فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

224 : مقصود از دوازده خلیفه چه کسانی اند؟

این احادیث در حجة الوداع از جانب پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله ایراد شده است. همان حجی که در آن حدیث ثقلین و حدیث غدیر از ناحیه پیامبر ذکر شده است.
روایات نیز همانند آیات قرآن یکدیگر را تفسیر می کنند، لذا با جمع بین این سه دسته روایات پی می بریم که دوازده امام از عترت و اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله بوده و اول آنها علی بن ابی طالب است. زیرا پیامبر مطابق حدیث ثقلین فرمود: من دو شی ء گرانبها در میان شما می گذارم که با تمسک به آن دو هرگز گمراه نخواهید شد: کتاب خدا و عترتم. و در روز غدیر خم نیز علی بن ابی طالب را به مقام خلافت و امامت بعد از خود مبعوث کرد.
و نیز در روایات دوازده خلیفه تعبیرات و صفاتی درباره آنها به کار رفته که بر غیر امامان معصوم منطبق نخواهد بود، از قبیل اینکه:
1- اسلام به وجود آنها عزیز است.
2- دین به جود آنها قائم است.
3- کسانی که در صدد خوار کردن آنها برآیند هیچ گونه ضرری به آنها وارد نخواهند کرد.
و نیز مطابق برخی از روایات که حموینی و قندوزی حنفی نقل کرده اند پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله اسامی هر یک از دوازده امام از ذریه خود را ذکر کرده است.

225 : آیا احادیث دوازده خلیفه دلالت بر حکومت ظاهری امامان معصوم دارد، در صورتی که در واقع چنین نبوده است؟

برخی می گویند: احادیث دوازده خلیفه دلالت بر خلافت و حکومت ظاهری دوازده خلیفه بعد از پیامبر دارد در حالی که امامان شیعه به جز امام علی و امام حسن علیه السلام حکومت ظاهری نداشته اند.
پاسخ : این احادیث در حقیقت دلالت بر انشا و امر و نصب الهی دارد نه اخبار و اعلام، یعنی این دوازده نفر از آنجا که از شاخص های معنوی والایی برخوردارند لذا از جانب خداوند به ولایت و خلافت منصوبند و مردم وظیفه دارند تا با آنها بیعت نمایند.
سید محمد تقی حکیم می گوید: مقصود به بقای امر در بین آنها بقای امامت و خلافت و به استحقاق است. یعنی آنها مستحق امامت و خلافت هستند نه اینکه هر کدام به سلطنت ظاهری خواهند رسید، زیرا خلیفه شرعی، مشروعیت سلطنت خود را از خداوند می گیرد و این سلطنت در حدود سلطنت تشریعی است نه تکوینی، زیرا این نوع از سلطنت که مقتضای وظیفه امام به عنوان مشرع است، و این معنا با غصب سلطنت ظاهری از آنها و تسلط دیگران منافاتی ندارد....(674)

226 : احادیث دوازده خلیفه در چه مکانی ایراد شده است؟

در رابطه با مکان ایراد این احادیث، روایات اختلاف دارند: برخی نقل آن را در حجة الوداع روز عرفه در عرفات می دانند.(675) و برخی دیگر ایراد آن را در سرزمین منی معرفی کرده اند.(676) در برخی روایات نیز اشاره شده که در مسجد بوده است. و تعدادی از روایات نیز از ذکر مکان آن ساکتند. آیا پیامبر صلی الله علیه و آله در یک مکان این حدیث را بیان کرده است و یا در چند مکان؟
احتمال قوی آن است که پیامبر صلی الله علیه و آله در مکان های مختلف به این حدیث اشاره کرده است. ولی آنچه مسلم است اینکه این احادیث در حجة الوادع یا بعد از پایان گرفتن آن ایراد شده است. حجة الوداعی که در آن پیامبر خبر از نزدیک شدن وفات خود داده است. نتیجه اینکه پیامبر وصیت به اوصیای معصوم بعد از خود نموده است.