فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

373 : آیا دعای ندبه نزد علما معتبر است؟

روش عرف و عقلا در مسائل تاریخی قبول هر خبری است که در کتب تاریخی معتبر یا مشهور نقل شده باشد. ولی علمای اسلام در قبول اخبار و روایاتی که مربوط به احکام شرع و معارف دینی است به این مقدار اکتفا نمی کنند، بلکه در صدد بحث و تحقیق برآمده و در سند احادیث و عدالت و وثاقت راویان حدیث بررسی کامل می کنند، و مادامی که اطمینان کامل و وثوق به احادیث پیدا نکنند به آن عمل نمی نمایند.
این دقت و تحقیق به جهت حصول اطمینان به صدور حدیث از معصوم در مورد تکالیف الزامی، اعم از وجوب و حرمت دو چندان می شود، ولی در مورد مستحبات احتیاج مبرم به این گونه بررسی نیست. مورد ادعیه از این قسم است، زیرا به جهت استحباب قرائت آن احتیاج مبرمی به بررسی سندی ندارد، بلکه قرائت آن به رجا و امید مطلوبیت کافی است و می توان از قوت متن و الفاظ و مضامین دعا پی به اعتبار آن برد؛ زیرا این مضامین در آیات و روایات معتبر نیز وارد شده است. خصوصا آنکه مطابق اخبار من بلغ که دلالت بر تسامح در ادله سنن و مستحبات دارد، احتیاج چندانی به بررسی سند ادعیه مستحبه نیست.

374 : راه تشخیص روایت صحیح از غیر صحیح چیست؟

از آنجا که برخی از کذابین از زمان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در صدد جعل و وضع حدیث و نسبت آن به پیامبر و اهل بیت علیه السلام بوده اند، لذا جا دارد که میزانی را برای تمییز بین حدیث صحیح از غیر صحیح به دست دهیم. در این باره به چند میزان می توان اشاره نمود:
1- موافقت با قرآن
امام صادق علیه السلام از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل کرده که فرمود: ان علی کل حق حقیقة و علی کل صواب نورا فما وافق کتاب الله فخذوه و ما خالف کتاب الله فدعوه(1012)؛ همانا بر هر حقی حقیقتی و بر هر صوابی نوری است، پس آنچه موافق کتاب خداست اخذ کرده و آنچه مخالف کتاب خداست رها کنید.
2- موافقت با سایر کلمات معصومین علیهم السلام
حسن بن جهم می گوید: به اما رضا علیه السلام عرض کردم: از جانب شما احادیث مختلف به ما می رسد؟ حضرت فرمود: ما جاءک عنا فقس علی کتاب الله عزوجل و احادیثنا فان کان یشبههما فهو منا و ان لم یکن یشبههما فلیس منا(1013)؛ آنچه از جانب ما به شما رسید بر کتاب خداوند عزوجل و احادیث ما مقایسه کنید، اگر شبیه آن دو است از ما می باشد و گرنه از ما نیست.
3- موافقت با عقل و عدم مخالفت با حکم آن
در حدیثی از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل است که فرمود: هر گاه از من حدیثی به شما رسید آن را بر کتاب خدا و حجت عقولتان عرضه بدارید، اگر موافق این دو بود قبول کرده و گرنه آن را بر دیوار زنید.(1014)

375 : نظر بزرگان علما درباره دعای ندبه چیست؟

شیخ مرتضی انصاری رحمة الله علیه در کتاب المکاسب در بخش خیارات در ذیل حدیث المومنون عند شروطهم می گوید: بعید نیست که بگوییم عنوان شرط بر التزامات ابتدائی صادق نیست بلکه متبادر عرفی از شرط همان التزامات تابع عقد است، همان گونه که از موارد استعمال این کلمه در مثل قول امام در دعای ندبه استفاده می شود، آنچه که در ابتدای دعا فرمود: بعد أن شرطت علیهم الزهد فی درجات هذه الدنیا الدنیة.(1015)
شیخ انصاری رحمة الله علیه گویا این دعا را امر مفروغ عنه از حیث صحت گرفته و لذا به آن در مجال احکام شرعیه استدلال کرده است.
محشّین مکاسب شیخ بر او در این نکته هیچ اعتراضی نکرده و سند آن را نیز مورد مناقشه قرار نداده اند.
شیخ عبدالله مامقانی در حاشیه خود بر مکاسب می گوید: وجه دلالت این جمله از دعا بر مقصود این است که کلام امام به این بر می گردد که خداوند عزوجل به بندگان خود فرمود: هر کس در این دنیا زهد پیشه کند من به او نعمت مقیم عطا خواهم کرد....(1016)
ایروانی نیز می گوید: اما اطلاق شرط در دعای ندبه به اعتبار این است که در ضمن الزام "جزیل ما عنده"... آمده است....(1017)