فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

417 : آیه ارسال رسول چگونه بر ظهور امام زمان علیه السلام دلالت دارد؟

خداوند متعال می فرماید: هو الذی ارسل رسوله بالهدی و دین الحق لیظهره علی الدین کله و لو کره المشرکون(1120)؛ او کسی است که رسولش را با هدایت و دین حق فرستاد تا او را بر همه آیین ها غالب گرداند هر چند مشرکان کراهت داشته باشند. مقصود از هدایت در آیه، هدایت الهی است که رسول خود را بر آن مبعوث کرده و مراد از دین حق نیز همان دین اسلام است. و ضمیر در لیظهره به دین اسلام بر می گردد نه رسول خدا صلی الله علیه و آله زیرا مرجعی نزدیک تر از کلمه رسول است. و نیز تناسب بین غالب که دین اسلام است با مغلوب که ادیان دیگر است برقرار می شود.
فخر رازی می گوید: در زمان حضرت عیسی و حضرت مهدی علیه السلام محقق می شود.(1121)
طبری می گوید: در زمان نزول حضرت عیسی علیه السلام تمام ادیان باطل و نابود شده و تنها دین اسلام بر همه ادیان غالب خواهد شد.(1122)
از سعید بن جبیر روایت شده که آیه مربوط به مهدی علیه السلام از اولاد فاطمه علیها السلام است که خداوند او را بر همه ادیان غالب خواهد کرد.(1123)
ابو بصیر از امام صادق علیه السلام در تفسیر آیه فوق روایت کرده که فرمود: به خدا سوگند تاویل آیه هنوز تحقق نیافته و نخواهد یافت تا آنکه قائم خروج کند. و هنگامی که خروج کرد کافر به خدای عظیم در روی زمین باقی نمی ماند.(1124)

418 : آیه وراثت چگونه بر ظهور امام زمان علیه السلام دلالت دارد؟

خداوند متعال می فرماید: و لقد کتبنا فی الزبور من بعد الذکر ان الارض یرثها عبادی الصالحون(1125)؛ ما در زبور بعد از ذکر نوشتیم که بندگان صالح من وارث زمین خواهند شد.
مقصود از زبور در آیه، زبور داوود و مراد از ذکر تورات است. در زبور می خوانیم: زیرا که شریران منقطع می شوند ولی متوکلان به خداوند وارث زمین خواهند شد، و حال اندک است که شریر نیست می شود، هر چند مکانش را استفسار نمایی ناپدید خواهد شد، اما متواضعان وارث زمین شده و از کثرت سلامتی متلذذ خواهند شد.(1126)
و در آیه 29 از مزمور داوود آمده است: صالحان وارث زمین خواهند شد و در آن تا ابد سکونت خواهند داشت.
مقصود از کلمه الارض در آیه فوق مطلق زمین دنیا و آخرت بهشت است؛ زیرا تخصیص آن به زمین دنیا بدون وجه است.(1127)
و مقصود از عبادی الصالحون معنای عامی است که شامل هر زمان و مکان و هر قومی خواهد شد، و مصداق اکمل و اتم آن مطابق روایات زمانی است که حضرت مهدی علیه السلام ظهور کرده و زمین را پر از عدل و داد خواهد کرد. در آن زمان است که تمام کره زمین در اختیار بندگان صالح خداوند قرار خواهد گرفت.
ابن کثیر می گوید: خداوند در آیه شریفه بشارت می دهد بر بندگان صالح خود که در دنیا و آخرت آنان را سعادتمند کرده و آنان را وارث زمین و بهشت گرداند.(1128)
آلوسی می گوید: اگر بگوییم که این آیه مربوط به عصر مهدی و نزول عیسی است به اقوال دیگر احتیاجی نیست.(1129)
و لذا در ذیل آیه روایاتی نقل شده که دلالت بر انطباق آیه بر عصر ظهور حضرت مهدی علیه السلام دارد.
ثوبان از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل کرده که فرمود: خداوند برای من زمین را جمع نمود. پس من مشرق ها ومغرب های آن را مشاهده کردم و امت من زود است که به آن خواهند رسید.(1130)
امام باقر علیه السلام فرمود: مقصود از عبادی الصالحون اصحاب مهدی علیه السلام در آخرالزمان است.(1131)

419 : آیه استضعاف چگونه بر ظهور حضرت مهدی علیه السلام دلالت دارد؟

خداوند متعال می فرماید: و نرید ان نمن علی الذین استضعفوا فی الارض و نجعلهم ائمة و نجعلهم الوارثین(1132)؛ اراده ما بر این قرار گرفته که بر مستضعفین زمین منت بگذاریم و آنها را پیشوایان و وارثین [روی زمین قرار ]دهیم.
مطابق سیاق آیه فوق مفسران اهل سنت و شیعه شأن نزول آیه را مربوط به قوم بنی اسرائیل می دانند،(1133) آنان بودند که روی زمین به استضعاف کشیده و خداوند آنها را بر فرعونیان پیروز گرداند، ولی ظاهر آیه دلالت بر قانون کلی و اراده و مشیت همیشگی خداوند نسبت به مستضعفین تا روز قیامت دارد خداوند اراده کرده که به حسب شرایط خاص مستضعفین را بر مستکبرین عالم پیروز گرداند، که نمونه ای از آن تحقق مشیت الهی نسبت به پیروزی بنی اسرائیل و زوال حکومت فرعونیان بود. نمونه کامل تر آن حکومت پیامبر اسلام بعد از ظهور اسلام است. و مطابق روایات اسلامی مصداق کامل تر از همه حکومت ها، حکومت حضرت مهدی علیه السلام در عصر ظهور است که خداوند حکومت او را که همان حکومت مستضعفین است در سرتاسر گیتی گسترش خواهد داد و کره زمین را پر از عدل و داد خواهد کرد این معنا را می توان از قرائنی به دست آورد:
1- اراده خداوند در آیه به صیغه مضارع نرید آمده که دلالت بر استمرار دارد.
2- اراده حتمی الهی بر عنوان مستضعفین وارد شده و مستضعفین بنی اسرائیل خصوصیت ندارند.
3- روایاتی که از طرق شیعه و سنی در ذیل آیه وارد شده دلالت بر عمومیت این سنت الهی دارد:
امام صادق علیه السلام فرمود: همانا آیه مخصوص به صاحب امری است که در آخرالزمان ظهور کرده و جباران و فرعونیان را نابود خواهد کرد، او شرق و غرب زمین را مالک می شود پس زمین را پر از عدل می کند همان گونه که پر از ظلم شده باشد.(1134)
حضرت علی علیه السلام فرمود: دنیا بعد از آنکه در برابر ما همچون شتر بد خلق چموشی و سرکشی کرد به سوی ما روی می آورد و در برابر ما رام می شود. آن گاه این آیه را تلاوت نمود: و نرید ان نمن... .(1135)