فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

114 : آیا روایات ولادت حضرت مهدی علیه السلام ضعیف است؟

برخی می گویند: ...مولفان در مورد ولادت حضرت مهدی علیه السلام به هر روایتی تمسک کرده اند در حالی که خود به ضعف سند آنها پی برده اند....(371)
پاسخ :
1- احادیث مربوط به ولادت حضرت مهدی علیه السلام به جهت وجود برخی از سندهای صحیح در میان آنها کافی است که سند روایات دیگر که از ضعف برخوردارند، تقویت کند، و این مسلکی است که مورد قبول محدثین شیعه و اهل سنت واقع شده است.(372)
2- احادیثی که درباره مسائل مسلم اعتقادی و کلامی است از آن جهت که نزد شیعه ثابت بوده و به تأیید قطعی عقل نیز رسیده است، راویان آن مورد جرح و تعدیل قرار نگرفته اند، و به طور کلی احتیاجی به آن نبوده است، که از آن جمله می توان به احادیث مهدویت اشاره کرد.
3- احادیث ولادت حضرت مهدی علیه السلام که به دلالت مطابقی یا تضمنی یا التزامی دلالت بر ولادت حضرت دارد از حد لازم تواتر فراتر رفته است. لذا به جهت آنکه مفید یقین است احتیاج به بررسی سندی ندارد. خبر متواتر نقل جماعت کثیری است که اتفاقشان بر دروغ، محال است و می دانیم که در خبر متواتر لازم نیست که هر یک از راویان حدیث از ثقات و عدول باشند بلکه می توان از راه تراکم احتمالات به یقین رسید.
4- شخص متتبع بعد از ملاحظه وضع سیاسی عصر امام عسکری علیه السلام و قبل و بعد از آن پی می برد که یکی از عوامل جهالت حال راویان احادیث ولادت حضرت مهدی علیه السلام همان فشارهای سیاسی بوده که از طریق حاکمان ظلم و جور بر شیعیان وارد شده است و لذا بسیاری از راویان خود را با اسامی مستعار معرفی می کردند تا شناخته نشوند، خصوصا با در نظر گرفتن اینکه برخی از راویان از مناطق دور به سامرا می آمده و در مورد حضرت سؤال می کردند و برای دیگران نقل می نمودند.

115 : چه عواملی در حصول تواتر و یقین به ولادت امام مهدی علیه السلام موثر است؟

از آنجا که اعتبار خبر متواتر به جهت حصول یقین است در مورد موضوع ولادت امام مهدی علیه السلام عواملی چند در حصول یقین به این موضوع دخالت داشته است:
1- احادیثی که به دلالت مطابقی بر ولادت امام مهدی علیه السلام و بشارت به آن حضرت دلالت دارد. که مجموع آنها به 214 حدیث می رسد.(373)
2- روایاتی که در مورد سال ولادت حضرت رسیده است.(374)
3- روایاتی که در رابطه با خصوصیات فردی امام زمان علیه السلام وارد شده است.(375)
4- روایاتی که نص بر امامت آن حضرت دارد.(376)
5- توقیعاتی که از ناحیه مقدسه صادر شده است که عدد آنها به ده ها توقیع می رسد و در جای خود فهرستی از آنها را آورده ایم.
6- تضییقات سیاسی که از ناحیه حکومت بنی العباس برای مواجهه و مقابله با حضرت و قتل ایشان گذاشته شده بود.
7- وجود چهار سفیر در عصر غیبت صغرا و ارتباط مردم با حضرت از طریق آنها.
8- وکلای ناحیه مقدسه که در کشورها و شهرهای مختلف وجود داشته اند. 9- عده زیادی که مشرّف به لقا و رؤیت حضرت مهدی علیه السلام شده اند.
10- معجزاتی که از حضرت مهدی علیه السلام صادر شده و در کتاب ها مکتوب است.
11- اعتراف علمای انساب به ولادت و فرزند امام عسکری علیه السلام.
12- اجماع و تبنّی شیعه بر ولادت و وجود امام مهدی علیه السلام.
13- تصریح مورخان بر ولادت حضرت مهدی علیه السلام.
14- مدعیان سفارت دروغین از طرف امام زمان علیه السلام.
15- شهادت هر یک از معصومین علیهم السلام بر ولادت حضرت مهدی علیه السلام.

116 : آیا در بین احادیث ولادت حضرت حدیث صحیح السند نیز وجود دارد؟

در بین احادیثی که دلالت بر ولادت حضرت مهدی علیه السلام دارد پی به روایاتی می بریم که از سند صحیح یا حسن یا موثقی برخوردار است. اینک به برخی از آنها اشاره می کنیم:
1- کلینی به سند صحیح اعلائی از محمد بن عبدالله و محمد بن یحیی از عبدالله بن جعفر حمیری نقل می کند که فرمود: اجتمعت أنا و الشیخ أبو عمرو رحمة الله علیه عند أحمد بن اسحاق فغمزنی أحمد بن اسحاق أن أسأله عن الخلف، فقلت له: یا أباعمرو! انی أرید أن أسألک عن شی ء و ما أنا بشاک فیما أرید أن أسألک عنه، فان اعتقادی و دینی أن الأرض لا تخلو من حجة الا اذا کان قبل یوم القیامة بأربعین یوما فاذا کان ذلک رفعت الحجة و أغلق باب التوبة... ولکنی أحببت أن أزداد یقینا. ثم قال: سل حاجتک؟ فقلت له أنت رأیت الخلف من بعد أبی محمد علیه السلام، فقل أی والله ورقبته مثل ذا، و أومأ بیده...(377)؛ من و شیخ ابو عمرو - عثمان بن سعید عمری - خدمت احمد ابن اسحاق بودیم. احمد بن اسحاق به من اشاره کرد تا از ابو عمرو درباره جانشین امام عسکری علیه السلام سؤال کنم. به ابوعمرو گفتم: از تو سؤالی می پرسم که درباره آن شک ندارم زیرا اعتقادم این است که زمین هیچ گاه از حجت خالی نمی ماند مگر چهل روز قبل از برپایی قیامت که چون آن روز فرا رسد حجت برداشته و راه توبه بسته خواهد شد... ولی من دوست دارم که بر یقینم افزوده شود... سپس گفت خواسته ات را سؤال کن، سؤالم این است که: آیا جانشین امام عسکری را دیده ای؟ ابوعمرو فرمود: آری به خدا سوگند، گردن او چنین بود، و با دست اشاره کرد.... شیخ صدوق رحمة الله علیه نیز این حدیث را با سند صحیح نقل کرده است.(378)
2- و نیز کلینی به سند صحیح از حسین بن علا نقل کرده که گفت: قلت لأبی عبدالله علیه السلام: تکون الأرض لیس فیها امام؟ قال: لا.(379)؛ به امام صادق علیه السلام عرض کردم: آیا ممکن است که زمین بدون امام باشد؟ حضرت فرمود: هرگز.
3- و نیز به سندی دیگر که آن هم صحیح است از امام صادق علیه السلام نقل کرده که فرمود: ان الأرض لا تخلو الا و فیها امام(380)؛ همانا زمین هرگز از وجود امام خالی نمی گردد.
4- و نیز به سند صحیح از حسن بن علی وشاء نقل می کند که از امام رضا علیه السلام سؤال کردم: هل تبقی الأرض بغیر امام؟ قال: لا. قلت: انا نروی أنها لا تبقی الا أن یسخط الله عزوجل علی العباد. قال: لا تبقی اذا لساخت(381)؛ آیا زمین بدون امام باقی می ماند؟ حضرت فرمود: هرگز. عرض کردم: ما چنین روایت می کنیم که زمین از حجت خالی نمی ماند مگر آنکه خداوند بر بندگانش غضب کند؟ حضرت فرمود: زمین (بدون حجت) باقی نمی ماند، و در غیر این صورت مضطرب می شود.
5- و نیز به سند صحیح از ابی هاشم جعفری نقل می کند که گفت: قلت لابی محمد علیه السلام: جلالتک تمنعنی من مسالتک فتاذن لی ان اسالک؟ قال: سل. قلت: یا سیدی هل لک ولد؟ فقال: نعم. فقلت: فان بک حدث فاین اسال عنه. فقال: بالمدینه(382)؛ به امام عسکری علیه السلام عرض کردم: جلالت شما مرا مانع شده تا مسأله ای را از شما سؤال کنم، آیا اجازه می دهید تا از شما بپرسم؟ حضرت فرمود: سؤال کن. عرض کردم: ای آقای من آیا برای شما فرزندی هست. فرمود: آری. عرض کردم: اگر حادثه ای برای شما اتفاق افتاد کجا از او سوال کنم. فرمود: در مدینه.
6- و نیز به سند صحیح از محمد بن علی بن بلال نقل کرده که فرمود: خرج الی من ابی محمد قبل مضیه بسنتین یخبرنی بالخلف من بعده ثم خرج الی من قبل مضیه بثلاثة ایام یخبرنی بالخلف من بعده(383)؛ دو سال قبل از شهادت امام حسن عسکری علیه السلام نامه ای از حضرت به دستم رسید که در آن خبر از جانشین آن حضرت داده بود و نیز سه روز قبل از شهادتشان نامه ای دیگر رسید که باز خبر از جانشین بعد از خود دادند.
7- کلینی نیز به سند صحیح از زراره نقل می کند که از امام صادق علیه السلام شنیدم که فرمود: ان للغلام غیبة قبل ان یقوم. قال قلت: ولم؟ قال یخاف واوما بیده الی بطنه، ثم قال: یا زرارة و هو المنتظر و هو الذی یشک فی ولادته(384)؛ همانا برای آن کودک قبل از قیام غیبتی است. عرض کردم: برای چه؟ فرمود: به جهت خوف، و اشاره به شکم مبارک کرد. آن گاه فرمود: ای زراره و او همان منتظری است که در ولادت او شک می شود....
8- صدوق به سند تام از داوود بن قاسم جعفری نقل کرده که امام هادی علیه السلام می فرمود: الخلف من بعدی الحسن، فکیف لکم بالخلف من بعد الخلف؟ فقلت: و لم جعلنی الله فداک؟ فقال: انکم لا ترون شخصه و لا یحل لکم ذکره باسمه. فقلت: فکیف نذکره؟ فقال: قولوا الحجة من آل محمد علیهم السلام(385)؛ جانشین بعد من فرزندم حسن است، پس چگونه است شما را نسبت به جانشین از بعد این جانشین؟ عرض کردم: چگونه، خداوند مرا فدای تو گرداند؟ فرمود: زیرا شما شخص او را نمی بینید و برای شما حلال نیست که نام او را ببرید. عرض کردم: پس چگونه نام او را ببریم، فرمود: بگویید: حجت از آل محمد علیه السلام.