فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

526 : آیا دلیل عقلی بر ضرورت رجعت وجود دارد؟

برخی از بزرگان برای اثبات ضرورت رجعت به ادله عقلی تمسک کرده اند. اینک به برخی از آنها اشاره می کنیم:
دلیل اول: قسر دائم یا اکثری محال است
تقریر دلیل:
الف: روح و نفس ناطقه علاقه تام به بدن عنصری دارد و لذا هر گاه بعد از مرگ توجه آن به بدن طبیعی به نحو کامل حاصل شود زندگی جدید ممکن است.
ب: هر حقیقت خاصیت و اثری دارد لذا پیامبر و امام دارای قوه تکمیل و تعلیم نسبت به جمیع بشر است تا روز قیامت.
ج: در حکمت به اثبات رسیده که قسر دائمی یا اکثری محال است، یعنی هر طبیعت و حقیقتی محال است که در هیچ وقت یا در اکثر اوقات از خاصیتش محروم گردد.
نتیجه: اینکه رجوع پیامبر و امامان علیهم السلام به دنیا از آنجا که در زمان حیاتشان نسبت به تعلیم عموم بشر به فعلیت نرسیده، ضروری است.
دلیل دوم: ضرورت تداوم راه مصلحان
تقریر دلیل:
الف: هر شخص انقلابی که در صدد برپایی نهضتی بزرگ در سطح جامعه است احتیاج به جانشینانی دارد که اصول ترسیم شده از ناحیه او را تبیین و تطبیق نمایند. و لذا بعد از پیامبر صلی الله علیه و آله دوازده امام علیه السلام منصوب شدند.
ب: مطابق روایات شیعه و سنی امامان بعد از پیامبر صلی الله علیه و آله تا روز قیامت دوازده نفرند.
ج: امام دوازدهم حضرت مهدی علیه السلام بزرگ ترین قیام کننده جهانی است که با هدف برپایی حکومت عدل توحیدی در سطح جهان قیام خواهد نمود.
د: این گونه قیام نیاز به آمدن اشخاصی بعد از او دارد که ادامه دهنده راه او در زمینه تبیین و تطبیق منویات و اصول نهضت او باشند که همانند او از مقام عصمت برخوردارند.
نتیجه: ضرورت رجعت اهل بیت علیهم السلام.
دلیل سوم: فطری بودن رجعت
تقریر دلیل:
الف: ضرورت حکومت عدل عالمی، فطری بشر است.
ب: عمر حضرت بعد از ظهور عادی خواهد بود، زیرا اصل در عدم اعجاز است.
ج: مطابق قاعده و روایات مدت حکومت عدل توحیدی طولانی خواهد بود.
د: باید کسانی باشند مثل خود حضرت که ادامه دهنده راه او هستند.
نتیجه: ضرورت رجعت.
غیر از این ادله عقلی جهات دیگری وجود دارد که اعتقاد به رجعت را ضروری می سازد:
1- وجود روایات فراوان در موضوع رجعت.
2- رجعت، با مسأله امامت گره خورده و اشاره به مظلومیت اهل بیت علیهم السلام دارد.
3- رجعت زمینه ساز اعتقاد به معاد است و اعتقاد مردم را به قیامت کبرا هموار می سازد.
4- عقیده به رجعت اثر ترتیبی در جامعه دارد، زیرا از آنجا که عصر ظهور به مانند بهشت روی زمین است که در آن انسان های بسیار خوب و بسیار بد رجعت می کنند، لذا این عقیده مشوق انسان بر کار خوب است تا به این فضیلت یعنی زندگی در بهشت زمین در عصر ظهور با رجعت نایل آید.

527 : آیا قرآن به رجعت کسانی به این دنیا اشاره نموده است؟

در قرآن به رجعت به معنای رجوع کسی به این دنیا در موارد زیادی اشاره شده است. اینک به برخی از نمونه های آن اشاره می کنیم:
1- خداوند متعال می فرماید: الم تر الی الذین خرجوا من دیارهم و هم الوفا حذر الموت فقال لهم الله موتوا ثم احیاهم(1338)؛ آیا ندیدید کسانی را که از ترس مرگ از دیار خود بیرون رفتند که هزاران تن بودند، خداوند فرمود: بمیرید، همه مردند، سپس آنان را زنده کرد.
آیه اشاره به زنده شدن هفتاد هزار خانوار دارد که بر اثر طاعون از دنیا رفته بودند.(1339)
2- خداوند می فرماید: فقلنا اضربوه ببعضها کذلک یحیی الله الموتی و یریکم آیاته لعلکم تعقلون(1340)؛ پس دستور دادیم که پاره ای از اعضای آن گاو را بر بدن کشته بزنید تا ببینید که خداوند این گونه مردگان را زنده خواهد نمود و قدرت کامل خویش را آشکار خواهد ساخت شاید شما به خرد درآیید.
آیه مربوط به کشته بنی اسرائیل است که به قدرت خداوند زنده شد.(1341)
3- خداوند می فرماید: و اذ قلتم یا موسی لن نؤمن لک حتی نری الله جهرة فاخذتکم الصاعقه و انتم تنظرون ثم بعثناکم من بعد موتکم لعلکم تشکرون(1342)؛ و به بیاد آرید وقتی را که گفتید: ای موسی ما به تو ایمان نمی آوریم مگر آنکه خدا را آشکارا ببینیم پس صاعقه سوزان بر شما فرود آمد و آن را به چشم خود مشاهده کردید. سپس شما را بعد از مرگ برانگیختیم باشد که خدا را شکر گزارید.
آیه مربوط به برخی از قوم حضرت موسی علیه السلام است که تقاضای رویت خدا را به چشم را کردند که این خواسته سبب نزول عذاب و مرگ آنان شد ولی خداوند بار دیگر آنها را زنده کرد.(1343)
4- و نیز می فرماید: او کالذی مر علی قریة و هی خاویة علی عروش ها قال انی یحیی هذه الله بعد موتها فاماته الله مائة عام ثم بعثه(1344)؛ یا به مانند آن کسی که به دهکده ای گذر کرد که خراب و ویران شده بود، گفت: به حیرتم که خداوند چگونه این مردگان را دوباره زنده خواهد کرد. پس خداوند او را صد سال میراند و سپس زنده اش کرد.
آیه مربوط به یکی از انبیای الهی است که پس از صد سال دوباره زنده شد.(1345)
5- خداوند از حضرت عیسی حکایت کرده که فرمود:: و احیی الموتی باذن الله(1346)؛ من مرده را به اذن خدا زنده می کنم.
طبری می گوید: حضرت عیسی علیه السلام مردگان را به دعایش زنده می کرد.(1347) مطابق روایات نبوی که هر آنچه در امت های پیشین اتفاق افتاده در این امت نیز واقع خواهد شد مسأله رجوع به دنیا بعد از مرگ در این امت نیز امری واقع شدنی است.

528 : چه آثاری بر اعتقاد به رجعت مترتب است؟

در اعتقاد به رجعت آثار و فواید بسیاری مترتب است از آن جمله:
1- از آن جهت که عصر ظهور به مانند بهشت روی زمین است و از طرفی دیگر مفاد روایات رجعت مخصوص انسان های بسیار خوب و بسیار بد به این دنیا است، لذا این اعتقاد انسان را تشویق می کند تا بکوشد و مصداق انسان خوب گردد تا بتواند در عصر ظهور و حکومت حضرت مهدی علیه السلام به این فضیلت نایل آید.
2- از آنجا که انسان قبل از ظهور باید زمینه ساز ظهور مهدی علیه السلام باشد لذا بحث از رجعت اثر ترتیبی و جنبه عملی دارد.