فهرست کتاب


یک هزار حدیث در یک صد موضوع

گردآورنده هادی موحدی‏‏

30 - مشورت

(1)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
ما یستغنی رجل عن مشورة؛
هیچ کس از مشورت بی نیاز نیست.
(2)
امام حسن (علیه السلام):
ما تشاور قوم الا هدوا الی رشدهم؛
هیچ ملتی با هم مشورت نکردند مگر آن که راه درست خود را پیدا کردند.
(3)
امام علی (علیه السلام):
خیر من شاورت ذوواالنهی والعلم واولوا التجارب والحزم؛
بهترین کسی که با او مشورت کنی کسی است که صاحب عقل و علم و تجربه ها و دوراندیشی باشد.
(4)
امام علی (علیه السلام):
من استبد برأیه هلک و من شاور الرجال شارکها فی عقولها؛
هر کس خود رأی شد هلاک می شود و هر کس با افراد صاحب نظر مشورت کند در عقل آنان شریک می شود.
(5)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
مشاورة العاقل الناصح رشد ویمن وتوفیق من الله فاذا أشار علیک الناصح العاقل فایاک والخلاف فان فی ذلک العطب؛
مشورت کردن با عاقل خیر خواه مایه هدایت و میمنت است و توفیقی است از جانب خداوند، پس هر گاه خیرخواه عاقل تو را راهنمایی کرد، مبادا مخالفت کنی که موجب نابودی می شود.
(6)
امام علی (علیه السلام):
شاور فی امورک الذین یخشون الله ترشد؛
در کارهای خود با افراد خدا ترس مشورت کن، تا راه درست را بیابی.
(7)
امام علی (علیه السلام):
لا تستشر الکذاب فانه کالسراب یقرب علیک البعید ویبعه علیک القریب؛
با دروغگو مشورت نکن، چون دروغگو، مانند سراب، دور را در نظرت نزدیک نشان می دهد و نزدیک را دور.
(8)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
من استشاره أخوه المومن فلم یمحضه النصیحة سلبه الله لبه؛
هر کس برادر مومنش با او مشورت کند و او صادقانه راهنمائیش نکند، خداوند عقلش را از او بگیرد.
(9)
امام سجاد (علیه السلام):
حق المستشیر ان علمت أن له رأیاً أشرت علیه وان لم تعلم أرشدته الی من یعلم؛
حق مشورت کننده این است، که اگر برای راهنمایی او نظرداری، راهنمائیش کنی و اگر اطلاعی نداشته باشی او را به کسی که (در آن زمینه) آگاهی دارد راهنمایی کنی.
(10)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
یا علی لاتشاور جباناً فانه یضیق علیک المخرج ولاتشاور البخیل فانه یقصربک عن غایتک ولاتشاور حریصاً فانه یزیق لک شرها؛
ای علی با ترسو مشورت مکن، زیرا او راه بیرون آمدن از مشکل را بر تو تنگ می کند و با بخیل مشورت مکن، زیرا او تو را از هدف باز می دارد و با حریص مشورت مکن، زیرا او حریص بودن را در نظرت زیبا جلوه می دهد.

31 - شجاعت

(1)
امام علی (علیه السلام):
الشجاعة عز حاضر، الجبن ذل ظاهر؛
شجاعت عزتی است آماده، ترس ذلتی است آشکار.
(2)
امام علی (علیه السلام):
الشجاعة نصرة حاضرة وفضیلة ظاهرة؛
شجاعت، نصرتی نقد و فضیلتی آشکار است.
(3)
امام علی (علیه السلام):
السخاء والشجاعة غرائز شریفة، یضعها الله سبحانه فیمن أحبه وامتحنه؛
سخاوت و شجاعت خصلت های والایی هستند که خداوند سبحان آن دو را در وجود هر کس که دوستش داشته و او را آزموده ب اشد می گذارد.
(4)
امام علی (علیه السلام):
جبلت الشجاعة علی ثلاث طبائع، لکل واحدة منهن فضیلة لیست للاخری: السخاء بالنفس والانفة من الذل وطلب الذکر...؛
شجاعت بر سه خصلت سرشته شده که هر یک از آنها فضیلتی دارد که دیگری فاقد آن است: از خود گذشتگی، تن ندادن به خواری و ذلت و نامجویی.
(5)
امام علی (علیه السلام):
ثمرة الشجاعة الغیرة؛
غیرت میوه شجاعت است.
(6)
امام صادق (علیه السلام):
ثلاثة لاتعرف الافی ثلاث مواطن: لایعرف الحلیم الا عند الغضب الشجاع الا عند الحرب و لا أخ الا عند الحاجة؛
سه کس اند که جز در سه جا شناخته نمی شوند: بردبار جز در هنگام خشم، شجاع جز در جنگ و برادر جز در هنگام نیازمندی.
(7)
امام علی (علیه السلام):
لا أشجع من لبیب؛
شجاع تر از خردمند، وجود ندارد.
(8)
امام علی (علیه السلام):
لو ثمیزت الاشیاء لکان الصدق مع الشجاعة و کان الجبن مع الکذب؛
اگر خصلت ها از یکدیگر متمایز و جدا شوند، هر آینه راستی با شجاعت باشد و بزدلی با دروغ.
(9)
امام علی (علیه السلام):
آفة الشجاعة اضاعة الحزم؛
آفت شجاعت، فروگذاشتن دوراندیشی است.
(10)
امام علی (علیه السلام):
العدل أفضل من الشجاعة لان الناس لواستعملوا العدل عموماً فی جمیعهم لاستغنوا عن الشجاعة؛
عدالت بهتر از شجاعت است زیرا اگر مردم عدالت را همگی دوباره به کار گیرند از شجاعت بی نیاز می شوند.

32 - بردباری

(1)
امام صادق (علیه السلام):
الحلم سراج الله... والحلم یدور علی خمسة أوجه: أن یکون عزیزاً فیذل أو یکون صادقاً فیتهم أو یدعو الی الحق فیستخف به أو أن یوذی بلا جرم أو أن یطالب بالحق و یخالفوه فیه، فان آتیت کلا منها حقه فقد آصبت...؛
بردباری چراغ خداست... پنج چیز است که بردباری می طلبد: شخص عزیز باشد و خوار شود، راستگو باشد و نسبت ناروا داده شود، به حق دعوت کند و سبکش بشمارند، بی گناه باشد و اذیت شود، حق طلبی کند و با او مخالفت کنند. اگر در هر پنج مورد، به حق رفتار کنی، بردبار هستی...
(2)
امام علی (علیه السلام):
الحلم غطاء ساتر والعقل حسام قاطع، فاستر خلل خلقک بحلمک و قاتل هواک بعقلک؛
برباری پرده ای پوشاننده و عقل شمشیری برنده است، پس عیبهای اخلاقی خود را با بردباری بپوشان و با عقلت به جنگ هوا و هوس برخیز.
(3)
امام علی (علیه السلام):
ان لم تکن حلیماً فتحلم فانه قل من تشبة بقوم الا أوشک أن یکون منهم؛
اگر بردبار نیستی خود را بردبار جلوه ده، زیرا کمتر کسی است که خود را شبیه گروهی کند و بزودی یکی از آنان نشود.
(4)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
کاد الحلیم أن یکون نبیاً؛
آدم بردبار به پیامبری نزدیک است.
(5)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
لیس بحلیم من لم یعاشر بالمعروف من لابد له من معاشرته حتی یجعل الله من ذلک مخرجاً؛
بردبار نیست آن که با کسی که چاره ای جز معاشرت با او ندارد به نیکی معاشرت نکند تا این که خداوند برای او راه نجاتی از معاشرت با وی فراهم آورد.
(6)
امام علی (علیه السلام):
الحلم یطفی نار الغضب والحدة توجج احراقه؛
بردباری آتش خشم را فرو می نشاند و تندی آن را شعله ورتر می کند.
(7)
امام علی (علیه السلام):
لیس الحلیم من عجز فهجم واذا قدر انتقم، انما الحلیم من اذا قدر عفا و کان الحلم غالباً علی کل أمره؛
کسی که چون ناتوان شود هجوم برد و چون قدرت یابد انتقام گیرد بردبار نیست، بلکه بردبار کسی که قدرت داشته باشد اما گذشت کند و بردباری بر تمامی امور او غالب باشد.
(8)
امام علی (علیه السلام):
من حلم عن عدوه ظفر به؛
هر کس در مقابل دشمن بردبار باشد بر او پیروز می شود.
(9)
امام علی (علیه السلام):
من غاظک بقبح السفه علیک، فغظه بحسن الحلم عنه؛
هر کس با زشتی سبکسری تو را خشمگین کرد تو با زیبایی بردباری او را به خشم آور.
(10)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
فأما الحلم فمنه رکوب الجمیل، و صحبة الابرار و رفع من الضعة و رفع من الخساسة و تشهی الخیر و تقرب صاحبه من معالی الدرجات والعفو والمهل والمعروف والصمت فهذاما یتشعب للعاقل بحلمه؛
حاصل بردباری: آراسته شدن به خوبیها، هم نشینی با نیکان، ارجمند شدن، عزیز گشتن، رغبت به نیکی، نزدیک شدن بردبار به درجات عالی، گذشت، آرامش و تأنی، احسان و خاموشی. اینها ثمره بردباری عاقل است.