موعود شناسی و پاسخ به شبهات

نویسنده : علی اصغر رضوانی

254 : آیا موضوع غیبت امام زمان علیه السلام ساخته عثمان بن سعید است؟

برخی می گویند موضوع غیبت امام زمان علیه السلام ساخته برخی از اصحاب خصوصا عثمان بن سعید (نایب اول امام زمان علیه السلام) است.
پاسخ : اول کسی که به موضوع غیبت امام زمان علیه السلام اشاره کرد رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سپس امیر المومنین علیه السلام و سایر امامان بوده است. آنان غیبت او را پیش بینی کرده و وقوع آن را به مردم گوشزد کرده اند.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: سوگند به خدایی که مرا برای بشارت برانگیخت، قائم فرزندان من بر طبق عهدی که به او می رسد غایب می شود، به طوری که بیشتر مردم خواهند گفت: خداوند به آل محمد نیازی ندارد و دیگران در اصل تولد او شک می کنند، پس هر کس زمان غیبت را درک کرد باید دینش را نگهداری کند...(727)
اصبغ بن نباته از امیر المومنین علیه السلام نقل کرده که فرمود: آگاه باشید که آن جناب به طوری غایب می شود که شخص نادان خواهد گفت خدا به آل محمد احتیاجی ندارد.(728)
امام صادق علیه السلام فرمود اگر خبر غیبت امام خود را شنیدید انکار نکنید.(729)
لذا موضوع غیبت امام زمان علیه السلام آن چنان بین شیعیان شایع و رایج بود که شعرا در شعرهایشان و مولفان در کتاب ها به آن پرداخته اند. از جمله کسانی که قبل از ولادت امام زمان علیه السلام در مورد غیبت حضرت مهدی علیه السلام تألیف داشته اند عبارتند از:
1- علی بن حسن بن محمد طائی طاطری از اصحاب موسی بن جعفر علیهماالسلام.(730)
2- علی بن عمر اعرج کوفی از اصحاب موسی بن جعفر علیه السلام.(731)
3- ابراهیم بن صالح از اصحاب موسی بن جعفر علیه السلام.(732)
4- حسن بن علی بن ابی حمزه معاصر امام رضا علیه السلام.(733)
5- عباس بن هشام ناشری اسدی از اصحاب امام رضا علیه السلام.(734)
6- علی بن حسن بن فضال از اصحاب امام هادی و عسکری علیهماالسلام.(735)
7- فضل بن شاذان نیشابوری از اصحاب آن دو امام علیهماالسلام.(736)

255 : سفیر دوم امام زمان علیه السلام چه کسی بوده و چه موقعیتی داشته است؟

ابو جعفر محمد بن عثمان بن سعید عَمْری بعد از وفات پدرش همان گونه که امام عسکری علیه السلام تصریح نموده بود به مقام سفارت نایل شد. آن حضرت به جماعت قمی ها فرمود: اشهدوا علی أن عثمان بن سعید وکیلی و أن أبنه محمد وکیل أبنی مهدیکم(737)؛ شهادت دهید بر من که عثمان بن سعید وکیل من است و نیز فرزند او محمد وکیل فرزندم مهدی شماست.
و نیز سفارت او با نص و تصریح پدرش به امضا رسید.(738)
او نزد شیعیان عصر خود مورد وثوق و معروف به امانت داری بود. و هیچ یک از امامیه در این مطلب شک نداشتند. چگونه شک کنند در حالی که امام عسکری علیه السلام در حق او و پدرش فرمود: العمری و ابنه ثقتان(739)؛ عمری و فرزندش مورد وثوقند....
و نیز امام مهدی علیه السلام او را مورد تأیید خود قرار داد و فرمود: لم یزل ثقتنا فی حیاة الاب رضی الله عنه(740)؛ تو در زمان حیات پدر دائما مورد وثوق ما بودی....
وی در حدود پنجاه سال به نحو احسن وظایف خود را به خوبی انجام داد تا آنکه در جمادی الاولی سال 305 یا 304 هجری به رحمت ایزد پیوست.(741)
محمد بن عثمان بیشتر از دیگر سفیران در این پست و مقام به خدمت پرداخت. کتاب هایی در فقه تألیف کرده که از امام عسکری و حضرت مهدی علیهم السلام و پدرش عثمان بن سعید و از امام هادی علیه السلام اخذ نموده است.(742) او به ارشاد امام مهدی علیه السلام از زمان مرگش اطلاع داشته است و لذا برای خود قبری را آماده نموده بود.(743) بعد از وفات در کنار قبر پدرش به خاک سپرده شد.

256 : سفیر سوم امام زمان علیه السلام چه کسی بوده و چه موقعیتی داشته است؟

سفیر سوم، شیخ جلیل ابوالقاسم حسین بن روح نوبختی است. او در ابتدای امر وکیل ابی جعفر محمد بن عثمان عمری بود که بر املاک او نظارت داشت، تا آن که وصیت با نص به او منتهی شد و هیچ کس در این امر شک نداشت.(744)
برخی از شیعیان مالی را برای ابوجعفر عمری به مقدار چهار صد دینار فرستادند تا به امام زمان علیه السلام برساند ابو جعفر دستور داد تا آن را به حسین بن روح بدهند. او هنگامی که تردید و شک آن شخص را به جهت ثابت نشدن سفارتش دید بار دیگر تاکید کرد که این مبلغ را به حسین بن روح برساند زیرا این دستور امام زمان علیه السلام است.
بعد از آنکه وضع مزاجی ابو جعفر عمری بحرانی شد جماعتی از بزرگان شیعه از آن جمله ابو علی بن همام، ابو عبدالله بن محمد کاتب، ابو عبدالله باقطانی، ابو سهل اسماعیل بن علی نوبختی، ابو عبدالله بن وجناء و دیگر بزرگان بر او وارد شدند و عرض کردند: که اگر بر شما اتفاقی افتاد چه کسی جانشین شما خواهد بود؟ ابو جعفر عمری فرمود: این ابوالقاسم حسین بن روح قائم مقام من و سفیر بین شما و صاحب امر علیه السلام است. او وکیل و ثقه و امین است پس در امورتان به او مراجعه نموده و در امور مهم بر او اعتماد نمایید، زیرا من به این مطلب امر شده ام تا بر شما ابلاغ نمایم.(745)
ابوجعفر بن احمد متیل می گوید: هنگام وفات محمد بن عثمان عمری من بالای سر او نشسته بودم و از او سؤال می کردم و حسین بن روح نیز بر پایین پای او قرار داشت. محمد بن عثمان روی به من نموده و فرمود: من امر شدم تا بر ابی القاسم بن روح وصیت کنم. من با شنیدن این خبر از جای خود بلند شده، حسین بن علی روح را به جای خود بر بالای سر محمد بن عثمان قرار دادم.(746)
جهت این تاکیدات از ناحیه محمد بن عثمان بر وصایت حسین بن روح این بود که او چندان جایگاه ویژه ای در بین شیعیان به جهت ارتباط با امامان علیه السلام نداشته است، اگر چه اگر از نزدیکان خاص محمد بن عثمان بوده است. و سر سفارت دادن به او به جهت اخلاص و فداکاری او بوده است. وی بعد از وفات ابو جعفر عمری به مدت 21 سال سفارت را بر عهده داشت. اولین نامه ای را که از حضرت دریافت کرد مشتمل بر درود فراوان از جانب آن حضرت بر او بود.(747)
از آن زمان به وظیفه خود مشغول شد. و روش او التزام به تقیه شدید و مضاعف بود، به حیثی که اظهار اعتقاد به مذهب اهل سنت می نمود تا از این طریق بتواند به وظایف خود عمل کند. او در ایام سفارتش شدیدا با انحرافات و ادعاهای انحرافی سفارت مبارزه می نمود تا آنکه در سال 326 هجری رحلت نمود.