فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

187 : ولایت تکوینی دارای چه نتایجی است؟

در مصباح الشریعه آمده است: العبودیة جوهرة کنهها الربوبیة(562)؛ بندگی و پیمودن قرب به خدا گوهری است که نتیجه آن خداوندگاری و کسب قدرت و توانایی بیشتر است.
قرب الهی آثار فراوانی دارد که به برخی از آنها اشاره می کنیم:
1- تسلط بر نفس
خداوند متعال می فرماید: ان الصلواة تنهی عن الفحشاء و المنکر(563)؛ نماز انسان را از منکرات و بدی ها باز می دارد.
2- بینش خاص
از مزایای قرب الهی این است که انسان در سایه صفا و روشنی دل، بینش خاصی پیدا می کند که با آن حق و باطل را به روشنی تشخیص می دهد و هرگز گمراه نمی شود.
قرآن می فرماید: یا ایها الذین آمنوا ان تتقوا الله یجعل لکم فرقانا(564)؛ ای کسانی که ایمان آوردید، اگر پرهیزکار باشید خدا به شما نیرویی می بخشد که با آن، حق و باطل را به خوبی تشخیص می دهید.
3- نفی خواطر
پویندگان راه عبودیت به واسطه تکامل و قدرتی که در سایه بندگی می یابند، بر تمام اندیشه های پراکنده خود مسلط می شوند و در حال عبادت آن چنان تمرکز فکری و حضور قلب دارند که از غیر خدا غافل می شوند و غرق جمال و کمال خدا می گردند.
ابو علی سینا می گوید: عبادت نوعی ورزش برای قوای فکری است که بر اثر تکرار و عادت به حضور در محضر خدا، فکر را از توجه به مسائل مربوط به طبیعت و ماده به سوی تصورات ملکوتی می کشاند. قوای فکری تسلیم باطن و فطرت خدا جوی انسان می گردد و مطیع او می شوند.(565)
4- خلع نفس
در جهان طبیعت، روح و بدن نیاز شدیدی به یکدیگر دارند. ولی گاهی روح، بر اثر کمال و قدرتی که از جانب قرب الهی پیدا می کند از استخدام بدن بی نیاز می شود و می تواند خود را از بدن خلع نماید.
5- تصرف در جهان طبیعت
در پرتو عبادت و قرب الهی، نه تنها حوزه بدن تحت فرمان انسان قرار می گیرد، بلکه جهان طبیعت مطیع انسان می گردد و به اذن پروردگار در پرتو نیرو و قدرتی که از تقرب به خدا کسب نموده است در طبیعت تصرف می کند و مبدا یک سلسله معجزه ها و کرامات می شود، و در حقیقت دارای قدرت بر تصرف و تسلط بر تکوین می شود.

188 : آیا امام می تواند ولایت تکوینی داشته باشد؟

لایت تکوینی امام معصوم همچون امام زمان علیه السلام را با چند مقدمه می توان به اثبات رساند:
الف: قرآن درباره آصف بن برخیا می گوید: قال الذی عنده علم من الکتاب انا آتیک به قبل ان یرتد الیک طرفک فلما رءآه مستقرا عنده قال هذا من فضل ربی...(566)؛ کسی که دانشی از کتاب [آسمانی ]داشت گفت: پیش از آنکه چشم بر هم زنی، آن را نزد تو خواهم آورد. و هنگامی که [سلیمان ] آن [تخت ] را نزد خود ثابت و پابرجا دید گفت: این از فضل پروردگار من است.
ب: از برخی آیات دیگر استفاده می شود که خداوند و گروهی دیگر که عالم به کل کتابند بین پیامبر و مردم گواه می باشند.
خداوند متعال می فرماید: قل کفی بالله شهیدا بینی و بینکم و من عنده علم الکتاب(567)؛ بگو: کافی است که خداوند و کسی که علم کتاب نزد اوست میان من و شما گواه باشند.
ج: و نیز در قرآن آمده است که تنها مطهرون هستند که حقیقت معارف قرآنی را مس کرده و به آن راه می یابند. لا یمسه الا المطهرون(568)؛ و جز پاکان نمی توانند به آن دست یابند.
د: قرآن کریم مطهرون را خود مشخص کرده و مصداق آن را اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله که شامل خود حضرت نیز هست معرفی کرده است، آنجا که می فرماید: انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهرکم تطهیرا(569)؛ همانا خدا چنین می خواهد که هر رجس و پلیدی را از شما خاندان نبوت دور سازد و شما را از هر عیبی پاک و منزه گرداند.
ه: در تشخیص مصداق اهل بیت در این آیه باید به روایات مراجعه کرد، زیرا قرآن می فرماید: و انزلنا الیک الذکر لتبین للناس ما نزل الیهم(570) و بر تو قرآن را فرستادیم تا بر امت آنچه فرستاده شد بیان کنی.
و: با مراجعه به روایات فریقین از شیعه و سنی پی می بریم که مقصود از اهل بیت در آیه تطهیر، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله، علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام می باشند.(571)
اگر چه حصر در آیه، اضافی است در مقابل همسران پیامبر صلی الله علیه و آله و سایر صحابه، تا آنها از شمول آیه خارج گردند. در نتیجه آیه تطهیر شامل بقیه اهل بیت علیه السلام از دوازده امام نیز می شود.
نتیجه اینکه: اهل بیت عصمت و طهارت از ولایت تکوینی برخوردارند.
بریده بن معاویه می گوید: از امام باقر علیه السلام درباره آیه قل کفی بالله شهیدا بینی و بینکم و من عنده علم الکتاب سؤال کردم؟ حضرت فرمود: ایانا عنی، و علی اولنا و افضلنا و خیرنا بعد النبی صلی الله علیه و آله(572)؛ تنها ما را قصد کرده است و علی علیه السلام اول و افضل و بهترین ما بعد از پیامبر صلی الله علیه و آله است.

189 : آیا ولایت تکوینی به معنای تفویض است؟

برخی گمان کرده اند که ولایت تکوینی امام به معنای تفویض امر عالم به شخص امام است که این با عقیده توحید افعالی سازگاری ندارد. و قرآن نیز یهود را به جهت این عقیده شدیدا مورد سرزنش قرار داده است.(573)
برای جمع بین اعتقاد به توحید افعالی و اینکه در عالم وجود هیچ کاری بدون اراده و مشیت خداوند انجام نمی گیرد و اعتقاد به ولایت تکوینی امام باید گفت:
اولا: هرگز تمام امور عالم به امام واگذار نشده است.
ثانیا: در آن اموری نیز که امام تصرف تکوینی می کند همانند سایر امور اراده و مشیت خاص الهی نیز بر آن تعلق گرفته است.