فهرست کتاب


موعود شناسی و پاسخ به شبهات

علی اصغر رضوانی‏

86 : آیا اعتقاد به مهدویت در جامعه اسلامی نتیجه: فشارهای سیاسی بوده است؟

برخی از مستشرقین و به تبع آنها برخی از روشنفکران غرب زده اسلامی معتقدند که اعتقاد به مهدویت در نتیجه فشارهای سیاسی بوده که بر مستضعفین جامعه اسلامی وارد شده است.
فان فلوتن می گوید: جور و ستم دولت عباسیان از هنگام به حکومت رسیدن، کمتر از دولت امویان نبوده است. این جور و ستم ها به حدی بود که مستضعفین و مظلومین را بر آن وا داشت که خود را امیدوار کنند لذا چاره ای جز این ندیدند که به عقیده به مهدی و انتظار ظهورش دل ببندند، تا بتوانند از شدت تالمات روحی خود بکاهند....(175)
دونالد سن می گوید: احتمال جدی است که اختناق و فشارهای سیاسی که در مملکت اسلامی از طرف حاکمان بنی امیه پدید آمده از اسباب ظهور نظریه مهدویت در آخرالزمان بوده است.(176)
احمد امین مصری می گوید: عامل اساسی در پیدایش عقیده مهدویت نزد شیعه و اصرار بر آن، فشارهای سیاسی و مصائبی بود که بعد از شهادت امام علی [علیه السلام ]و به حکومت رسیدن معاویه با آن روبه رو شدند. این مصائب با بیعت با حسن بن علی [علیه السلام ] و پس از آن شهادت حسین به علی [علیه السلام ] و از هم پاشیدن حرکت های ضد اموی و قوت گرفتن حکومت امویان شدت گرفت. لذا درصدد برآمدند تا تاکتیک خود را تغییر داده از دعوت آشکار صرف نظر کرده به دعوت سری برای ریشه کن کردن ظلم روی آوردند....(177)
محمد عبدالکریم عتوم می گوید: واقع آن است که عقیده به مهدی قبل از وقوع غیبت امام پدید آمده و پرورش پیدا کرد و این به صورت دقیق بعد از واقعه کربلا و بعد از تفرق شیعه توسط دولت اموی بوده است. این وضعیت نابهنجار برای شیعه زمینه را برای پذیرش عقیده مهدویت فراهم ساخت تا آنان را از وضعیت موجود نجات دهد. در نتیجه مهدویت آرزویی شیعی بود که اثری منفی در زندگی شیعیان داشت اگر چه آنان را از وضعیت موجود نجات داد.(178)
پاسخ :
1- اگر چه در طول تاریخ مستضعفین و مظلومان اعم از مسلمان و غیر مسلمان، شیعه و غیر شیعه تحت فشارهای سیاسی بوده اند، ولی این به آن معنا نیست که این فشارها باعث شد تا مستضعفان اعتقاد به منجی و مهدی را از خود جعل کنند، بلکه خداوند متعال مطابق مصلحت و حکمتی که ملاحظه کرده موضوع منجی و ظهور حضرت مهدی علیه السلام را به جهت اقامه عدل و عدالت در سطح گسترده مطرح کرده است.
2- همان گونه که در جای خود بحث کرده ایم موضوع مهدویت مقتضای خواست فطری بشر بوده و عقل، قرآن و روایات نیز به طور صریح بر آن اتفاق کرده اند و نیز اجماع مسلمین به جز برخی اندک از روشنفکران غرب زده معتقد به مهدویت شده اند.
3- مهدویت و انتظار ظهور مهدی موعود علیه السلام در صورتی که معنا و مفهوم صحیح آن در نظر گرفته شود نه تنها آثار منفی به بار نخواهد آورد بلکه آثار مثبتی داشته، در ایجاد روحیه امید در جامعه و فراهم کردن زمینه مناسب برای ظهور حضرت مهدی علیه السلام تأثیر بسزایی داشته و دارد.

87 : آیا عقیده به منجی و مهدویت عقیده ای شرقی است؟

فان فلوتن می گوید: روحیه شرقی به طور عموم دنبال کردن اخبار غیبی است. آنان علاقه فراوانی به کشف پرده های غیبی از آینده مجهول دارند، لذا اعتقاد به خلاصی بخش یا به تعبیر آنها منقذ یا... با طبیعت شرقی انس دارد و این در نتیجه تاریکی های جهل و استبداد است که پدید آمده است.(179)
پاسخ :
1- این عقیده تنها از انسان های شرقی نیست بلکه در بین همه ادیان و مکاتب و آیین های شبه دینی یافت می شود.
2- این عقیده با فطرت انسان عجین است که در همه یکسان است.
3- همان گونه که اشاره شد این عقیده مطابق آیات قرآن و روایات متواتر و اجماع مسلمین بلکه همه ادیان و مکاتب فلسفی و غیر فلسفی است.
فیلسوف انگلیسی برتراند راسل می گوید: عالم در انتظار مصلحی است که تمام عالم را یکپارچه کرده و آنان را تحت یک پرچم و یک شعار درآورد.(180)
پرفسور انشتاین - صاحب نظریه نسبیت - می گوید: روزی که صلح و صفا تمام عالم را فرا گیرد و مردم با دوستی و برادری با یکدیگر زندگی کنند چندان دور نیست.(181)

88 : آیا عقیده به مهدویت از جوامع دیگر و از اصول غیر اسلامی وارد شده است؟

برخی عقیده مهدویت را عقیده ای غیر اسلامی می دانند که وارد جامعه اسلامی شده است.
جولد زیهر می گوید: بازگشت عقیده به مهدی: از اصول و مبانی غیر اسلامی است و در حقیقت این عقیده اسطوره و از امور غیر واقعی است.(182)
سائح علی حسین نویسنده لیبیایی می گوید: عقیده و نظریه غیبت و بازگشت، عقیده است است مشترک بین یهود و نصارا و تاثرپذیری فکر شیعی از این دو مصدر بعید نیست....(183)
دکتر عبدالرحمن بدوی می گوید: کعب الاحبار کسی بود که عقیده به مهدی را در بین مسلمین منتشر ساخت.(184)
پاسخ :
1- مطابق آنچه در قرآن و روایات متواتر اسلامی وارد شده، عقیده به ظهور مهدی موعود عقیده ای اصیل و اسلامی است که در ادیان دیگر نیز به آن اشاره شده است و لذا هرگز نمی توان آن را اسطوره و از عقاید ساختگی قرار داد.
2- این عقیده اختصاص به شیعه ندارد بلکه صحابه به تبع آیات قرآن و روایات نبوی معتقد به این عقیده بوده و در طول تاریخ اسلام عموم علمای اسلامی اعم از شیعی و سنی به آن عقیده معتقد بوده اند.
3- اشتراک این عقیده بین یهود و نصارا و مسلمین دلیل بر آن نیست که مسلمانان از ادیان دیگر گرفته اند، بلکه دلالت بر آن دارد که موضوع انتظار منجی حقیقی مقتضای فطرت بشر بوده و لذا در هر دین و آیینی به آن اشاره شده است.
4- این کعب الاحبار نبوده که عقیده به مهدویت را در بین جامعه اسلامی منتشر ساخته است بلکه خدا و رسولان او خصوصا پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و اهل بیت معصومش این عقیده را در جامعه منتشر ساخته اند.