فهرست کتاب


یک هزار حدیث در یک صد موضوع

گردآورنده هادی موحدی‏‏

27 - مدارا

(1)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
أمرنی ربی بمداراة الناس کما أمرنی بأداء الفرائض؛
پروردگارم، همان گونه که مرا به انجام واجبات فرمان داده، به مدارا کردن با مردم نیز فرمان داده است.
(2)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
أعقل الناس أشدهم مداراة للناس؛
عاقل ترین مردمی کسی است که بیشتر با مردم مدارا کند.
(3)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
من أعطی حظه من الرفق فقد أعطی حظه من خیر الدنیا والاخرة؛
هر کس را که بهره ای از مدارا داده اند، بدون شک بهره اش را از خیر دنیا و آخرت داده اند.
(4)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
ما کان الرفق فی شی ء الا زانه؛
مدارا با چیزی همراه نشد مگر آنکه آن را زینت بخشید.
(5)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
ان الله یحب الرفق ویعین علیه؛
خداوند مدارا را دوست دارد و انسان را بر انجام آن یاری می کند.
(6)
امام علی (علیه السلام):
لیس الحکیم من لم یدار من لایجد بداً من مداراته؛
حکیم نیست آن کس که مدارا نکند با کسی که چاره ای جز مدارا کردن با او نیست.
(7)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
ان الانبیاء انما فضلهم الله علی خلقه بشدة مداراتهم لاعداء دین الله وحسن تقیتهم لاجل اخوانهم فی الله؛
خداوند از این رو پیامبران را بر دیگر مردمان برتری داد که با دشمنان دین خدا بسیار با مدارا رفتار می کردند و برای حفظ برادران همکیش خود نیکو تقیه می کردند.
(8)
امام حسین (علیه السلام):
من أحجم عن الرأی وعییت به الحیل کان الرفق مفتاحه؛
هر کس فکرش به جایی نرسد و راه تدبیر بر او بسته شود، کلیدش مداراست.
(9)
امام صادق (علیه السلام):
فی قوله تعالی (وقولوا للناس حسناً) -: أی للناس کلهم مؤمنهم و مخالفهم، أما المومنون فیبسط لهم وجهه، وأما المخالفون فیکلمهم بالمداراة لاجتذابهم الی الایمان، فانه بأیسر من ذلک یکف شرورهم عن نفسه، وعن اخوانه المومنین؛
درباره آیه (و با مردم سخن نیکو گویید) فرمود: مقصود همه مومنان اعم از مومن و کافر است. اما با مومنان باید گشاده رو بود و اما با کافران باید به نرمی و مدارا سخن گفت، تا به سوی ایمان کشیده شوند و کمترین ثمرش این است که خود و برادران مومنش را از گزند آنان مصون می دارد.
(10)
امام علی (علیه السلام):
دار الناس تأمن غوائلهم وتسلم من مکایدهم؛
با مردم مدارا کن، تا از گزندهایشان در امان باشی و از نیرنگهایشان سالم بمانی.

28 - انصاف

(1)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
لامیر المومنین (علیه السلام) ألا اخبرکم، بأشبهکم بی خلقاً؟ قال: بلی یا رسول الله قال: أحسنکم خلقاً، وأعظمکم حلماً، وأبرکم بقرابته وأشدکم من نفسه انصافاً؛
به امیرالمومنین (علیه السلام) فرمودند: آیا تو را خبر ندهم که اخلاق کدام یک از شما به من شبیه تر است؟ عرض کردند: آری، ای رسول خدا. فرمودند: آن کس که از همه شما خوش اخلاق تر و بردبارتر و به خویشاوندانش نیکوکارتر و با انصاف تر باشد.
(2)
امام علی (علیه السلام):
الانصاف أفضل الفضائل؛
انصاف، برترین ارزشهاست.
(3)
امام علی (علیه السلام):
الانصاف یرفع الخلاف ویوجب الایتلاف؛
انصاف، اختلافات را از بین می برد و موجب الفت و همبستگی می شود.
(4)
امام علی (علیه السلام):
من أنصف انصف؛
هر کس با انصاف باشد، انصاف می بیند.
(5)
امام علی (علیه السلام):
زکاة القدرة الانصاف؛
زکات قدرت، انصاف است.
(6)
امام صادق (علیه السلام):
من أنصف الناس من نفسه رضی به حکماً لغیره؛
هر کس با مردم منصفانه رفتار کند، دیگران داوری او را می پذیرند.
(7)
امام علی (علیه السلام):
أعدل الناس من أنصف من ظلمه؛
عادل ترین مردم کسی است که با کسی که به او ظلم کرده با انصاف رفتار کند.
(8)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
من واسی الفقیر و أنصف الناس من نفسه فذلک المومن حقاً؛
هر کس به نیازمند کمک مالی کند و با مردم منصفانه رفتار نماید چنین کسی مومن حقیقی است.
(9)
امام علی (علیه السلام):
انصف الناس من نفسک وأهلک وخاصتک و من لک فیه هوی واعدل فی العدو والصدیق؛
خودت و خانواده ات و نزدیکانت و کسانی که به آنان علاقه داری، با مردم منصفانه رفتار کنید و با دوست و دشمن به عدالت رفتار کن.
(10)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
انصف الناس من نفسک وانصح الامة وارحمهم فاذا کنت کذلک و غضب الله علی أهل بلدة أنت فیها وأراد أن ینزل علیهم العذاب نظر الیک فرحمهم بک، یقول الله تعالی: (وما کان ربک لیهلک القری بظلم وأهلها مصلحون)؛
با مردم منصفانه رفتار کن و نسبت به آنان خیرخواه و مهربان باش، زیرا اگر چنین بودی و خداوند بر مردم آبادیی که تو در آن به سر می بری خشم گرفت و خواست بر آنان عذاب فرو فرستد، به تو نگاه می کند و به خاطر تو به آن مردم رحم می کند. خدای متعال می فرماید و پروردگار تو (هرگز) بر آن نبوده است که شهرهایی را که مردمش درستکارند، به ستمی هلاک کند.

29 - دوستی

(1)
لقمان حکیم رحمة الله:
یا بنی لاتعد بعد تقوی الله من أن تتخذ صاحباً صالحاً؛
فرزندم بعد از تقوای الهی از گرفتن دوست شایسته نگذر.
(2)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
من أراد الله به خیراً رزقه الله خلیلا صالحاً؛
هر کس که خداوند برای او خیر بخواهد، دوستی شایسته نصیب وی خواهد نمود.
(3)
لقمان حکیم رحمة الله:
یا بنی اتخد ألف صدیق وألف قلیل ولاتتخذ عدواً واحداً والواحد کثیر؛
فرزندم هزار دوست بگیر که هزار دوست هم کم است و یک دشمن مگیر که یک دشمن هم زیاد است.
(4)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
الجلیس الصالح خیر من الوحدة، والوحدة خیر من جلیس السوء؛
هم نشین خوب، از تنهایی بهتر است و تنهایی از هم نشین بد بهتر است.
(5)
امام علی (علیه السلام):
من لم یقدم فی اتخاذ الاخوان الاعتبار دفعه الاغترار الی صحبة الفجار؛
هر کس در انتخاب برادران (دوستان) امتحان را مقدم ندارد، فریب خوردگی او را با مصاحبت با بدکاران می کشاند.
(6)
امام علی (علیه السلام):
خیر اخوانک من دعاک الی صدق المقال بصدق مقاله و ندبک الی أفضل الاعمال بحسن أعماله؛
بهترین برادرانت (دوستت)، کسی است که با راستگویی اش تو را به راستگویی بخواند و با اعمال نیک خود، تو را به بهترین اعمال برانگیزد.
(7)
امام صادق (علیه السلام):
لا ینبغی للمرء المسلم أن یواخی الفاجر و لا الاحمق الکذاب؛
سزاوار نیست که مسلمان با بدکار و احمق و دروغگو رفاقت کند.
(8)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
ثلاثة تخلص المودة: اهداء العیب، و حفظ الغیب، والمعونة فی الشدة؛
سه چیز دوستی را یکرنگ می سازد: هدیه کردن عیب های یکدیگر، در غیبت دوست پاس خاطر او را داشتن و بدگویی نکردن و یاری رساندن در سختی.
(9)
امام علی (علیه السلام):
الصدیق من کان ناهیاً عن الظلم والعدوان معیناً علی البر والاحسان؛
دوست، کسی است که از ظلم و تجاوز باز دارد و بر انجام خوبی و نیکی یاری کند.
(10)
امام علی (علیه السلام):
وابذل... للعامة بشرک و محبتک ولعدوک عدلک وانصافک...؛
گشاده رویی و دوستی ات را برای عموم مردم و عدالت و انصافت را برای دشمنت بکارگیر.