فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

516 : مقتضای قاعده عمومی در رابطه با مدت حکومت عدل توحیدی امام زمان علیه السلام چیست؟

مطابق قواعد عمومی، حد زمان لازم برای حکومت عدل جهانی توحیدی امام زمان علیه السلام باید وقت وسیعی باشد که بتواند اهداف عالی خلقت بشر در این دنیا در آن مدت زمان تحقق یابد. این مطلب را با مقدماتی کوتاه تقریر می کنیم:
الف: هدف از خلقت ایجاد عبودتی خالص در سطح کل جامعه است، عبودیت در سطح وسیعش به نحو استغراقی نه بدلی. خداوند متعال می فرماید: و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون(1319)؛ من جن و انس را نیافریدم جز برای اینکه عبادتم کنند.
ب: حضرت مهدی علیه السلام با برپایی حکومت جهانی اش در پیاده نمودن این هدف سهم عظیمی دارد.
ج: پیاده کردن این هدف عظیم احتیاج به زمان کافی دارد، زیرا اصل بر عدم معجزه است.
نتیجه:
بقای امام و حکومت او در مدت کافی برای تطبیق هدف عالی خلقت انسان ضروری است، زیرا هدف خلقت بشر در دو نوع است:
1- هدف کلی: برای مجموعه بشر که در نهایت باید به نحو عام استغراقی، تمام بشر به کمال برسند.
2- هدف مقطعی: که براغی بشر در هر برهه از زمانی متصور است و آن به نحو عام بدلی برای برخی از افراد بشر تحقق یافته است.

517 : مفاد روایات در مورد مدت حکومت حضرت مهدی علیه السلام چیست؟

وایات در این زمینه بر دو دسته اند:
الف: روایاتی که دلالت دارند بر اینکه مدت بقای حکومت حضرت ده سال یا کمتر است. این قول مشهور بین علما بوده، غالب روایاتش در مصادر اهل سنت یافت می شود.
ب: برخی روایات دیگر دلالت دارد بر اینکه مدت حکومت حضرت بیش از ده سال است.
روایاتی از نوع اول
1- ابو داوود به سندش از ابو سعید خدری از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل کرده که فرمود: مهدی از من است... و هفت سال حکومت خواهد کرد.(1320)
2- ترمذی به سند خود از ابو سعید خدری از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل کرده که فرمود: همانا در میان امتم مهدی است که خروج خواهد کرد و در مدت پنج یا هقت سال یا نه سال حکومت خواهد نمود.(1321)
روایاتی از نوع دوم
1- قندوزی حنفی از حذیفة بن یمان نقل کرده که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: مهدی مردی از اولاد من است... بیست سال حکومت خواهد نمود.(1322)
2- سیوطی به سندش از امام علی علیه السلام نقل کرده که فرمود: مهدی در مدت سی یا چهل سال، متولی امر مردم خواهد شد.(1323)
3- شیخ طوسی به سندش از جابر از امام باقر علیه السلام در حدیثی نقل می کند که به حضرت عرض کردم: چه مدت قیام حضرت در جهان طول خواهد کشید؟ حضرت فرمود: نوزده سال.(1324)
4- و نیز به سندش از ابن ابی یعفور نقل کرده که امام صادق علیه السلام فرمود: حکومت قائم از ما نوزده سال و چند ماه خواهد بود.(1325)
5- و نیز از عبد الکریم خثعمی نقل می کند که به امام صادق علیه السلام عرض کردم: مدت حکومت قائم علیه السلام چه مقدار است؟ حضرت فرمود: هفت سال، خداوند روزها و شب ها را طولانی خواهد کرد به حدی که یک سال از سال های او به مقدار ده سال از سال های شما است. لذا مدت حکومت آن حضرت هفتاد سال از سال های شما خواهد بود.(1326)
و نیز به سندش از ابی الجارود از امام باقر علیه السلام نقل کرده که فرمود: همان قائم سیصد و نه سال حکومت خواهد نمود همان گونه که اهل کهف در غارشان درنگ کردند، زمین را پر از عدل و داد خواهد کرد آن گونه که پر از ظلم و جور شده باشد.(1327)

518 : روایات مختلف در مورد مدت حکومت حضرت مهدی علیه السلام را چگونه توجیه می کنید؟

با توجه به روایات موجود درباره مدت حکومت حضرت مهدی علیه السلام سه قول وجود دارد:
1- ترجیح روایات هفت سال در مدت حکومت حضرت
این قول شواهد و مویداتی نیز دارد:
الف: چون از شهرت در عمل برخوردار است.
ب: این روایات بنابر قول ابوالحسین آبری مستفیض یا متواتر است.(1328)
ج: قیام و حکومت حضرت مهدی علیه السلام در مدت هفت سال فضیلتی برای آن حضرت است.
د: روایات هفت سال به روایاتی تقیید می خورد که هر سال از آن هفت سال را برابر ده سال می داند که مجموع آن هفتاد سال می شود که در نتیجه مدت معقولی برای برپایی حکومت عدل جهانی است.
و نیز ممکن است که روایت فوق را حمل بر مبالغه در طولانی بودن مدت حکومت حضرت نمود زیرا عدد هفتاد به جهت مبالغه به کار می رود.
2- حمل روایات به مرحله حیات و حکومت
احتمال دوم آن است که روایات مختلف را بر دو مرحله حمل کنیم:
الف: مرحله حیات امام زمان علیه السلام بعد از ظهور؛ که کمتر از ده سال است.
ب: مرحله حکومت عدل جهانی توحیدی که بیش از ده سال به طول خواهد انجامید. خصوصا آنکه با رجعت هر یک از امامان قبل از برپایی قیامت و بعد از ظهور حضرت حکومت عدل جهانی توحیدی ادامه خواهد یافت.
3- حمل بر مراحل شدت و ضعف
ممکن است اختلاف مدت در حکومت حضرت را به مراحل قوت و ضعف حمل نمود .
سفارینی می گوید: بر فرض صحت تمام روایات می توان همه را این گونه حمل کرد که حکومت حضرت از حیث ظهور و قوت متفاوت است، مدت بیشتر را حمل بر تمام مدت حکومت از اول زمان بیعت تا آخر حکومت حمل می کنیم. و مدت زمان کمتر را بر حداقل ظهور مدت حد وسط را نیز بر حد وسط ظهور و قوت حمل می کنیم.(1329)
خلاصه کلام سفارینی این است که ایشان مراحل حکومت حضرت را به سه بخش تقسیم می کند:
الف: مرحله ظهور و قوت که در آن زمان، امور رتق و فتق می شود. (حداقل).
ب: مرحله تثبیت و آرامش. (حد وسط).
ج: مرحله نهایی و نهایت حکومت حضرت. (حداکثر).