فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

405 : چه راه صحیحی در بررسی علایم ظهور پیشنهاد می کنید؟

در مورد علایم ظهور سه مشکل اساسی وجود دارد که باید هر کدام مورد بررسی دقیق قرار گیرد:
1- اثبات علامت به دلیل معتبر.
2- خارج کردن علامت از قالب غموض و ابهام.
3- کشف قواعد یقین برای اثبات یا نفی تحقق علامت در خارج.
برای اثبات صحت روایات علایم ظهور و تمییز آنها از روایات جعلی، اعتماد بر افراد ثقه و اطمینان به صدور روایات از معصوم کافی است، زیرا روایات علایم ظهور برخی متواتر یا مستفیض یا صحیح و معتبرند، و برخی دیگر گر چه ضعیف السند است ولی مؤیدات و شواهدی بر صحت در روایات دیگر دارد که با سند صحیح وارد شده است.
راه روشن شدن علامت ظهور به دو نوع امکان پذیر است:
الف: اصول علمی، که در مورد روایات فقهی نیز مورد استفاده واقع می گردد.
ب: مقدمات علمی، که مربوط به خصوص علایم ظهور است و مهم ترین آنها: تاریخ جغرافیا، علم حساب و جمل و اصطلاحات مربوط به علایم ظهور است.
و برای کشف اثبات یا نفی علامتی در خارج می توان قواعدی را بیان داشت تا با اعمال آنها به حقیقت امر پی برد:
1- اوصاف آن علامت را به صورت دقیق در نظر گرفته و بر خارج تطبیق نمود.
2- با دلیل ثابت شود که آن علامت زمان سابق در خارج تحقق نیافته است.
3- احتمال تحقق آن را در زمان آینده نفی کند.

406 : آیا روایات علایم ظهور اشکال سندی و متنی دارد؟

برخی می گویند بحث از علایم ظهور بی فایده است؛ زیرا غالب روایاتش از ناحیه سند ضعیف بوده و از جهت مضمون نیز معقول نیست خصوصا آنکه اموری که اتفاق می افتد تشابه زیادی با یکدیگر دارد.
پاسخ :
1- بسیاری از اخبار علایم ظهور صحیح السند بلکه مستفیض یا متواتر است. مضافا اینکه تعداد بی شماری از آنها مضمونی واضح و روشن دارند به درجه ای که در حکم نص صریح در موضوع خود است.
2- وجود روایات ضعیف در تمام موضوعات دینی و خبرهای مختلف وجود دارد، این مسأله باعث نمی شود که انسان محقق دست از بحث و بررسی آن بردارد بلکه وظیفه دارد که با روشی صحیح به بررسی سندی آنها بپردازد.
3- گر چه در تطبیق علایم ظهور اشتباهاتی صورت گرفته، ولی این امر باعث نمی شود که دست از بحث و تحقیق برداریم بلکه وظیفه داریم تا با به کار گرفتن روشی علمی و معتبر به طریقی صحیح و معتبر برای تطبیق صحیح علایم در خارج دست یابیم.

407 : مقصود از نفس زکیه که قبل از ظهور کشته خواهد شد کیست؟

در روایات شیعه به علامتی قبل از ظهور حضرت مهدی علیه السلام به عنوان قتل نفس زکیه اشاره شده است که بعد از این جنایت، حضرت ظهور خواهند کرد.
از امام صادق علیه السلام نقل شده که فرمود: لیس بین قائم آل محمد و بین قتل النفس الزکیه الا خمسة عشر لیلة(1076)؛ بین قیام قائم علیه السلام و کشته شدن نفس زکیه بیش از پانزده شبانه روز فاصله نیست.
شیخ مفید رحمة الله علیه می گوید: از جمله علایم ظهور، کشته شدن نفس زکیه در پشت کوفه با هفتاد نفر از صالحین است.(1077)
از برخی روایات، نفس زکیه دیگری نیز استفاده می شود که مأمور تبلیغ از طرف امام زمان علیه السلام است که بین رکن و مقام به شهادت خواهد رسید.(1078)
برخی ممکن است گمان کنند که نفس زکیه که در این روایات به شهادت آن اشاره شده همان محمد بن عبدالله بن حسن بن علی بن ابی طالب است که در زمان منصور عباسی قیام کرد تا حق اهل بیت علیه السلام را از ظالمان بستاند. ولی شواهد و قرائن موجود بر خلاف این احتمال را دلالت دارد:
1- در برخی روایات اشاره به کشته شدن نفس زکیه بین رکن و مقام دارد که محمد بن عبدالله بن الحسن در آن نقطه به شهادت نرسیده است.
2- مطابق برخی روایات بین ظهور حضرت و کشته شدن نفس زکیه پانزده شب فاصله است.
3- کشته شدن محمد بن عبدالله بن الحسن قبل از ولادت حضرت مهدی علیه السلام بوده است و لذا نمی توان آن را از علایم ظهور دانست.
4- محمد بن عبدالله نیَّت خالص از عملکرد خود نداشته است، و لذا بنابر نقل مقاتل الطالبین ادعای مهدویت نمود و پدرش نیز او را بعد از زوال دولت بنی امیه و قبل از تاسیس دولت بنی عباس به عنوان مهدی معرفی کرد.(1079)
5- در روایتی از امام صادق علیه السلام می خوانیم که فرمود: بعد از کشته شدن نفس زکیه صاحب امر ظهور خواهد کرد.(1080) که در بعدیت نزدیک ظهور دارد.