فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

270 : آیا توقیعات به خط خود حضرت مهدی علیه السلام بوده است؟

از مجموعه روایات استفاده می شود که برخی توقیعات به خط خود حضرت بوده، و برخی نیز به خط سفرا با دستور امام علیه السلام بوده است.
اسحاق بن یعقوب می گوید: توسط محمد بن عثمان عمری مسائل مشکلی را به ناحیه مقدسه فرستادم و جوابش را به دست خط مبارک امام زمان علیه السلام دریافت داشتم.(776)
محمد بن عثمان عمری می گوید: از ناحیه مقدسه توقیعی صادر شد که خطش را خوب می شناختم.(777)
شیخ صدوق رحمة الله علیه می فرماید: توقیعی که به خط امام زمان علیه السلام برای پدرم صادر شد اکنون نزد من موجود است.(778)
شیخ ابو عمرو عامری می گوید: ابن ابی غانم قزوینی با جماعتی از شیعیان در موضوعی اختلاف و مشاجره نمودند و برای رفع نزاع، نامه ای به ناحیه مقدسه نوشته و جریان را به عرض رساندند. پس جواب نامه آنان به خط مبارک امام علیه السلام صادر شد.(779)
از این روایات معلوم می شود که توقیعات، قرائن و شواهد صدق به همراه داشته و یا اصحاب حضرت، دست خط او را می شناختند، و لذا مورد قبول آنان قرار می گرفته است. لیکن در مقابل، روایاتی وجود دارد که برخی توقیعات به خط حضرت نبوده بلکه به خط سفیران و به امر حضرت نوشته شده است.
ابو نصر هبة الله می گوید: توقیعات صاحب الامر علیه السلام به همان خطی که در زمان امام حسن عسکری علیه السلام صادر می شد به وسیله عثمان بن سعید و محمد بن عثمان برای شیعیان صادر می گشت.(780)

271 : چه مقدار توقیع از ناحیه مقدسه صادر شده است؟

حدود هفتاد توقیع یا بیشتر در مصادر مهدویت موجود است که به برخی از آنها اشاره می کنیم:
1- توقیع به علی بن محمد سمری.(781)
2- توقیع به ابی جعفر عمری در سوگ پدرش.(782)
3- توقیع به سعد بن عبدالله قمی.(783)
4- توقیع به اسحاق بن یعقوب.(784)
5- توقیع به محمد بن عبدالله بن جعفر حمیری در جواب مسائلش.(785)
6- توقیع دیگری به حمیری درباره زیارت حضرت.(786)
7- توقیع به احمد بن خضر بن ابی صالح خجندی.(787)
8- توقیع به حسن بن فضل یمانی.(788)
9- توقیع به ابو عمرو و فرزندش ابو جعفر محمد.(789)
10- توقیع به محمد بن ابراهیم مهزیاری.(790)
11- توقیع در رد جعفر کذاب.(791)
12- توقیع به احمد بن حسن مادرایی.(792)
13- توقیع درباره قصه احمد بن ابی روح.(793)
14- توقیع به حاجز وشا.(794)
15- توقیع به محمد بن جعفر.(795)
16- توقیع به محمد بن صالح بعد از مرگ عبرتایی.(796)
17- توقیع در جواب نامه سمری.(797)
18- توقیع در جواب سؤال مردی از اهل فانیم.(798)
19- توقیع در جواب نامه محمد بن حسن مروزی.(799)
20- توقیع در جواب نامه محمد بن یوسف.(800)
21- توقیع در جواب سؤال های محمد بن جعفر اسدی.(801)
22- توقیع در رد غلات به محمد بن علی بن هلال کرخی.(802)
23- توقیع به محمد بن شاذان.(803)
24- توقیع برای احمد بن حسن خازن.(804)
25- توقیع برای علی بن محمد بن اسحاق اشعری.(805)
26- توقیع در خبر دادن از ضمیر عبیدالله بن سلیمان.(806)
27- توقیع در جواب نامه ابن ابی غانم قزوینی.(807)
28- توقیع در کیفیت تعلیم نماز.(808)
29- توقیع در جواب آنچه محمد بن شاذان برای حضرت فرستاد.(809)
30- توقیع در جواب نامه محمد بن یزداذ.(810)
31- توقیع در جواب خواست قاسم بن علا.(811)
32- توقیع در جواب نامه مردی از اهل ربض.(812)
33- توقیع در جواب سائلی که از قم رسیده بود.(813)
34- توقیع به حسن بن عبدالحمید.(814)
35- توقیع در توثیق محمد بن جعفر عربی.(815)
36- توقیع در جواب سؤال ابوالحسن خضر بن محمد.(816)
37- توقیع اول به شیخ مفید رحمة الله علیه.(817)
38- توقیع دوم به شیخ مفید رحمة الله علیه.(818)
39- توقیع در جواب نامه علی بن بابویه.(819)
40- توقیع در جواب نامه محمد بن کشمر.(820)
41- توقیع در جواب نامه جعفر بن حمدان.(821)
42- توقیع در جواب نامه علی بن زیاد.(822)
43- توقیع به حسن بن قاسم بن علاء.(823)
44- توقیع به ابی القاسم بن ابی حلیس.(824)
45- توقیع در جواب رقعه بلخی.(825)
46- توقیع بر احمد بن حسن.(826)
47- توقیع به محمد بن همام.(827)
و دیگر توقیعات.

غیبت کبرا