فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

215 : آیه اولی الامر چگونه بر وجود امام زمان علیه السلام دلالت دارد؟

خداوند متعال می فرماید: اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم(645)؛ خدا و رسول و صاحبان امری را که از میان خود شماست اطاعت کنید.
از آیه فوق به خوبی استفاده می شود که در هر عصر و زمانی باید امام معصومی در قید حیات باشد، او را اطاعت نمایم، اطاعتی که همانند اطاعت خداوند است.
مقصود از اولی الامر در آیه فوق همان صاحبان شأن و امر و نهی است کسانی که امور مردم در اختیار آنان است و آنان غیر از معصومین کسانی دیگر نیستند زیرا آیه دلالت بر وجوب اطاعت به طور مطلق و بدون هیچ قید و شرطی دارد و این مستلزم عصمت آنان است و گرنه منجر به تناقض می شود، به جهت آنکه اطاعت خدا و رسول بدون هیچ قید و شرطی واجب است، حال اگر اولی الامر معصوم نباشند و در برخی از موارد اشتباه یا سهو و نسیان داشته باشند و در عین حال اطاعت آنها به طور مطلق واجب باشد مستلزم تناقض در وجوب اطاعت است. نتیجه اینکه مقصود از اولی الامر در آیه، معصومین است که در هر زمان باید فردی از آنها باشد تا اطاعت گردد، و در این زمان کسی جز امام زمان علیه السلام نیست.
از جمله روایات متواتری که انطباق آیه فوق را بر اهل بیت علیهم السلام تأیید می کند حدیث معروف ثقلین است؛ زیر پیامبر صلی الله علیه و آله در آن حدیث امر به اطاعت از کتاب و عترت و اهل بیت معصوم خود کرده که همان اولواالامر در آیه فوق هستند و در آن نیز امر به اطاعت مطلق کرده است.
و نیز آیه شریفه انما انت منذر و لکل قوم هاد(646)؛ و احادیث دوازده خلیفه نیز بر این برداشت از آیه فوق دلالت دارد. به همین جهت است که برخی از علمای اهل سنت نیز قائل به نزول آیه فوق در شان اهل بیت علیهم السلام شده اند از قبیل:
1- ابن حیان اندلسی.(647)
2- نیشابوری.(648)
3- محمد صالح کشفی ترمذی.(649)
4- قندوزی حنفی.(650)
5- حموینی شافعی.(651)
6- حاکم حسکانی.(652)
حاکم حسکانی به سندش از مجاهد در تفسیر آیه فوق نقل کرده که این آیه در شان امیر المومنین علیه السلام نازل شد هنگامی که پیامبر صلی الله علیه و آله او را جانشین خود در مدینه قرار داد.

وجود امام مهدی علیه السلام در روایات شیعه

216 : وجود امام مهدی علیه السلام را از روایات شیعه چگونه می توان به اثبات رسانید؟

وجود حضرت مهدی علیه السلام همانند ولادت آن حضرت را زا راه های مختلف می توان به اثبات سانید که یکی از آنها، راه تواتر است. این راه را با ذکر مقدماتی به اثبات می رسانیم:
مقدمه اول: در منطق ارسطویی خبر متواتر به خبر جماعت کثیر با کیفیتی تفسیر شده که محال است بر کذب و دروغ توافق کرده باشند. از این تعریف استفاده می شود که خبر متواتر دو رکن دارد:
1- اخبار جماعت بسیار.
2- جماعت به حدی باشد که اجتماعشان بر کذب محال باشد.
در مورد احادیثی که دلالت بر وجود امام مهدی علیه السلام دارد رکن اول به حس و وجدان ثابت است زیرا به گوش خود شنیده و به چشم خود اخبار بسیاری که دلالت بر وجود حضرت مهدی علیه السلام دارد دیده ایم.
در مورد رکن دوم نیز ادعای بداهت بر آن شده است و لذا در منطق ارسطویی خبر متواتر، یکی از قضایای شش گانه بدیهی شمرده شده است.
مرحوم شهید صدر رحمة الله علیه معتقد است که سبب پدید آمدن یقین در قضیه متواتر و تجربی حساب احتمالات است، نه آنچه منطق ارسطویی می گوید که قضیه متواتر از بدیهیات اولیه همانند کل اعظم از جزء است. در مورد یک خبر اولین شخصی که شناخته شده نیست از آن خبر میدهد درصدی از احتمال مطابقت با واقع در آن است و همینطور نفر دوم و سوم و... تا به حدی خبرها می رسد که احتمال مطابقت با واقع به حدی قوی می شود که احتمال مخالفت با واقع ضعیف یا معدوم می گردد و لذا انسان در مفاد آن خبر به یقین می رسد.
مقدمه دوم: در مورد خبر متواتر لازم نیست که هر یک از خبردهندگان ثقه و عادل باشند بلکه همین که کذب و تعمد آنها بر دروغ ثابت نشود کافی است در حصول علم و یقین به خبر از راه تواتر.
مقدمه سوم:
تواتر بر سه قسم است:
1- تواتر لفظی: که محور مشترک در تمام خبرها لفظ خاصی است همانند حدیث: من فسر القرآن برأیه فلیتبوء مقعده من النار.
2- تواتر معنوی: که محور مشترک تمام خبرها قضیه ای معنوی و محدود است همانند حدیث کساء.
3- تواتر اجمالی: که محور مشترک در تمام خبرها و لازمه التزامی قضیه است همانند خبر از شجاعت امیر المومنین علیه السلام که گر چه قضایا مختلف است ولی همگی در یک لازمه مشترک هستند و آن شجاعت امام امیر المومنین علیه السلام است. در مورد موضوع وجود و ولادت امام مهدی علیه السلام نیز می توانیم از این طریق به یقین برسیم. و لذا جای این نیست که روایات این موضوع مورد بررسی سندی قرار گیرد زیرا با مراجعه به ابواب مختلف مناسب با موضوع می توان یقین به ولادت و وجود امام مهدی علیه السلام از راه حساب تراکم احتمالات پیدا کرد به جهت اینکه همگی در یک خبر اشتراک نظر دارند که همان ولادت و وجود امام مهدی علیه السلام است.