فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

443 : کشتاری که در روایات مهدویت به آن اشاره شده به چه وقتی اشاره دارد؟

خباری که در آنها کشتار در حجم وسیعی را مطرح کرده اند بر دو قسم است:
الف: قسمتی از آنها مربوط به ملاحم و فتنه های قبل ظهور است و هیچ گونه ارتباطی به دوران ظهور ندارد و تنها ناظر به اوضاع نابسامان جهان پیش از ظهور است. بیشتر این روایات از روایات مرسه اهل سنت است.
ب: دسته ای دیگر از روایات مربوط به هنگامه ظهور و حکومت امام زمان علیه السلام است. این نوع روایات نیز بر دو گونه اند:
1- روایاتی که از طریق عامه و از نبویات است و بیشتر آنها مشکل سندی دارد، به طوری که بعضی از آنها مرسل و برخی دیگر به پیامبر صلی الله علیه و آله منتهی نمی شود، بلکه از افرادی مانند کعب الاحبار نقل شده که در زمان پیامبر مسلمان نبوده است.
عمده این روایات از اسرائیلیات است که با اغراض مختلفی وارد کتاب های روایی شده اند. عالمی از اهل سنت مانند ابن کثیر هنگامی که به روایات امثال کعب الاحبار می رسد می گوید: خدا ما را از این همه اخبار دروغی که وارد تفسیرها و کتاب های روایی شده بی نیاز کند....(1182)
2- روایاتی که از طریق اهل بیت علیهم السلام نقل شده و یا در کتاب های شیعه ذکر شده است. در این کتاب ها اخبار منقولی از اهل بیت علیهم السلام و برخی دیگر که نقل شده به آن حضرت منتهی نمی شود.

444 : حجم کشتارها و خونریزی ها در هنگام قیام حضرت مهدی علیه السلام چه مقدار است؟

نمی توانیم ادعا کنیم که هنگام قیام امام زمان علیه السلام هیچ گونه قتل و کشتاری رخ نمی دهد، زیرا مسلما این واقعه عظیم بدون برطرف کردن خارها و دشمنان سر راه آن حضرت میسر نخواهد شد.
و لذا در روایات مشاهده می کنیم که اهل بیت علیهم السلام بر اصل قتل و خونریزی هنگام ظهور و قیام حضرت اشاره کرده اند.
بشیر بن ابی اراکه نبال می گوید: هنگامی که به مدینه وارد شدم به طرف منزل ابو جعفر امام باقر علیه السلام رفتم... عرض کردم: مرجئه می گویند: هنگامی که قیام قائم روی دهد همه کارها برای او هموار خواهد شد و به اندازه یک ظرف حجامت هم خون نمی ریزد. حضرت فرمود: ...کلا والذی نفسی بیده حتی نمسح و انتم العرق و العلق...(1183)؛ هرگز چنین نیست سوگند به آن که جانم به دست اوست کار به اینجا می انجامد که ما و شما عرق و خود بسته شده را پاک خواهیم کرد.
به این مضمون روایات دیگری نیز رسیده است. ولی از طرفی دیگر تاریخ گواهی می دهد که پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و امامان اهل بیت علیهم السلام سعی داشته اند امور را به طور عادی و از مسیر طبیعی آن انجام دهند و حتی الامکان دست به شمشیر نبرند، زیرا هدف آنان ارشاد و هدایت مردم است جز آنکه گسترش عدل در جامعه اقتضای کشت و کشتاری گر چه در حد محدود را دارد و قرار نیست که تمام امور از طریق معجزه حل شود، ولی اندیشه افراطی نیز در این مسأله صحیح نیست و هرگز دلیلی عقلی و عقلایی و نقلی بر گستردگی کشتارها در حدی وسیع وجود ندارد خصوصا آنکه مطابق ادعای برخی، از هر نه نفر هفت هفت نفر یا از هر هفت نفر پنج نفر کشته می شوند.!

445 : مطابق روایات شیعه قتل ها در چه وقتی خواهد بود؟

با توجه به احادیث اهل بیت علیهم السلام پی خواهیم برد که جهان اندکی قبل از ظهور شاهد جنگ های خونین خواهد بود و لذا می توان گفت که مردم با مشاهده و مواجهه با این جنگ ها به استقبال مصلحی عالمی خواهد رفت، و حضرت نیز از این موقعیت استفاده کرده و با کمترین استقامتی از طرف مخالفین خود و ظالمین عالم را فتح خواهد کرد.
امام صادق علیه السلام فرمود: لا یکون هذا الامر حتی یذهب ثلث الناس. فقیل له: أذا ذهب ثلث الناس فما یبقی؟ فقال علیه السلام: أما ترضون ان تکونوا الثلث الباقی(1184)؛ این امر - قیام امام زمان علیه السلام - واقع نمی شود تا اینکه دو سوم مردم از بین بروند. راوی می گوید: به حضرت عرض کردم: اگر دو سوم مردم از بین بروند چه کسی باقی می ماند؟ حضرت فرمود: آیا راضی و خرسند نمی شوید که شما از یک سوم باقی مانده باشید.
زراره می گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: آیا ندای آسمانی حقیقت دارد فرمود: ای والله حتی یسمعه کل فقوم بلسانهم و فقال علیه السلام لا یکون هذا الامر حتی یذهب تسعة اعشار الناس(1185)؛ آری به خدا سوگند چنان است که هر قومی با زبان خودشان آن را می شنوند. آن حضرت فرمود: این امر محقق نمی شود تا اینکه نه دهم (10/9) مردم از میان بروند.
سلیمان بن خالد می گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود: قدم القائم موتتان: موت احمر و موت أبیض حتی یذهب من کل سبعة خمسة: الموت الاحمر، السیف، و الموت الابیض، الطاعون(1186)؛ قبل از قیام قائم دو نوع مرگ رخ می دهد، مرگ سرخ و مرگ سپید، تا اینکه از هر هفت نفر پنج نفر از بین برود، مرگ سرخ با شمشیر و مرگ سپید با طاعون است.
با ملاحظه این احادیث و احادیث دیگر پی خواهیم برد که حجم وسیعی از کشتارها و خونریزی ها مربوط به دوران پیش از قیام حضرت مهدی علیه السلام و قبل از ندای آسمانی است.
گر چه برخی از روایات نیز از مجعولات و اسرائیلیات بوده و با اهداف و انگیزه های خاصی مانند خدشه دار کردن چهره نهضت جهانی و حکومت حضرت مهدی علیه السلام و یا توجیه کشتارها در فتوحات و... وارد کتاب های روایی شده و کشتارهای زیادی را به امام زمان علیه السلام نسبت داده است.
و نیز یک سری از آنها مرسل و مرفوعه است و مشکل سندی دارد، همانند روایتی را که فضل بن شاذان مرفوعاً از امام صادق علیه السلام نقل می کند که حضرت فرمود: یقتل القائم علیه السلام حتی یبلغ السوق. فیقول به رجل من ولد ابیه...(1187)؛ حضرت قائم علیه السلام آن قدر از انسان ها را می کشد که تا ساق پا را خون فرا می گیرد تا آنکه شخصی از فرزندان پدرش به او اعتراض شدید می کند....
البته همچنان که اشاره شد این حدیث مرفوعه بوده و مشکل سندی دارد و از طرفی محتوا و دلالتش ناتمام است، زیرا ممکن است که سوق که در روایت آمده مقصود از آن نام شهر یا محلی همانند سوق الاهواز باشد خصوصا آنکه در حدیث مذکور سخن از خون به میان نیامده است. لذا چنین به نظر می رسد که سوق محل و مکان مخصوص باشد.
و نیز برخی از روایات به جهات دیگری ضعف سند دارد: در روایتی از امام صادق علیه السلام نقل شده که فرمود: ...و به حدی از ظالمان را خواهد کشت که جاهلان می گویند اگر این مرد از ذریه محمد بود ترحم می کرد.
ولی این روایت از حیث سند مورد اشکال است؛ زیرا در سند آن احمد بن عثمان آدمی است که مجهول می باشد.(1188)
زر بن حبیش می گوید: از علی علیه السلام شنیدم که می فرمود: خداوند به واسطه مردی از ما فتنه ها و آشوب ها را برطرف می سازد و آنان فتنه گران را خوار و ذلیل می گرداند و بر آنان جز شمشیر وارد نمی کند. شمشیر بر دوش نهاده و هشت ماه به شدت مبارزه می کند تا اینکه می گویند: به خدا سوگند این از فرزندان فاطمه نیست، اگر از فرزندان فاطمه بود به ما رحم می کرد.
و از عیسی بن خشاب نقل شده که به امام حسین بن علی علیه السلام عرض کردم: آیا شما صاحب این امر هستید؟ فرمود: لا ولکن صاحب الامر الطرید الشرید الموتور بابیه المکنی بعمه یضع سیفه علی عاتقه ثمانیة اشهر(1189)؛ خیر ولی صاحب امر، رانده شده، دور افتاده، خونخواه پدرش و دارای کنیه عمویش می باشد. شمشیرش را هشت ماه بر دوش خود می نهد.
و از ابو بصیر نقل شده که فرمود: شنیدم که امام باقر علیه السلام می فرمود: یضع السیف علی عاتقه ثمانیة اشهر هرجا هرجا حتی یرضی الله. فقلت: فکیف یعلم رضی الله؟ قال یلقی الله فی قلبه الرحمة...(1190)؛ شمشیر را هشت ماه بر دوش خود می نهد و به شدت مبارزه می کند تا اینکه خداوند راضی شود. عرض کردم: چگونه رضایت خدا را می داند؟ فرمود: خداوند در دل ایشان رحمت قرار می دهد.
این روایات از حیث سند ضعیف هستند زیرا در سند اول و دوم عمر بن قیس و عیسی بن خشاب وجود دارند که هر دو مجعولند.
و در سند روایت سوم ابن ابی حمزه واقع شده که او هم مورد تضعیف قرار گرفته است.
از طرفی دیگر ممکن است که مقصود از این احادیث، مدت عملیات تهاجمی لشکریان حضرت باشد که در طول هشت ماه ادامه می یابد.
این نکته نیز قابل توجه است که کاری بس عظیم که حضرت انجام می دهد یعنی همان گسترش حکومت عدل جهانی در سطح کره روی زمین اقتضای چنین قتل و کشتاری گر چه در حدی محدود را دارد، زیرا با قیام حضرت هرگز ستمگران ساکت نخواهند بود ولی این کشتارها را در مقابل قیام ها و نهضت های دیگر که ملاحظه می کنیم چندان قابل توجه نیست.