فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

340 : مطابق توقیع امام زمان علیه السلام به علی بن محمد سمری آیا در عصر غیبت کبرا ملاقات حضرت ممنوع است؟

برخی در استدلال بر عدم امکان تشرف به ملاقات حضرت مهدی علیه السلام در عصر غیبت به توقیع حضرت به علی بن محمد سمری تمسک کرده اند. زیرا در ذیل آن چنین آمده است: الا فمن ادعی المشاهدة قبل خروج السفیانی و الصیحة فهو کذاب مفتر...(960)؛ آگاه باش پس هر کس قبل از خروج سفیانی و صیحه، ادعای مشاهده کند پس او بسیار دروغگو و تهمت زننده است.
پاسخ :
1- کسی اطلاق این روایت را قبول نکرده و لذا جماعت بسیاری از علما و صلحا قضیه تشرف خود را بر دیگران نقل کرده اند.
2- در توقیع، ادعای مشاهده تکذیب شده و مشاهده عبارت است از دیدن با شناخت(961)، در حالی که می دانیم: غالب دیدارها، با شناخت در مرحله اول همراه نبوده است.
3- ممکن است که مقصود از ادعای مشاهده خصوصا با وجود مدعیان دروغین نیابت و سفارت در عصر صدور این روایت، ادعای مشاهده و رویت و ملاقات با حضرت به عنوان نایب خاص باشد، که حضرت به طور اکید در عصر غیبت کبرا نیابت خاص را نفی می کند خصوصا به قرینه آنکه در توقیع شریف آمده است:
و زود است که در میان شیعیانم کسانی پیدا شوند که ادعای مشاهده نمایند....
4- شیخ طوسی رحمة الله علیه با آنکه این توقیع را نقل کرده ولی خودش به عموم آن عمل نکرده و قائل به امکان رویت برای افراد صالح امت است.
5- ممکن است که مراد از مشاهده دیداری باشد که بر آن آثار مترتب گردد. و در حقیقت حضرت در صدد آن است که ترتب اثر را از این ملاقات ها و سخن هایی که در آنها بوده بر طرف نماید.
6- همان گونه که در روایتی می خوانیم: اگر پنجاه نفر نزد تو قسم بر ضد کسی خوردند ولی آن شخص خلاف آن را گفت او را تصدق کرده و آن پنجاه نفر را تکذیب کن این به معنای عدم ترتب اثر بر قسم پنجاه نفر است.
6- روایت بر فرض صحت سند، مفید ظن است، در حالی که قضایای تشرفات به حدی است که انسان را به یقین می رساند.
7- ممکن است که مقصود از مشاهده در توقیع شریف ادعای مشاهده اختیاری باشد، به این معنا که رویت در عصر غیبت کبرا اختیاری نیست بلکه هر کس را که ما صلاح دانستیم او را به شرف لقای خود مفتخر می سازیم.
8- توقیع، خبر مرسل است و لذا از حیث سند ضعیف می باشد.

341 : آیا قبول امکان ملاقات در عصر غیبت سبب رواج مدعیان دروغین و عوام فریبی نمی شود؟

اگر بر امکان موضوعی در خارج ادله قطعی وجود دارد، نمی تواند به جهت مشکلاتی که در برخی موارد پدید می آید آن را انکار کرد بلکه این وظیفه علما است که مردم را ارشاد کرده از افراد شیاد و حیله گر و عوام فریب بر حذر دارند. آیا می توان به مجرد اینکه عده ای ادعای دروغین نبوت کرده اند اصل نبوت را انکار نمود؟

342 : آیا می توان طبق قاعده سد ذرایع، ادعای ملاقات با حضرت را دروغ دانست؟

اهل سنت معتقدند راه هایی که به حرام منجر می شود را باید به طور مطلق مسدود نمود و به تعبیر دیگر مقدمه حرام مطلقا و به طور کلی حرام است، این را قاعده سد ذرایع می گویند.
ولی در جای خود به اثبات رسیده که مقدمه حرام همیشه حرام نیست بلکه برای کسی حرام و در مواردی حرام است که به طور حتم و قطع امری منجر به حرام گردد.
در مورد ادعای ملاقات اگر در جایی این ادعا منجر به انحراف برخی گردد نقل آن حرام است ولی در عموم خبرها چنین نیست بلکه نقل آنها باعث تقویت ایمان مردم به حضرت خواهد شد اگر چه ممکن است برخی سوء استفاده کرده و هوس چنین ادعاهایی نمایند، ولی وظیفه علما است که در مقابل این گونه افراد ایستاده و مردم را از مقاصد شوم آنها مطلع سازند.