فهرست کتاب


یک هزار حدیث در یک صد موضوع

گردآورنده هادی موحدی‏‏

17 - نادانی

(1)امام علی (علیه السلام):
اعظم المصائب الجهل؛
بزرگ ترین مصیبت ها، نادانی است.
(2)
امام علی (علیه السلام):
لا یزکو مع الجهل مذهب؛
هیچ آیینی، با نادانی رشد نمی کند.
(3)
امام علی (علیه السلام):
کم من عزیز أذله جهله؛
چه بسیار عزیزی که، نادانی اش او را خوار ساخت.
(4)
امام علی (علیه السلام):
العقل یهدی و ینجی، والجهل یغوی ویردی؛
عقل راهنمایی می کند و نجات می دهد و نادانی گمراه می کند و نابود می گرداند.
(5)
امام علی (علیه السلام):
الجهل أصل کل شر؛
نادانی ریشه همه بدیهاست.
(6)
امام علی (علیه السلام):
العلم قاتل الجهل؛
دانش، نابود کننده نادانی است.
(7)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
ان الجاهل من عصی الله وان کان جمیل المنظر عظیم الخطر؛
نادان کسی است که نافرمانی خدا کند، اگر چه زیبا چهره و دارای موقعیتی بزرگ باشد.
(8)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
قلب لیس فیه شی ء من الحکمة کبیت خرب فتعلموا وعلموا وتفقهوا ولا تموتوا جهالا فان الله لایعذر علی الجهل؛
دلی که در آن حکمت نیست، مانند خانه ویران است، پس بیاموزید و تعلیم دهید، بفهمید و نادان نمیرید. براستی که خداوند بهانه ای را برای نادانی نمی پذیرد.
(9)
امام علی (علیه السلام):
لو لاخمس خصال لصار الناس کلهم صالحین: أولها القناعة بالجهل، الحرص علی الدنیا، والشح بالفضل، والریاء فی العمل والاعجاب بالرأی؛
اگر پنج خصلت نبود، همه مردم جزو صالحان می شدند: قانع بودن به نادانی، حرص به دنیا، بخل ورزی به زیادی، ریا کاری در عمل، و خود رأیی.
(10)
امام صادق (علیه السلام):
ان الله لم یأخذ علی الجهال عهداً بطلب العلم حتی أخذ علی العلماء عهداً ببذل العلم للجهال، لان العلم کان قبل الجهل؛
خداوند از نادانان پیمان نگرفته که بیاموزند، تا آنکه از عالمان پیمان گرفته که به نادانان بیاموزند، زیرا دانش، پیش از نادانی بود.

18 - عقل

(1)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
یا علی العقل ما اکتسبت به الجنة وطلب به رضی الرحمن؛
یا علی عقل چیزی است که با آن بهشت و خشنودی خداوند رحمان به دست می آید.
(2)
امام علی (علیه السلام):
أعقل الناس أبعدهم عن کل دنیة؛
عاقل ترین مردم کسی است که از همه پستی ها به دور باشد.
(3)
امام علی (علیه السلام):
من لم یهذب نفسه لم ینتفع بالعقل؛
هر کس خود را تزکیه نکند، از عقل بهره نمی برد.
(4)
امام حسین (علیه السلام):
لا یکمل العقل الا باتباع الحق؛
عقل جز با پیروی از حق کامل نمی شود.
(5)
امام علی (علیه السلام):
أفضل الناس عقلا أحسنهم تقدیراً لمعاشه وأشدهم اهتماماً باصلاح معاده؛
عاقل ترین مردم کسی است که در امور زندگیش بهتر برنامه ریزی کند و در اصلاح آخرتش بیشتر همت نماید.
(6)
امام علی (علیه السلام):
زکوة العقل احتمال الجهال؛
زکات عقل تحمل نادان است.
(7)
امام علی (علیه السلام):
ردع النفس عن زخارف الدنیا ثمرة العقل؛
دوری از تجملات دنیا میوه عقل است.
(8)
امام علی (علیه السلام):
لیس العاقل من یعرف الخیر من الشر ولکن العاقل من یعرف خیر الشرین؛
عاقل آن نیست که خیر را از شر تشخیص دهد، بکله عاقل کسی است که میان دو شر، آن را که ضررش کمتر است بشناسد.
(9)
امام حسین (علیه السلام):
اذا وردت علی العاقل لمة قمع الحزن بالحزم و قرع العقل للاحتیال؛
چون برای عاقل مشکلی پیش آید، غم خود را با هوشیاری و دوراندیشی از میان می برد و عقل را به چاره جویی وامی دارد.
(10)
امام باقر (علیه السلام):
ان الله تبارک و تعالی یحاسب الناس علی قدر ما آتاهم من العقول فی الدنیا؛
خداوند (در روز قیامت) از بندگانش به مقدار عقلی که به آنها داده بازخواست خواهد کرد.

19 - مکارم الاخلاق

(1)
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله):
انما بعثت لاتمم مکارم الاخلاق؛
براستی که من برای به کمال رساندن مکارم اخلاق مبعوث شده ام.
(2)
امام علی (علیه السلام):
علیکم بمکارم الاخلاق فانها رفعة وایاکم والاخلاق الدنیة فانها تضع الشریف و تهدم المجد؛
به مکارم اخلاق پایبند باشید که آن مایه سربلندی است و از اخلاق پست دوری کنید که آن انسانهای شریف را پست و بزرگواری را از بین می برد.
(3)
امام علی (علیه السلام):
نزه عن کل دنیة نفسک، و أبذل فی المکارم جهدک تخلص من المآثم وتحرز المکارم؛
خودت را از هر پستی پاک کن، و در راه مکارم اخلاق نهایت کوشش خود را به کارگیر تا از گناهان برهی و مکارم را بدست آوری.
(4)
امام علی (علیه السلام):
لو کنا لانرجو جنة و لا نخشی ناراً و لا ثواباً و لا عقاباً لکان ینبغی لنا أن نطلب مکارم الاخلاق فانها مما تدل علی سبیل النجاح؛
اگر هم به بهشت امید (وباور) نمی داشتیم و از دوزخ نمی هراسیدیم و پاداش و کیفری در میان نمی بود باز شایسته بود که در طلب مکارم اخلاق برآییم، زیرا که راه موفقیت و پیروزی در تحصیل مکارم اخلاق است.
(5)
امام صادق (علیه السلام):
وقد سئل عن مکارم الاخلاق: العفو عمن ظلمک وصیلة من قطعک واعطاء من حرمک وقول الخق ولو علی نفسک؛
درباره مکارم اخلاق سوال شد، فرمودند: گذشت از کسی که به تو ظلم کرده، رابطه با کسی که با تو قطع رابطه کرده، عطا به آن کس که از تو دریغ داشته است و گفتن حق اگر چه بر ضد خودت باشد.
(6)
امام علی (علیه السلام):
لا تکمل المکارم الا بالعفاف والایثار؛
مکارم اخلاق به کمال نمی رسد، مگر با پاکدامنی و از خود گذشتگی.
(7)
امام علی (علیه السلام):
اذا رغبت فی المکارم فاجتنب المحارم؛
اگر خواهان مکارم و بزرگواری ها هستی از حرام ها دوری کن.
(8)
امام صادق (علیه السلام):
ان الله تبارک وتعالی خص رسول الله (صلی الله علیه و اله) بمکارم الخلاق، فامتحنوا أنفسکم فان کانت فیکم فاحمدوا الله عزوجل وارغبوا الیه فی الزیادة منها - فذکرها عشرة -: الیقین، والقناعة، والصبر، والشکر، والحلم، وحسن الخلق، والسخاء، والغیرة، والشجاعة، والمروءة؛
خدای تبارک و تعالی رسول خدا (صلی الله علیه و اله) را به مکارم الاخلاق مخصوص گردانید. پس شما نیز خود را بیازمایید، اگر این صفت ها در شما بود خدای عزوجل را سپاس گویید و از او این مکارم را بیشتر بخواهید. - سپس آن ده خصلت را برشمردند -: یقین، قناعت، صبر، شکر، بردباری، خوش اخلاقی، سخاوت، غیرت، شجاعت و جوانمردی.
(9)
امام صادق (علیه السلام):
لجراح المدائنی -: ألا احدثک بمکارم الاخلاق؟ الصفح عن الناس، و مواساة الرجل اخاه فی ماله، وذکر الله کثیراً؛
به جراح مدائنی فرمودند: آیا به تو بگویم که مکارم اخلاق چیست؟ گذشت کردن از مردم، سهیم کردن برادر (دینی) در مال خود و بسیار به یاد خدا بودن.
(10)
امام صادق (علیه السلام):
المکارم عشر، فان استطعت أن تکون فیک فلتکن ...: صدق البأس، وصدق اللسان، وأداء الامانة، وصلة الرحم، واقراء الضیف، واطعام السائل، والمکافاة علی الصنائع، والتدمم للجار، والتذمم للصاحب، ورأسهن الحیاء؛
مکارم ده تاست: اگر می توانی آنها را داشته باش...: استقامت در سختی ها، راستگویی، امانتداری، صله رحم، میهمان نوازی، اطعام نیازمند، جبران کردن نیکی ها، رعایت حق و حرمت همسایه، مراعات حق و حرمت رفیق و در رأس همه، حیا.