فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

524 : چرا متکلمین بحث از رجعت را در علم کلام مطرح می کنند؟

عوامل مختلفی در بحث از رجعت در علم کلام وجود دارد که به برخی از آنها اشاره می کنیم:
1- رجعت از امور اعتقادی است که در روایات بسیاری به آن اشاره شده است.
2- رجعت با مسأله امامت ارتباط دارد، زیرا به این نکته اشاره دارد که امامان شیعه مورد ظلم و تعدی قرار گرفته اند و لذا در عصر حکومت حضرت مهدی علیه السلام بازگشته و حکومت خواهند کرد.
3- رجعت از آنجا که از علایم قیامت و مربوط به معاد است لذا در عقاید بحث می شود.
4- رجعت زمینه ساز اعتقاد به معاد است، زیرا همان گونه که غیبت صغرا زمینه ساز غیبت کبرا و هموارکننده آن بود، قیامت صغرا نیز که همان رجعت است هموارکننده قیامت کبرا خواهد بود.
5- رجعت با مسأله ثواب و عقاب نیز ارتباط دارد زیرا در آن نشانه هایی است از عقاب و ثواب برای کسانی که در کمال کفر و یا ایمان به سر برده اند.

525 : درباره رجعت چه دیدگاه هایی وجود دارد؟

در مورد رجعت در این دنیا دیدگاه هایی وجود دارد:
1- رجعت همانند تمثلاتی است برای ارواح مومنین و ائمه اهل بیت علیهم السلام که از دنیا رفته اند و دوباره روح آنان ظهور کرده تصرفاتی در این عالم خواهند نمود.
این تفسیر گر چه به برخی از فلاسفه از قبیل: شاه آبادی و رفیعی قزوینی نسبت داده شده ولی با ظواهر ادله سازگاری ندارد.
2- مقصود از رجعت ظهور امام زمان علیه السلام و رجوع او به مردم به جهت اقامه توحید و عدل است. اصل این معنا گر چه صحیح است ولی اطلاق رجعت بر آن خلاف ظاهر ادله است.
3- مقصود از رجعت رجوع عده ای از اموات به این دنیا به جهت مصالحی خاص در عصر حکومت حضرت مهدی علیه السلام است. این قول رای مشهور و موافق ظواهر ادله می باشد.

526 : آیا دلیل عقلی بر ضرورت رجعت وجود دارد؟

برخی از بزرگان برای اثبات ضرورت رجعت به ادله عقلی تمسک کرده اند. اینک به برخی از آنها اشاره می کنیم:
دلیل اول: قسر دائم یا اکثری محال است
تقریر دلیل:
الف: روح و نفس ناطقه علاقه تام به بدن عنصری دارد و لذا هر گاه بعد از مرگ توجه آن به بدن طبیعی به نحو کامل حاصل شود زندگی جدید ممکن است.
ب: هر حقیقت خاصیت و اثری دارد لذا پیامبر و امام دارای قوه تکمیل و تعلیم نسبت به جمیع بشر است تا روز قیامت.
ج: در حکمت به اثبات رسیده که قسر دائمی یا اکثری محال است، یعنی هر طبیعت و حقیقتی محال است که در هیچ وقت یا در اکثر اوقات از خاصیتش محروم گردد.
نتیجه: اینکه رجوع پیامبر و امامان علیهم السلام به دنیا از آنجا که در زمان حیاتشان نسبت به تعلیم عموم بشر به فعلیت نرسیده، ضروری است.
دلیل دوم: ضرورت تداوم راه مصلحان
تقریر دلیل:
الف: هر شخص انقلابی که در صدد برپایی نهضتی بزرگ در سطح جامعه است احتیاج به جانشینانی دارد که اصول ترسیم شده از ناحیه او را تبیین و تطبیق نمایند. و لذا بعد از پیامبر صلی الله علیه و آله دوازده امام علیه السلام منصوب شدند.
ب: مطابق روایات شیعه و سنی امامان بعد از پیامبر صلی الله علیه و آله تا روز قیامت دوازده نفرند.
ج: امام دوازدهم حضرت مهدی علیه السلام بزرگ ترین قیام کننده جهانی است که با هدف برپایی حکومت عدل توحیدی در سطح جهان قیام خواهد نمود.
د: این گونه قیام نیاز به آمدن اشخاصی بعد از او دارد که ادامه دهنده راه او در زمینه تبیین و تطبیق منویات و اصول نهضت او باشند که همانند او از مقام عصمت برخوردارند.
نتیجه: ضرورت رجعت اهل بیت علیهم السلام.
دلیل سوم: فطری بودن رجعت
تقریر دلیل:
الف: ضرورت حکومت عدل عالمی، فطری بشر است.
ب: عمر حضرت بعد از ظهور عادی خواهد بود، زیرا اصل در عدم اعجاز است.
ج: مطابق قاعده و روایات مدت حکومت عدل توحیدی طولانی خواهد بود.
د: باید کسانی باشند مثل خود حضرت که ادامه دهنده راه او هستند.
نتیجه: ضرورت رجعت.
غیر از این ادله عقلی جهات دیگری وجود دارد که اعتقاد به رجعت را ضروری می سازد:
1- وجود روایات فراوان در موضوع رجعت.
2- رجعت، با مسأله امامت گره خورده و اشاره به مظلومیت اهل بیت علیهم السلام دارد.
3- رجعت زمینه ساز اعتقاد به معاد است و اعتقاد مردم را به قیامت کبرا هموار می سازد.
4- عقیده به رجعت اثر ترتیبی در جامعه دارد، زیرا از آنجا که عصر ظهور به مانند بهشت روی زمین است که در آن انسان های بسیار خوب و بسیار بد رجعت می کنند، لذا این عقیده مشوق انسان بر کار خوب است تا به این فضیلت یعنی زندگی در بهشت زمین در عصر ظهور با رجعت نایل آید.