فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

199 : برهان مظهر جامع بر وجود امام زمان علیه السلام را چگونه تقریر می نمایید؟

ابن ترکه در تمهید القواعد بر ضرورت وجود امام حی در هر زمان، به دلیلی به نام برهان مظهر جامع تمسک کرده است که ما آن را به طور خلاصه در ضمن مقدماتی این گونه تقریر می کنیم:
1- انسان کامل دارای مقامی است که هیچ موجودی از موجودات جهان امکان هم وزن آن نیست.
2- ذات واجب، به هیچ وصفی حتی وصف اطلاق محدود نمی باشد، لذا اطلاق، وصف ذات نبوده بلکه عنوان آن می باشد. و اما اولین تعین و ظهور او همان وحدت حقیقی است که داری دو چهره واحدیت و احدیت می باشد.
3- هویت مطلقه خداوند چون در مقام ظهور، احکام وحدت بر آن غلبه دارد، لذا کثرت نه تنها مقهور بلکه محو می گردد.
نتیجه: چون در وحدت ذاتی مجالی برای اسمای تفصیلی نیست، زیرا که تفصیل نحوه ای از کثرت است و هر گونه کثرتی در آنجا مقهور است، و در مظاهر تفصیلی ای که در عالم خارج ظاهر می شوند واز اجزای عالم اکبر شمرده می شوند، احکام کثرت، غالب بر وحدت و احکام آن است، یعنی وحدت ذاتی در این مظاهر، ظهوری ندارد، پس فرمان الهی مقتضی صورتی اعتدالی است که در آن وحدت، ذاتی و یا کثرت امکانی بر یکدیگر غلبه نداشته باشد، تا آنکه بتواند برای حق، مظهری از جهت اسمای تفصیلیه و وحدت حقیقیه آن باشد. و آن صورت اعتدال که از عدالت کبرا برخوردار است همان انسان کامل است که احاطه بر جمیع مراتب مطلقه ذاتی و مقیده کونی دارد، و از یک سو به واحدیت که در دایره عالم الوهیت و فوق آن است مرتبط است و از دیگر سو به عالم طبیعت وابسته است.(591)

200 : برهان تجلی اعظم چگونه بر وجود امام زمان علیه السلام دلالت دارد؟

از جمله ادله عقلی که بر وجود امام زمان علیه السلام استدلال کرده اند برهان تجلی اعظم است و تقریر آن چنین است:
الف: تجلیات که همان ظهورات است در قرآن و روایات به آن اشاره شده است، آنجا که خداوند می فرماید: کل یوم هو فی شأن(592)؛ هر روز خداوند در شأنی است.
ب: این تجلیات و ظهورات، انفطار موجودات از ذات واجب الوجود است که همگی به نحو قیام فعل به فاعل به او قائمند.
ج: اسمای الهی معرف صفات جمالی و جلالی ذات اقدس حقند، و این اسما به اعتبار جامعیت برخی بر برخی دیگر، فضیلت و برتری دارند.
د: وجود اسم اعظم خداوند تجلی اعظم لازم دارد که همان انسان کامل است که فردی از او شایسته تر نیست. و آن مظهر اتم و کعبه کل و مظهر اسم اعظم الهی در این زمان، خاتم اولیا حضرت مهدی علیه السلام است، و دیگر ابدال و اوتاد کمل و آحاد و افراد غیر کمل به فراخور حظ و نصیبشان از تحقق به اسمای حسنا و صفات علیای الهیه، به آن مرکز دایره کمال، قرب معنوی انسانی دارند.

201 : برهان تقابل قطبین چگونه بر وجود امام زمان علیه السلام دلالت دارند؟

این برهان را با دو مقدمه بیان می کنیم:
الف: خداوند متعال تجلیات جمالی و جلالی دارد و در الوهیت و تجلیات و صفات خود کامل است.
ب: به مقتضای تقابل بین قطبین و محاذات بین قطب الوهیت و تجلی تام و بین قطب عبودیت و متجلی و مجلای تام و لزوم سنخیت بین این دو، لازم است که در روی زمین انسان کامل در عبودیت و متجلیات الهی موجود باشد تا تجلی اتم بدون مجلای اتم لازم نیاید. و این انسان کامل کسی غیر از حجت خدا و خلیفه و ولی او نیست که در اصطلاح فلسفه اشراقیون از او به کلمه قدسیه الهیه تعبیر شده و در فلسفه مشائیون از او به عقل دهم تعبیر می شود. و اوست که چگونگی خضوع و عبادت مناسب با شان و مرتبه خداوند را می داند و به آن عمل می کند و چنین کسی جز حضرت حجة بن الحسن المهدی علیه السلام در این زمان نیست.