فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

415 : مقصود از خروج دجال که از علایم ظهور به حساب آمده چیست؟

روایات بسیاری در مصادر حدیثی اهل سنت درباره خروج دجال در آخرالزمان و قبل از برپایی حکومت امام مهدی علیه السلام وارد شده است.
بخاری به سندش از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل کرده که فرمود: دجال خروج خواهد کرد تا اینکه در ناحیه ای از مدینه فرود می آید، و سه بار اعلان آماده باش جنگ می دهد، آن گاه به سوی او هر کافر و منافقی حرکت می کند.(1100)
در مصادر اهل سنت برای دجال صفاتی ذکر شده است از قبیل:
1- ادعای ربوبیت می کند.(1101)
2- عمر طولانی دارد.(1102)
3- همراه او آب و آتش است.(1103)
4- کور را بینا کرده و برص را شفا می دهد.(1104)
5- مرده را زنده می کند.(1105)
6- کسی را می کشد آن گاه او را زنده می کند.(1106)
7- با او بهشت و آتش است.(1107)
8- با او نهری از آب سفید و نهری از آتش است.(1108)
9- خواسته او برآورده می شود.(1109)
درباره دجال با این اوصاف احتمالاتی وجود دارد:
الف: دجال شخصی حقیقی است که کارهای خارق العاده ای را در قالب سحر و جادو انجام می دهد.
ب:
مقصود به دجال همان ابلیس (شیطان) است.
ج:
احتمال می رود که دجال همان سفیانی است که در روایات شیعه به خروج او در آخرالزمان تاکید فراوان ده است.
د: مقصود از دجال همان اسرائیل است.
در ابتدا این احتمال به نظر می رسد که احادیث دجال از جمله اسرائیلیاتی باشد که در احادیث اهل سنت وارد شده است زیرا:
اولا:
اثری از این احادیث در روایات اهل بیت علیه السلام به چشم نمی خورد.
ثانیا:
غالب احادیث دجال از کعب الاحبار یهودی الاصل رسیده است. کسی که تمام افعال و اقوالش مشکوک ه نظر می رسد.
ثالثا:
این اعتقاد که مسیح منتظر خروج می کند و دجال را به قتل می رساند در عقاید یهود مشاهده می شود.
در هر حال بر فرض صحت این روایات احتمال تأویل این روایات و رمزی بودن و جنبه سمبلیک داشتن آنها زیاد است.
سید محمد صدر رحمة الله علیه می فرماید: دجال رمزی است از اوج تمدن و تکنیک غرب که با اسلام و مبانی آن ستیز دارد. تمدنی که در صدد به سلطه کشیدن هر انسانی است ما به طور وضوح مشاهده می کنیم که چگونه تمدن و تکنیک غرب مادی گرا در این عصر بر تمام جوامع حتی مسلمانان تسلط پیدا کرده است...(1110)
از بیانات استاد محمد طیّ(1111) و نویسنده مصری شیخ محمد فهیم ابو عبیه در تعلیقه خود بر کتاب نهایة البدایة و النهایة(1112) نیز همین احتمال به دست می آید.

قرآن و ظهور موعود جهانی

416 : آیه وعد چگونه بر ظهور موعود جهانی دلالت دارد؟

خداوند متعال می فرماید: وعد الله الذین آمنوا منکم و عملوا الصالحات لیستخلفنهم فی الارض کما استخلف الذین من قبلهم و لیمکنن لهم دینهم الذی ارتضی لهم و لیبدلنهم من بعد خوفهم أمنا یعبدوننی لایشرکون بی شیئا و من کفر بعد ذلک فاولئک هم الفاسقون(1113)؛ خداوند به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده اند وعده می دهد که قطعا آنان را حکمران روی زمین خواهد کرد همان گونه که به پیشینیان آنها خلافت روی زمین را بخشید و دین و آیینی را که برای آنان پسندیده پابرجا و ریشه دار خواهد ساخت و ترسشان را به امنیت و آرامش مبدل می کند آنچنان که تنها مرا می پرستند و چیزی را شریک من نخواهند ساخت و کسانی که پس از آن کافر شوند آنها فاسقانند .
آیه فوق مربوط به زمان ظهور حضرت مهدی علیه السلام و عصر حکومت جهانی توحیدی است. و شواهد و قرائن آن عبارت است از:
1- با آیات دیگر که ظهور در غلبه دین اسلام در آخرالزمان بر سایر ادیان دارد سازگاری و مناسبت دارد.
2- کلمه الارض که با الف و لام جنس آمده، بدون قرینه ای بر انصراف آن به سرزمین خاص و معین، حمل بر تمام روی زمین می شود.(1114)
3- تبدیل خوف به امنیت کامل تاکنون انجام نگرفته است و این تنها با حکومت گسترده مومنین بر روی زمین انجام می گیرد.
4- با مراجعه به روایاتی که در ذیل آیه فوق رسیده این معنا تأیید می گردد.
قرطبی در ذیل آیه از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل کرده که فرمود: در آن روز بر روی زمین خانه ای نیست جز آنکه خداوند کلمه اسلام را در آن وارد خواهد ساخت.(1115)
سدیّ از ابن عباس نقل کرده که آیه در مورد آل محمد صلی الله علیه و آله نازل شده است.(1116)
از امام سجاد علیه السلام نقل شده که فرمود: آیه در شأن حضرت قائم علیه السلام است.(1117)
از امام صادق علیه السلام نیز نقل شده که فرمود: آیه درباره قائم و اصحاب اوست.(1118)
5- در زمان خلافت خلفای اربعه نیز امنیت کامل در سرتاسر جهان پدید نیامد خصوصا آنکه دو دشمن قدرتمند ایران و روم اسلام را تهدید می کردند و لذا در طول سی سال جنگ های زیادی به وقوع پیوست.
فضل می گوید: ...به امام صادق علیه السلام عرض کردم: این نواصب گمان می کنند که آیه در شأن ابوبکر و عمر و عثمان و علی علیه السلام نازل شده است. حضرت فرمود: خداوند قلوب ناصبه را هدایت نمی کند، چه زمانی دین مرضی خدا و رسول تثبیت شده است و امر آن انتشار یافته و خوف و شک از قلوب و سینه های مردم در عهد یکی از آن سه خلیفه و در عهد علی علیه السلام با ارتداد مردم بیرون رفته است. چه فتنه هایی که در ایام آنها برانگیخته شد، و چه جنگ هایی به آنها نسبت داده شده است که بین آنان و کفار واقع شد.(1119)