فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

384 : چه ارتباطی بین امام زمان علیه السلام با کوه رضوی و ذی طوی است؟

امام زمان علیه السلام در عصر غیبت کبرا مکان خاصی ندارد، نه در کوه رضوی مخفی است و نه در ذی طوی و نه در سرداب مقدس. آری برخی از فرقه های کیسانیه که منقرض شده اند معتقد بودند که محمد بن حنفیه در کوه رضوی مخفی است. پس چه ارتباطی با این دو کوه و امام زمان علیه السلام وجود دارد که در دعای ندبه به آن اشاره شده است؟
پاسخ : قبل از پاسخ اشکال باید بدانیم که رضوی و ذی طوی چه مکانی است؛
ذی طوی اسم مکانی است داخل حرم که حدود یک فرسخ تا مکه فاصله دارد و از آنجا خانه های مکه پیداست.(1030)
و رضوی کوهی از کوه های مدینه منوره است در نزدیکی ینبع، که فاصله بین آن کوه تا مدینه چهل میل است. در مدح و فضیلت آن کوه روایاتی وارد شده است.
در جواب سؤال فوق می گوییم: آری ما معتقدیم که حضرت مکان معین در عصر غیبت ندارد و روایات و ادعیه این مطلب را تأیید می کند، ولی این جمله به معنای آن نیست که حضرت در کوه رضوی یا در منطقه ذی طوی مخفی است، بلکه معنایی کنایی دارد به این معنا که برای حضرت هیچ مکان معینی نیست، و لذا این جمله هیچ ارتباطی با عقیده کیسانیه ندارد.
و اما اینکه چرا این دو مکان به طور خصوص در این دعا ذکر شده، به جهت تقدس و تبرک این دو مکان است، و ثابت شده که حضرت علیه السلام در این دو مکان زیاد تردد داشته اند.
و ممکن است که در ذکر این منطقه اشاره به این نکته باشد که حتی این دو موضع که مورد اهتمام کیسانیه است تحت تصرف امام مهدی علیه السلام و محل تردد آن حضرت است. و یا اینکه مقصود از ذی طوی مکه مکرمه و رضوی مدینه منوره باشد، آن گونه که در کتاب اخبار مکه اشاره شده است.

385 : چرا اسامی تمام امامان در این دعا ذکر نشده است؟

گاهی گفته می شود چرا اسامی تمام امامان در این دعا ذکر نشده است؟
پاسخ :
تصریح نشدن به اسامی و عدد دوازده امام از قوت متن آن نمی کاهد. در عین حال گر چه تصریح به نام هر یک از آنها نشده ولی به طور کلی و اجمالی به مصائبی که آنها در راه هدایت خلق متحمل شده اند اشاره کرده است، آنجا که می گوید: لم یمتثل امر الرسول الله صلی الله علیه و آله فی الهادین بعد الهادین... یا آنجا که می فرماید: فقتل من قتل و سبی من سبی و اقصی من اقصی.
این عبارات اشاره به مصائبی دارد که هر یک از امامان در راه هدایت خلق متحمل شده اند.
و نیز در جایی دیگر می فرماید: أین الحسن أین الحسین، أین أبناء الحسین....

386 : آیا جمله و عرجت بروحه مخالف با معراج جسمانی است؟

برخی می گویند: جمله و عرجت بروحه الی سمائک که در دعای ندبه آمده مخالف با اجماع و آیات و روایاتی است که دلالت بر معراج جسمانی دارد لذا از این جهت در صدد برآمده اند تا در انتساب این دعا به امام خدشه وارد کنند.
پاسخ :
صحیح در این جمله: عرجت به الی سمائک است نه بروحه و لذا دلالت بر معراج روحانی ندارد شاهد این مطلب چند قرینه است:
1- محدث نوری رحمة الله علیه در کتاب تحیة الزائر می گوید: در نسخه ای که من از مزار محمد بن مشهدی دارم: عرجت به الی سمائک ثبت شده است.(1031)
2- شیخ عباس قمی رحمة الله علیه نیز در کتاب هدیة الزائر عبارت استاد خود حاجی نوری را نقل کرده و آن را تأیید نموده است.
3- الان نیز نسخه ای خطی و نفیس از کتاب مزار محمد بن مشهدی موجود است که در آن و عرجت به ثبت شده است.
4- جمله های دیگر در دعا نیز مؤید معراج جسمانی است از قبیل: و أوطأته مشارقک و مغاربک و سخرت له البراق.
5- بر فرض صحت نسخه و عرجت بروحه این جمله دلالت بر معاد روحانی فقط ندارد، از باب استهدام لفظ موضوع برای جزء و اراده کل، مقصود معراج جسمانی و روحانی است. از قبیل اینکه گفته می شود: روحی لک الفدآء. مرحوم حاج میرزا ابوالفضل تهرانی می گوید: گاهی کلمه روح را در معنای جسم با روح به کار می برند به جهت ارتباط بین حال و محل یا علاقه ملابست که بین آن دو است....(1032)