فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

192 : برهان لطف چگونه بر وجود امام زمان علیه السلام دلالت دارد؟

در تقریر برهان لطف بر وجود امام زمان علیه السلام ابتدا به مقدماتی اشاره می کنیم:
1- به یک جهت لطف به دو قسم تقسیم می شود:
الف: لطف محصل: لطفی که با آن، مکلف به اختیار خویش طاعت را بر می گزیند.
ب: لطف مقرب:
لطفی که مکلف با آن، به انجام واجبات نزدیک تر و از ارتکاب محرمات دور می شود.
2- متکلمان عدلیه اعم از امامیه و معتزله، لطف را بر خداوند واجب می دانند، زیرا او بندگان خود را عبث و بیهوده نیافریده است لذا هر چه را که در رسیدن آنها به هدف موثر است باید انجام دهد که از آن جمله لطف است.
قاعده لطف مقرب ایجاب می کند که در میان جامعه امامی باشد که محور حق بوده و جامعه را از خطای مطلق باز دارد از همین رو است که می گوییم: اجماع حجت است. قاعده لطف اقتضا می کند که رئیسی در میان مردم باشد، رئیسی که نمی تواند نسبت به جامعه بی تفاوت باشد تا اگر همه جامعه به بیراهه رفتند آنها را هدایت کند و نگذارد که امت، اجتماع بر باطل کنند.
صفار به سند خود از امام صادق علیه السلام نقل کرده که فرمود: ان الله جل و عز أجل و أعظم من ان یترک الارض بغیر امام(580)؛ همانا خداوند عزوجل جلیل تر از آن است که زمین را بدون امام رها کند.
الطاف وجود امام غایب
1- حراست از دین خداوند در سطح کلی؛
مرحوم شریف العلماء می فرماید: به طور حتم وجود امام در زمان غیبت لطف است و از جمله لطف آن حفظ شریعت و نفی اتفاق بر باطل و ارشاد مردم به حق است.(581)
2- تربیت نفوس مستعد؛
بر خلاف تصور برخی که گمان کرده اند رابطه امام با مردم در زمان غیبت به طور کلی قطع می شود، ولی حق این است که این چنین نیست بلکه مطابق برخی روایات گروهی از افراد قابل و نفوس مستعد از نور وجود آن حضرت بهره مند می شوند.
3- وجود امام، سبب بقای مذهب؛
جامعه شناسان و روانکاوان معتقدند که اعتقاد به وجود امام و رهبر هر چند غایب می تواند اثر عمیقی در جوامع دینی و غیر دینی داشته باشد. در جنگ احد برای تضعیف روحیه مردم شایعه قتل پیامبر را منتشر کردند.
4- تأثیر وجود الگو در پیشرفت بشر؛
از امتیازات اساسی ادیان الهی آن است که اگر بشارت به امری می دهند در ابتدا برای آن الگویی معرفی می کنند تا مردم با توجه به او خود را به کمال مطلق نزدیک کنند و می دانیم که بهترین الگو امام و مقتدای کامل و زنده است.

19 : اگر وجود امام لطف است، چرا در هر منطقه ای امامی وجود ندارد؟

اولا:
متکلمین در مباحث علم کلام اثبات کرده اند که در هر زمان بیش از یک امام نباید باشد، زیرا همان گونه که تعدد خدا صحیح نیست بلکه محال عقلی بوده و در نظام تکوین فساد ایجاد خواهد شد تعدد امام نیز محال است، به جهت اینکه امام حق سلطه داشته و می تواند اعمال سلطه و تصرف کند و این با فرض عدد منجر به فساد عالم خواهد شد.
ثانیا:
آن لطفی که برای امام عصر علیه السلام در نظر گرفته اند و در جای خود به آن اشاره کرده ایم با وجود یک امام معصوم تحصیل خواهد شد، لذا احتیاج به افراد متعدد در هر منطقه ای نیست آری آنچه که در هر منطقه به آن نیاز است وجود عالم به دین است.

194 : برهان عنایت چگونه بر وجود امام زمان علیه السلام دلالت دارد؟

یکی از براهینی که بر وجود امام زمان علیه السلام استدلال می شود برهان عنایت است.
عنایت در لغت به معنای اراده و قصد است و در اصطلاح تعریفات گوناگونی برای آن شده است.
شیخ اشراق می گوید: عنایت احاطه حق تعالی به چگونگی نظام کلی و به آنچه که تمام این مجموعه بر آن است می باشد...(582)
فخر رازی می گوید: عنایت یعنی علم خداوند به اینکه اشیا به چه حالتی باشند تا بر بهترین و کامل ترین وجه واقع شوند.(583)
صدر المتألهین می گوید: نظام معقول که نزد حکما عنایت نام دارد مصدر همین نظام موجود است پس این عالم موجود در نهایت خیر و فضیلت ممکن است.(584)
وجوب وجود امام را از طرق برهان عنایت به دو بیان می توان تقریر کرد:
1- آفرینش هستی بهترین و نیکوترین نظام ممکن است. لازمه این گفتار لزوم وجود امام در آفرینش است وگرنه نظام، احسن نخواهد بود. لذا به همان دلیل و برهانی که تکلیف و بعثت ضرورت دارد وجود مستمر امام نیز ضرورت دارد.
2- خداوند برای کمال یابی هر موجودی که در این عالم رنگ هستی می گیرد همه نوع ابزار ضروری و غیر ضروری را در اختیارش گذاشته تا به کمال برسد، چگونه ممکن است انسانی که در دامان همین طبیعت است از این قانون استثنا شده و ارتقای معنوی او نادیده گرفته شود؟