فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

404 : آیا علایم ظهور متعلق بدا واقع می شود؟

از برخی روایات استفاده می شود که علایم ظهور بر دو قسم هستند: برخی حتمی اند که مورد بدا و تجدید نظر واقع نمی شوند، و برخی دیگر متعلق بدا واقع می گردند، ولی اصل ظهور امری حتمی است که خداوند متعال در آن جواب فطرت و خواسته درونی بشر را داده و وعده به تحقق آن داده است و خداوند هرگز خلف وعده نمی کند.
داوود بن ابی القاسم می گوید: ما نزد ابی جعفر محمد بن علی الرضا علیه السلام بودیم که سخن از خروج سفیانی به میان آمد و اینکه در روایت آمده که امر او حتمی است. به ابو جعفر علیه السلام عرض کردم: آیا بدا در امر، حتمی خواهد شد؟ حضرت فرمود: آری. عرض کردم: ما می ترسیم که در امر قائم نیز بدا حاصل شود. فرمود: امر قائم از اموری است که وعده داده شده و خداوند در وعده خود تخلف نخواهد کرد.(1075)
علایم حتمی که مورد بدا واقع نمی شود نشانه هایی دارد که به برخی از آنها اشاره می کنیم:
1- تصریح به حتمی بودن آن در روایات.
2- تاکید به قسم.
3- تاکید به لابد.
4- تاکید به لام.
5- تاکید به ان.
6- تاکید به تکرار.
7- تاکید به سین و سوف.

405 : چه راه صحیحی در بررسی علایم ظهور پیشنهاد می کنید؟

در مورد علایم ظهور سه مشکل اساسی وجود دارد که باید هر کدام مورد بررسی دقیق قرار گیرد:
1- اثبات علامت به دلیل معتبر.
2- خارج کردن علامت از قالب غموض و ابهام.
3- کشف قواعد یقین برای اثبات یا نفی تحقق علامت در خارج.
برای اثبات صحت روایات علایم ظهور و تمییز آنها از روایات جعلی، اعتماد بر افراد ثقه و اطمینان به صدور روایات از معصوم کافی است، زیرا روایات علایم ظهور برخی متواتر یا مستفیض یا صحیح و معتبرند، و برخی دیگر گر چه ضعیف السند است ولی مؤیدات و شواهدی بر صحت در روایات دیگر دارد که با سند صحیح وارد شده است.
راه روشن شدن علامت ظهور به دو نوع امکان پذیر است:
الف: اصول علمی، که در مورد روایات فقهی نیز مورد استفاده واقع می گردد.
ب: مقدمات علمی، که مربوط به خصوص علایم ظهور است و مهم ترین آنها: تاریخ جغرافیا، علم حساب و جمل و اصطلاحات مربوط به علایم ظهور است.
و برای کشف اثبات یا نفی علامتی در خارج می توان قواعدی را بیان داشت تا با اعمال آنها به حقیقت امر پی برد:
1- اوصاف آن علامت را به صورت دقیق در نظر گرفته و بر خارج تطبیق نمود.
2- با دلیل ثابت شود که آن علامت زمان سابق در خارج تحقق نیافته است.
3- احتمال تحقق آن را در زمان آینده نفی کند.

406 : آیا روایات علایم ظهور اشکال سندی و متنی دارد؟

برخی می گویند بحث از علایم ظهور بی فایده است؛ زیرا غالب روایاتش از ناحیه سند ضعیف بوده و از جهت مضمون نیز معقول نیست خصوصا آنکه اموری که اتفاق می افتد تشابه زیادی با یکدیگر دارد.
پاسخ :
1- بسیاری از اخبار علایم ظهور صحیح السند بلکه مستفیض یا متواتر است. مضافا اینکه تعداد بی شماری از آنها مضمونی واضح و روشن دارند به درجه ای که در حکم نص صریح در موضوع خود است.
2- وجود روایات ضعیف در تمام موضوعات دینی و خبرهای مختلف وجود دارد، این مسأله باعث نمی شود که انسان محقق دست از بحث و بررسی آن بردارد بلکه وظیفه دارد که با روشی صحیح به بررسی سندی آنها بپردازد.
3- گر چه در تطبیق علایم ظهور اشتباهاتی صورت گرفته، ولی این امر باعث نمی شود که دست از بحث و تحقیق برداریم بلکه وظیفه داریم تا با به کار گرفتن روشی علمی و معتبر به طریقی صحیح و معتبر برای تطبیق صحیح علایم در خارج دست یابیم.