون عزیزاً فیذل أو یکون صادقاً فیتهم أو یدعو الی الحق فیستخف به أو أن یوذی بلا جرم أو أن یطالب بالحق و یخالفوه فیه، فان آتیت کلا منها حقه فقد آصبت...؛
بردباری چراغ خداست... پنج چیز است که بردباری می طلبد: شخص عزیز باشد و خوار شود، راستگو باشد و نسبت ناروا داده شود، به حق دعوت کند و سبکش بشمارند، بی گناه باشد و اذیت شود، حق طلبی کند و با او مخالفت کنند. اگر در هر پنج مورد، به حق رفتار کنی، بردبار هستی...
(2)
امام علی (علیه السلام):
الحلم غطاء ساتر والعقل حسام قاطع، فاستر خلل خلقک بحلمک و قاتل هواک بعقلک؛
برباری پرده ای پوشاننده و عقل شمشیری برنده است، پس عیبهای اخلاقی خود را با بردباری بپوشان و با عقلت به جنگ هوا و هوس برخیز.
(3)
امام علی (علیه السلام):
ان لم تکن حلیماً فتحلم فانه قل من تشبة بقوم الا أوشک أن یکون منهم؛
اگر بردبار نیستی خود را بردبار جلوه ده، زیرا کمتر کسی است که خود را شبیه گروهی کند و بزودی یکی از آنان نشود.
(4)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
کاد الحلیم أن یکون نبیاً؛
آدم بردبار به پیامبری نزدیک است.
(5)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
لیس بحلیم من لم یعاشر بالمعروف من لابد له من معاشرته حتی یجعل الله من ذلک مخرجاً؛
بردبار نیست آن که با کسی که چاره ای جز معاشرت با او ندارد به نیکی معاشرت نکند تا این که خداوند برای او راه نجاتی از معاشرت با وی فراهم آورد.
(6)
امام علی (علیه السلام):
الحلم یطفی نار الغضب والحدة توجج احراقه؛
بردباری آتش خشم را فرو می نشاند و تندی آن را شعله ورتر می کند.
(7)
امام علی (علیه السلام):
لیس الحلیم من عجز فهجم واذا قدر انتقم، انما الحلیم من اذا قدر عفا و کان الحلم غالباً علی کل أمره؛
کسی که چون ناتوان شود هجوم برد و چون قدرت یابد انتقام گیرد بردبار نیست، بلکه بردبار کسی که قدرت داشته باشد اما گذشت کند و بردباری بر تمامی امور او غالب باشد.
(8)
امام علی (علیه السلام):
من حلم عن عدوه ظفر به؛
هر کس در مقابل دشمن بردبار باشد بر او پیروز می شود.
(9)
امام علی (علیه السلام):
من غاظک بقبح السفه علیک، فغظه بحسن الحلم عنه؛
هر کس با زشتی سبکسری تو را خشمگین کرد تو با زیبایی بردباری او را به خشم آور.
(10)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
فأما الحلم فمنه رکوب الجمیل، و صحبة الابرار و رفع من الضعة و رفع من الخساسة و تشهی الخیر و تقرب صاحبه من معالی الدرجات والعفو والمهل والمعروف والصمت فهذاما یتشعب للعاقل بحلمه؛
حاصل بردباری: آراسته شدن به خوبیها، هم نشینی با نیکان، ارجمند شدن، عزیز گشتن، رغبت به نیکی، نزدیک شدن بردبار به درجات عالی، گذشت، آرامش و تأنی، احسان و خاموشی. اینها ثمره بردباری عاقل است.

33 - خشم

(1)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
الا ان خیر الرجال من کان بطی ء الغضب سریع الرضا؛
بدانید که بهترین انسان ها کسانی هستند که دیر به خشم آیند و زود راضی شوند.
(2)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
ما تجرع عبد جرعة افضل عند الله من جرعة غیظ کظمها ابتغاء وجه الله؛
انسان هیچ جرعه ای ننوشد که نزد خدا از جرعه خشمی که برای رضای خدا فرو خورد بهتر باشد.
(3)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
ان الغضب من الشیطان وان الشیطان خلق من النار وانما تطفأ النار بالماء فاذا غضب احدکم فلیتوضا؛
خشم از شیطان و شیطان از آتش آفریده شده است و آتش با آب خاموش می شود، پس هر گاه یکی از شما به خشم آمد، وضو بگیرد.
(4)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
الصرعة کل الصرعة الذی یغضب غیشتد غضبه ویحمر وجهه ویقشر شعره فیصرع غضبه؛
کمال دلیری آن است که کسی خشمگین شود و خشمش شدت گیرد و چهره اش سرخ شود و موهایش بلرزد، اما بر خشم خود چیره ردد.
(5)
امام علی (علیه السلام):
بئس القرین الغضب: یبدی المعائب ویدنی الشر ویباعد الخیر؛
خشم همنشین بسیار بدی است: عیب ها را آشکار، بدی ها را نزدیک و خوبی ها را دور می کند.
(6)
امام علی (علیه السلام):
اقدر الناس علی الصواب من لم یغضب؛
تواناترین مردم در تشخیص درست کسی است که خشمگین نشود.
(7)
امام صادق (علیه السلام):
لیس منا من لم یملک نفسه عند غضبه؛
کسی که هنگام خشم خوددار نباشد، از ما نیست.
(8)
امام صادق (علیه السلام):
من غضب علیک ثلاث مرات ولم یقل فیک سوءاً فاتخذه لنفسک خلیلاً؛
هر کس سه بار بر تو خشم گرفت ولی به تو بد نگفت، او را برای خود به دوستی انتخاب کن.
(9)
امام صادق (علیه السلام):
المومن اذا غضب لم یخرجه غضبه من حق واذا رضی لم یدخله رضاه فی باطل والذی اذا قدر لم یأخذ اکثر مماله؛
مومن چون خشمگین شود، خشمش او را از حق بیرون نبرد و چون خشنود شود، خشنودیش او را به باطل نکشاند و چون قدرت یابد بیش از حق خود نگیرد.
(10)
امام هادی (علیه السلام):
الغضب علی من تملک لوم؛
بر زیردستان خشمگین شدن نشانه پستی است.