فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

164 : آیا انتقال امامت به دو برادر بعد از حسنین علیه السلام جایز است؟

احمد کاتب می گوید: قول به عدم جواز انتقال امامت به دو برادر بعد از حسن و حسین و وجوب استمرار آن در عقاب، ضعیف است، و اجماعی بر آن در آن وقت نبوده است....
پاسخ :
جمهور شیعه امامیه و مشهور بلکه متواتر نزد آنان قبل از ولادت امام مهدی علیه السلام، قول به عدم جوار انتقال امامت به دو برادر بعد از امام حسن و امام حسین علیه السلام است.
اسماعیل بن علی نوبختی می گوید: از اخبار متواتر از امامان صادق علم پیدا نمودیم که امامت بعد از حسن و حسین علیه السلام تنها در اولاد امام خواهد بود نه در برادر یا اقوام.(510)
اشعری قمی(511) و علی بن حسن نوبختی(512) نیز همین اعتقاد را داشته اند.
از برخی روایات نیز این مطالب به خوبی استفاده می شود:
کلینی به سند صحیح از امام صادق علیه السلام نقل کرده که فرمود: لا تعود الامامة فی الاخوین بعد الحسن و الحسین ابدا(513)؛ بعد از حسن و حسین هرگز امامت در دو برادر نخواهد بود.
و نیز به سند دیگر از امام صادق علیه السلام نقل کرده که فرمود: لا تجتمع الامامة فی اخوین بعد الحسن و الحسین انما هی فی الاعقاب و اعقاب الاعقاب.(514)؛ امامت در دو برادر بعد از حسن و حسین جمع نخواهد شد. همانا امامت در نسل ها و نسل های نسل هاست.
و نیز از اسماعیل بن بزیع نقل شده که از امام رضا علیه السلام سوال شد: انه سئل: أتکون الامامة فی عم او خال؟ فقال: لا. فقلت: ففی اخ، قال: لا...(515)؛ آیا امامت در عمو یا دایی قرار خواهد گرفت؟ فرمود: خیر. عرض کردم: دو برادر چطور؟ فرمود: خیر....

165 : آیا شیعیان بعد از شهادت امام عسکری علیه السلام به جعفر تعزیت و تهنیت گفتند؟

احمد کاتب می گوید: مطابق حدیث ابوالادیان عموم شیعه که در ضمن آنها نایب اول وجود داشت به جعفر در سوگ امام عسکری علیه السلام تعزیت گفته و نیز به جهت امامت او تهنیت گفتند.
پاسخ :
1- با مراجعه به حدیث ابوالادیان(516) پی می بریم که برداشت احمد کاتب به طور عموم صحیح نیست. بلکه آنچه در آن حدیث آمده این است که ابوالادیان می گوید: ... و اذا انا بجعفر بن علی اخیه بباب الدار و الشیعة حوله یعزونه و یهنئونه...؛ ... ناگهان جعفر بن علی برادر امام عسکری علیه السلام را کنار درب خانه دیدم در حالی که شیعیانی که دور او بودند به او تعزیت و تبریک می گفتند. از این تعبیر استفاده می شود که برخی از شیعیان که هنوز امر امامت حضرت مهدی علیه السلام به جهت اختفای ولادت روشن نشده بود به گمان اینکه او امام است در صدد تهنیت او برآمدند.
2- در این روایت اثری از نایب اول عثمان بن سعید که به جعفر تعزیت و تبریک بگوید وجود ندارد. و این نسبتی دروغ است که کاتب به نایب اول داده است.
3- با مراجعه به مجموعه روایت ابوالادیان استفاده می شود که جعفر در ادعای خود دروغ گو بوده است.
ابوالدیان می گوید: فلما صرنا فی الدار اذا نحن بالحسن بن علی صلوات الله علیه علی نعشه مکفنا فتقدم جعفر بن علی لیصلی علی اخیه، فلما هم بالتکبیر خرج صبی بوجهه سمرة، بشعره قطط، باسنانه تفلیج، فجبذ برداء جعفر بن علی و قال: تاخر یا عم فانا احق بالصلاة علی ابی، فتاخر جعفر، و قد اربد و جهه و اصفر فتقدم الصبی و صلی علیه و دفن الی جانب قبر ابیه علیهما السلام ثم قال: یا بصری هات جوابات الکتب التی معک، فدفعتها الیه(517)؛ ...هنگامی که به خانه حضرت رسیدم مشاهده کردم که نعش حسن بن علی علیه السلام کفن پیچ است. جعفر جلو آمد تا بر جنازه برادرش نماز بگذارد، همین که خواست تکبیر نماز میت بگوید، کودکی گندم گون، با موهایی فری، دندان هایی باز، از پشت پرده بیرون آمد و ردای جعفر بن علی را کشید و فرمود: کنار برو ای عمو، زیرا من سزاوارترم که بر پدرم نماز گذارم. جعفر در حالی که رنگ صورتش تغییر کرده بود کنار رفت. این کودک جلو آمد و بر جنازه امام عسکری علیه السلام نماز گزارد و جنازه کنار قبر پدرش علیه السلام به خاک سپرده شد. آن گاه فرمود: ای بصری! جواب نامه هایی که با توست به من بده. من هم آنها را به حضرت دادم....
و نیز ابوالادیان می گوید: هنگامی که جعفر را چنین دیدم با خود گفتم: اگر این مرد امام است پس در حقیقت امامت باطل شده است، زیرا من او را آن گونه که می شناسم شخصی است که شرب نبیذ (مسکر) می کند و نیز با جوسق قمار کرده و با طنبور بازی می کند....(518)

امامت در سنین کودکی